Mentale gezondheid en slaap

Mentale klachten en slaapproblemen komen veel voor en kunnen elkaar sterk beïnvloeden. Stress, angst, somberheid of langdurig piekeren kunnen het moeilijker maken om tot rust te komen en goed te slapen. Andersom kan een periode van slecht slapen invloed hebben op uw stemming, concentratie en vermogen om met spanning om te gaan.

De klachten kunnen tijdelijk ontstaan tijdens een belastende periode, maar ook langdurig aanwezig zijn of regelmatig terugkeren. Soms is er een diagnose gesteld, zoals een angststoornis of depressie, terwijl andere mensen vooral last hebben van spanning, onrust of slaapproblemen zonder duidelijke diagnose.

Acupunctuur en Chinese kruidengeneeskunde kunnen worden ingezet als aanvulling bij verschillende mentale klachten en slaapproblemen. De behandeling wordt afgestemd op uw klachten en persoonlijke situatie. Op de afzonderlijke klachtpagina's leest u hier uitgebreider over.

Veelvoorkomende klachten

Mentale klachten en slaapproblemen kunnen zich zowel psychisch als lichamelijk uiten. Veelvoorkomende klachten zijn:

stress en gespannenheid;
onrust;
veel piekeren;
angstgevoelens;
somberheid;
prikkelbaarheid;
moeite met ontspannen;
moeite met inslapen;
regelmatig wakker worden;
vroeg wakker worden;
onrustige of lichte slaap;
levendige dromen;
hartkloppingen bij spanning of onrust;
concentratieproblemen.

Ook lichamelijke klachten zoals hoofdpijn, gespannen spieren, een drukkend gevoel op de borst of spijsverteringsklachten kunnen tijdens perioden van stress of mentale belasting toenemen.

Op de afzonderlijke pagina's leest u uitgebreider over specifieke klachten zoals slapeloosheid, stress, angst, depressieve klachten en burn-out.

Westerse aandoeningen

Mentale en slaapklachten kunnen tijdelijk optreden zonder dat er sprake is van een psychiatrische of slaapstoornis. Wanneer klachten langdurig aanwezig zijn, ernstig zijn of het dagelijks functioneren duidelijk beïnvloeden, kan een medische of psychologische diagnose worden gesteld. Voorbeelden zijn:

slapeloosheid (insomnie);
depressie;
angststoornissen;
paniekstoornis;
burn-out;
aanpassingsstoornissen;
posttraumatische stressstoornis (PTSS).

Slaapproblemen kunnen daarnaast voorkomen bij uiteenlopende lichamelijke aandoeningen, hormonale veranderingen, medicijngebruik en andere slaapstoornissen.

Een diagnose kan belangrijke informatie geven over de aard en behandeling van de klachten. Acupunctuur en Chinese kruidengeneeskunde worden hierbij gezien als aanvulling en vervangen waar nodig geen behandeling door een huisarts, psycholoog, psychiater of andere zorgverlener.

Mogelijke oorzaken

Mentale klachten en slaapproblemen kunnen ontstaan door een combinatie van lichamelijke, psychologische en sociale factoren. Langdurige stress, ingrijpende gebeurtenissen, werk- of relatieproblemen, ziekte en langdurige overbelasting kunnen bijvoorbeeld invloed hebben op stemming en slaap.

Ook lichamelijke pijn, hormonale veranderingen, een verstoord slaapritme, alcohol, cafeïne, bepaalde medicijnen en onvoldoende ontspanning kunnen bijdragen aan slaapproblemen of onrust.

Vaak beïnvloeden factoren elkaar. Stress kan de slaap verstoren, terwijl slaaptekort iemand gevoeliger kan maken voor spanning en emoties. Daarom wordt tijdens een consult niet alleen gekeken naar één klacht, maar ook naar het verloop ervan en factoren die deze mogelijk beïnvloeden.

Wat kan acupunctuur doen?

De acupunctuurbehandeling wordt afgestemd op de klachten en uw persoonlijke situatie. Bij iemand die vooral moeilijk tot rust komt en niet kan inslapen kan een ander behandelprincipe centraal staan dan bij iemand met somberheid of angstklachten.

Afhankelijk van de klacht kan een behandeling onder andere gericht zijn op:

het verminderen van stress en gespannenheid;
het bevorderen van lichamelijke en mentale ontspanning;
het ondersteunen van de slaapkwaliteit;
het verminderen van onrust en piekeren;
het ondersteunen bij stemmingsklachten;
het behandelen van lichamelijke klachten die samenhangen met spanning of de slaap verstoren.

Binnen de Chinese geneeskunde wordt daarnaast gekeken naar het onderliggende TCM-patroon. Op de afzonderlijke pagina's over bijvoorbeeld slapeloosheid, stress, angst en depressieve klachten leest u uitgebreider welke behandelprincipes kunnen worden toegepast.

Wat kan Chinese kruidengeneeskunde doen?

Chinese kruidengeneeskunde wordt bij mentale klachten en slaapproblemen regelmatig toegepast, soms in combinatie met acupunctuur. De kruiden worden afgestemd op de klachten en het onderliggende TCM-patroon. Daardoor kunnen twee mensen met bijvoorbeeld slapeloosheid een verschillende kruidenbehandeling krijgen.

Afhankelijk van het patroon kan een kruidenbehandeling gericht zijn op:

het ondersteunen van een rustige en herstellende slaap;
het verminderen van innerlijke onrust en piekeren;
het ondersteunen bij stress en emotionele spanning;
het ondersteunen van de stemming;
het voeden en herstellen wanneer klachten samengaan met uitputting;
het behandelen van lichamelijke klachten die samengaan met mentale onrust.

Omdat kruiden dagelijks worden ingenomen, kunnen zij het lichaam ook tussen de behandelingen door ondersteunen. Welke behandelprincipes bij een specifieke klacht relevant zijn, leest u uitgebreider op de afzonderlijke klachtpagina's.

Hoe kijkt de Chinese geneeskunde naar mentale gezondheid en slaap?

De westerse geneeskunde en psychologie onderscheiden verschillende psychische aandoeningen en slaapstoornissen. Binnen de Chinese geneeskunde wordt daarnaast gekeken naar de combinatie van mentale, emotionele en lichamelijke klachten en naar omstandigheden waardoor deze verbeteren of verergeren.

Een belangrijk begrip hierbij is Shen. Dit wordt vaak vertaald als de Geest en beschrijft binnen de Chinese geneeskunde aspecten zoals bewustzijn, emoties, mentale rust en slaap. De Shen wordt verbonden met het Hartsysteem. Wanneer de Shen voldoende wordt ondersteund, kan iemand volgens deze visie gemakkelijker tot rust komen en slapen.

Ook andere TCM-orgaansystemen kunnen betrokken zijn. De Lever wordt onder andere verbonden met de vrije doorstroming van Qi en speelt daarom een rol wanneer spanning, frustratie of prikkelbaarheid op de voorgrond staan. De Milt wordt onder andere gekoppeld aan de verwerking van voeding en aan denkprocessen; langdurig piekeren kan binnen dit systeem een rol spelen.

Daarnaast zijn Bloed en Yin belangrijk voor rust en herstel. Wanneer hiervan onvoldoende aanwezig is, kan de Shen volgens de Chinese geneeskunde minder goed tot rust komen. Dit kan zich bijvoorbeeld uiten in lichte slaap, veel dromen of innerlijke onrust.

Een herkenbare combinatie van mentale en lichamelijke symptomen wordt een TCM-patroon genoemd. Hierdoor kunnen twee mensen met dezelfde westerse diagnose binnen de Chinese geneeskunde toch verschillend worden behandeld.

Hieronder worden alleen enkele veelvoorkomende patronen besproken. Andere patronen zijn mogelijk en meerdere patronen kunnen tegelijkertijd voorkomen. Niet iedereen met hetzelfde patroon heeft alle genoemde symptomen. Welk patroon aanwezig is, wordt vastgesteld op basis van het totale klachtenbeeld. Op de afzonderlijke klachtpagina's leest u uitgebreider welke patronen bij bijvoorbeeld slapeloosheid, angst of depressieve klachten voorkomen.

Veelvoorkomende TCM-patronen

Lever-Qi-stagnatie

Wanneer de vrije doorstroming van Qi volgens de Chinese geneeskunde wordt belemmerd, kunnen spanning en emoties moeilijker worden gereguleerd. Dit patroon wordt vaak geassocieerd met langdurige stress, frustratie en het gevoel lichamelijk of mentaal gespannen te zijn.

Veel voorkomende symptomen:

stress en gespannenheid;
prikkelbaarheid of frustratie;
stemmingswisselingen;
moeite met ontspannen;
een gespannen nek, schouders of kaak;
een drukkend of gespannen gevoel op de borst of in de buik.

Voorbeelden van westerse aandoeningen: stressklachten, burn-out, angstklachten, depressieve klachten en spanningsgerelateerde slaapproblemen.

Hart-Bloeddeficiëntie

Bloed heeft binnen de Chinese geneeskunde een voedende functie en helpt de Shen tot rust te komen. Wanneer het Hart onvoldoende door Bloed wordt gevoed, kunnen vooral lichte slaap, mentale onrust en vermoeidheid ontstaan.

Veel voorkomende symptomen:

moeite met inslapen of doorslapen;
lichte of onrustige slaap;
veel dromen;
hartkloppingen;
vermoeidheid;
vergeetachtigheid of concentratieproblemen.

Voorbeelden van westerse aandoeningen: slapeloosheid, stressgerelateerde slaapklachten en sommige angstklachten.

Yin-deficiëntie met Hitte

Yin vertegenwoordigt binnen de Chinese geneeskunde onder andere de voedende, verkoelende en rustgevende functies van het lichaam. Wanneer Yin onvoldoende is, kan relatieve Hitte ontstaan en kan het moeilijker worden om lichamelijk en mentaal tot rust te komen.

Veel voorkomende symptomen:

innerlijke onrust;
moeite met inslapen of doorslapen;
warmtegevoel in de avond of nacht;
nachtzweten;
een droge mond of keel;
prikkelbaarheid.

Voorbeelden van westerse aandoeningen: slapeloosheid, onrust en slaapklachten rond hormonale veranderingen, bijvoorbeeld tijdens de overgang.

Hart en Milt verzwakt

De Milt speelt volgens de Chinese geneeskunde een rol bij de vorming van Qi en Bloed. Langdurig piekeren, mentale belasting of uitputting kan samengaan met een situatie waarin onvoldoende Qi en Bloed beschikbaar zijn om de Shen goed te ondersteunen.

Veel voorkomende symptomen:

veel piekeren;
vermoeidheid;
lichte of onrustige slaap;
moeite met concentreren;
weinig eetlust;
hartkloppingen.

Voorbeelden van westerse aandoeningen: stress- en spanningsklachten, slapeloosheid, burn-out en klachten waarbij mentale belasting samengaat met vermoeidheid.

Flegma en Hitte verstoren de Shen

Wanneer Flegma en Hitte volgens de Chinese geneeskunde de mentale rust verstoren, kunnen onrust en slaapproblemen samengaan met een zwaar of vol gevoel en spijsverteringsklachten. Dit is een meer excessief patroon dan de eerder beschreven deficiëntiepatronen.

Veel voorkomende symptomen:

onrustige slaap;
veel of levendige dromen;
innerlijke onrust;
prikkelbaarheid;
een zwaar of vol gevoel;
misselijkheid of een opgeblazen gevoel.

Voorbeelden van westerse aandoeningen: sommige vormen van slapeloosheid, angst- en onrustklachten.

Deze patronen geven een algemeen beeld van hoe mentale klachten en slaapproblemen binnen de Chinese geneeskunde kunnen worden onderscheiden. Bij slapeloosheid kunnen andere patronen centraal staan dan bij angst, depressieve klachten of langdurige stress. Op de afzonderlijke klachtpagina's wordt dit daarom uitgebreider besproken.

Prognose

Hoe een behandeltraject verloopt, hangt af van de specifieke klacht, de ernst, hoe lang de klachten bestaan, eventuele onderliggende oorzaken en uw persoonlijke situatie. Tijdelijke stress- of slaapproblemen hebben doorgaans een ander verloop dan langdurige of complexe mentale klachten.

Bij hevige klachten kan in het begin een hogere behandelfrequentie passend zijn. Langdurige klachten vragen doorgaans meer tijd en het behandelplan kan gedurende het traject worden aangepast aan de ontwikkeling van de klachten.

Omdat het verloop sterk verschilt tussen bijvoorbeeld slapeloosheid, stress, angst en depressieve klachten, leest u op de afzonderlijke klachtpagina's uitgebreider wat u bij die specifieke klacht van een behandeltraject kunt verwachten.

Contact

Heeft u last van mentale klachten of slaapproblemen en wilt u weten of acupunctuur of Chinese kruidengeneeskunde iets voor u kan betekenen? Tijdens een eerste consult bespreken we uitgebreid uw klachten, medische voorgeschiedenis en eventuele onderliggende factoren. Op basis daarvan wordt een behandelplan opgesteld dat aansluit bij uw persoonlijke situatie. U kunt direct online een afspraak maken of contact opnemen voor meer informatie.

Meer lezen

Hoe werkt acupunctuur?
Hoeveel behandelingen heb ik nodig?
Tarieven en vergoedingen
Veelgestelde vragen (FAQ)

Ga naar contact om direct een afspraak te maken!