Keelpijn
Keelpijn kan variëren van een lichte kriebel of irritatie tot een sterk rode, gezwollen en pijnlijke keel waarbij slikken moeilijk is. Vaak ontstaat keelpijn tijdens een verkoudheid of andere luchtweginfectie, maar klachten kunnen ook regelmatig terugkeren of langdurig aanwezig blijven.
Bij acute keelpijn ligt de behandeling vooral op het verminderen van de actuele klachten en het ondersteunen van het herstel. Bij terugkerende of chronische keelpijn wordt daarnaast gekeken naar factoren waardoor de keel steeds opnieuw geïrriteerd raakt, zoals slijmvorming, droogte, reflux of belasting van de stem.
Binnen de Chinese geneeskunde wordt daarom niet alleen gekeken naar de keel zelf, maar naar het totale klachtenbeeld. Acupunctuur en Chinese kruiden worden daarop afgestemd.
Mogelijke westerse aandoeningen
Keelpijn kan onder andere voorkomen bij:
- verkoudheid en andere virale luchtweginfecties;
- keelontsteking (faryngitis);
- ontstoken amandelen (tonsillitis);
- streptokokkeninfectie;
- laryngitis;
- reflux;
- postnasale drip door rhinitis of bijholteklachten.
Mogelijke oorzaken
De meest voorkomende oorzaak van acute keelpijn is een infectie van de bovenste luchtwegen. Meestal gaat het om een virus; bacteriële infecties komen eveneens voor.
Bij terugkerende of chronische keelpijn kunnen andere factoren een rol spelen. Maaginhoud die bij reflux de keel bereikt, slijm dat vanuit neus of bijholten langs de keel loopt, roken, droge lucht en blootstelling aan irriterende stoffen kunnen het slijmvlies langdurig prikkelen. Ook intensief stemgebruik kan de keel belasten.
Bij sommige mensen keren keelklachten vooral terug in perioden van vermoeidheid of onvoldoende herstel. Vaak spelen meerdere factoren tegelijkertijd.
Wat kan acupunctuur doen bij keelpijn?
De behandeling hangt sterk af van het soort keelpijn. Bij een acute luchtweginfectie wordt anders behandeld dan bij iemand die al maanden een droge of geïrriteerde keel heeft.
Bij acute keelpijn ligt de nadruk vooral op de actuele klachten. Bij chronische of terugkerende klachten wordt daarnaast gekeken naar factoren die de keel kwetsbaar of geïrriteerd houden.
De behandeling kan onder andere gericht zijn op:
- pijn, irritatie en zwelling van de keel verminderen;
- bijkomende klachten tijdens een acute luchtweginfectie behandelen;
- slijm en het gevoel dat iets in de keel blijft zitten verminderen;
- een droge en geïrriteerde keel behandelen;
- bij terugkerende klachten ook vermoeidheid, slijmvorming en andere onderliggende klachten behandelen.
Bij acute keelpijn kan binnen TCM relatief frequent worden behandeld. Bij hevige acute klachten worden in de gebruikte bron zelfs één of meerdere behandelingen per dag beschreven. In de praktijk wordt de frequentie afgestemd op de ernst en oorzaak van de klachten en op eventuele reguliere medische behandeling.
Wat kan Chinese kruidengeneeskunde doen bij keelpijn?
Chinese kruiden kunnen zowel tijdens een acute infectiefase als bij terugkerende of chronische keelklachten worden ingezet. De samenstelling wordt aangepast aan de manier waarop de klachten zich op dat moment presenteren.
Bij acute keelpijn kan de kruidenbehandeling worden afgestemd op bijvoorbeeld roodheid en zwelling van de keel, koorts, slijm en andere bijkomende klachten. Bij chronische of terugkerende keelpijn verschuift de aandacht meer naar factoren die de klachten in stand houden of ervoor zorgen dat ze steeds terugkomen.
De behandeling kan onder andere gericht zijn op:
- pijn, roodheid en zwelling van de keel verminderen;
- bijkomende klachten tijdens een acute luchtweginfectie behandelen;
- slijm en een gevoel van verstopping in de keel verminderen;
- droge en geïrriteerde slijmvliezen bevochtigen;
- bij regelmatig terugkerende klachten ook het onderliggende klachtenbeeld behandelen;
- de kruidenbehandeling aanpassen wanneer de klachten tijdens een infectie veranderen.
Chinese kruiden kunnen dagelijks tussen acupunctuurbehandelingen door worden gebruikt. Bij een vermoedelijke ernstige bacteriële infectie of complicatie vervangen acupunctuur en Chinese kruiden geen noodzakelijke reguliere medische beoordeling of behandeling.
Hoe kijkt de Chinese geneeskunde naar keelpijn?
Binnen de Chinese geneeskunde kan dezelfde klacht uit verschillende onderliggende disbalansen ontstaan. De behandeling wordt daarom niet uitsluitend bepaald door het feit dat iemand keelpijn heeft.
Bij acute keelpijn spelen zogenaamde externe pathogenen vaak een belangrijke rol. Hiermee wordt binnen TCM een ziekteproces bedoeld dat bijvoorbeeld tijdens een verkoudheid of andere luchtweginfectie ontstaat. Afhankelijk van de manier waarop de klachten zich presenteren, wordt onder andere onderscheid gemaakt tussen Wind-Koude en Wind-Hitte. Bij keelpijn komt Wind-Hitte vaker voor en zijn roodheid, zwelling en pijn doorgaans duidelijker. Wind-Koude geeft meestal mildere keelklachten.
Een acute infectie kan zich verder ontwikkelen. Wanneer Hitte sterker wordt en dieper doordringt, kan een beeld van Long- en Maag-Hitte ontstaan, waarbij de ontstekingsverschijnselen veel sterker zijn.
Bij chronische keelpijn verandert het beeld. Dan kunnen bijvoorbeeld Flegma, een tekort aan Qi of een tekort aan Yin een rol spelen. Flegma beschrijft binnen TCM een ophoping die onder andere kan samengaan met slijm en een gevoel van verstopping. Yin heeft onder andere betrekking op de voedende en bevochtigende aspecten van het lichaam. Een tekort hieraan kan zich juist uiten in een droge en geïrriteerde keel.
Het Long-orgaansysteem speelt een centrale rol vanwege de relatie met keel en luchtwegen. Bij terugkerende klachten kan ook de Milt betrokken zijn, vooral wanneer vermoeidheid, slijmvorming en spijsverteringsklachten samengaan.
Wat is een TCM-orgaansysteem?
Een TCM-orgaansysteem beschrijft een groep samenhangende lichaamsfuncties en is breder dan alleen het anatomische orgaan met dezelfde naam. Lees meer bij TCM Basisinformatie.
Wat is een TCM-patroon?
Een TCM-patroon is een herkenbare combinatie van klachten en lichamelijke kenmerken die aangeeft welke disbalans waarschijnlijk aan de klachten bijdraagt. Lees meer bij TCM Basisinformatie.
Hieronder worden alleen de meest voorkomende patronen besproken. Andere patronen zijn mogelijk en meerdere patronen kunnen tegelijkertijd voorkomen. Daardoor kunt u zich in verschillende beschrijvingen herkennen. Ook hoeft iemand met een bepaald patroon niet alle genoemde symptomen te hebben. Het patroon wordt vastgesteld op basis van het totale klachtenbeeld.
Meest voorkomende TCM-patronen
Wind-Koude
Korte uitleg
Wind-Koude komt vooral voor in het begin van een verkoudheid of andere acute luchtweginfectie. De keelpijn is meestal nog mild. De termen Wind en Koude beschrijven binnen TCM het patroon van de klachten en betekenen niet dat het buiten daadwerkelijk koud hoeft te zijn.
Veel voorkomende symptomen
- lichte keelpijn, kriebel of irritatie;
- pijn of ongemak bij slikken;
- koudegevoel of rillingen;
- stijve nek en spierpijn;
- verstopte neus of dunne, waterige neusafscheiding;
- weinig of geen zweten.
Voorbeelden van westerse aandoeningen
Dit patroon kan worden herkend bij verkoudheid en andere beginnende virale luchtweginfecties.
Wind-Hitte
Korte uitleg
Wind-Hitte is een veelvoorkomend patroon bij acute keelpijn. De ontstekingsverschijnselen zijn duidelijker dan bij Wind-Koude. De keel is roder, meer gezwollen en pijnlijker en de klachten kunnen zich snel ontwikkelen.
Veel voorkomende symptomen
- acute, duidelijke keelpijn;
- rode en gezwollen keel of amandelen;
- pijn bij slikken;
- koorts, meestal sterker dan het koudegevoel;
- dorst of droge keel;
- hoofdpijn;
- soms hoesten met moeilijk op te hoesten slijm.
Voorbeelden van westerse aandoeningen
Dit patroon kan worden herkend bij virale keelontsteking, tonsillitis, faryngitis en andere acute luchtweginfecties.
Long- en Maag-Hitte
Korte uitleg
Dit patroon kan ontstaan wanneer een acute Hitte-aandoening sterker wordt en zich verder ontwikkelt. De ontstekingsverschijnselen zijn uitgesprokener dan bij Wind-Hitte.
Veel voorkomende symptomen
- hevige keelpijn;
- sterk rode en gezwollen keel of amandelen;
- wit of geel beslag of pus op de amandelen;
- moeite of veel pijn bij slikken;
- hoge koorts;
- sterke dorst;
- slechte adem;
- eventueel obstipatie;
- dik, geel slijm.
Voorbeelden van westerse aandoeningen
Dit patroon kan worden herkend bij acute tonsillitis of faryngitis met sterke roodheid, zwelling, koorts en eventueel beslag of pus, waaronder sommige streptokokkeninfecties.
Flegma-Hitte
Korte uitleg
Flegma-Hitte past meer bij chronische of regelmatig terugkerende keelklachten. Binnen TCM heeft zich dan niet alleen Hitte ontwikkeld, maar is er ook ophoping van Flegma. Hierdoor kan de keel langdurig geïrriteerd, gezwollen of verstopt aanvoelen.
Veel voorkomende symptomen
- chronische of terugkerende keelpijn;
- rode keel of chronisch gezwollen amandelen;
- slijm of regelmatig de keel moeten schrapen;
- gevoel dat er iets in de keel zit;
- droge mond en dorst;
- slechte adem;
- soms misselijkheid of een vol gevoel;
- neiging tot droge ontlasting of obstipatie.
Voorbeelden van westerse aandoeningen
Dit patroon kan worden herkend bij chronische tonsillitis, chronische faryngitis en chronische laryngitis.
Long- en Milt-Qi-leegte
Korte uitleg
Bij dit patroon is de algemene weerstand en het herstelvermogen volgens TCM verzwakt. De keel kan daardoor gevoelig blijven en klachten keren gemakkelijk terug. Soms blijft na eerdere infecties bovendien een deel van het ziekteproces aanwezig, waardoor iemand tussen de infecties door niet volledig klachtenvrij wordt.
Veel voorkomende symptomen
- regelmatig terugkerende keelpijn;
- keelpijn die erger wordt bij vermoeidheid;
- gemakkelijk verkouden worden;
- vermoeidheid en weinig energie;
- bleke of licht gezwollen keel;
- slijm of regelmatig de keel moeten schrapen;
- verminderde eetlust;
- opgeblazen gevoel of losse ontlasting.
Voorbeelden van westerse aandoeningen
Dit patroon kan worden herkend bij terugkerende tonsillitis, chronische keelontsteking en terugkerende luchtweginfecties.
Yin-leegte
Korte uitleg
Yin heeft binnen TCM onder andere een voedende en bevochtigende functie. Wanneer hiervan onvoldoende aanwezig is, kunnen de slijmvliezen van de keel droger en gevoeliger worden. Dit patroon ontstaat meestal geleidelijk en past vooral bij chronische klachten.
Veel voorkomende symptomen
- chronisch droge of geïrriteerde keel;
- lichte tot matige keelpijn;
- branderig of warm gevoel in de keel;
- klachten erger later op de dag of bij vermoeidheid;
- droge mond;
- droge prikkelhoest;
- soms nachtzweten of warmtegevoel in handen en voeten.
Voorbeelden van westerse aandoeningen
Dit patroon kan worden herkend bij chronische faryngitis, chronische laryngitis en andere langdurige keelklachten waarbij droogte en irritatie duidelijk op de voorgrond staan.
Wanneer contact opnemen met de huisarts?
Een gewone keelpijn tijdens een verkoudheid gaat meestal vanzelf over. Medische beoordeling is belangrijk wanneer de klachten ernstig zijn, ongewoon lang aanhouden of regelmatig terugkeren.
Neem eerder contact op bij hoge of aanhoudende koorts, ernstige slikproblemen, niet goed kunnen drinken, forse zwelling van keel of hals of wanneer u zich ernstig ziek voelt. Bij toenemende ademhalingsproblemen of ernstige zwelling van de keel is snelle medische beoordeling noodzakelijk.
Ook langdurige of onverklaarde keelpijn, vooral wanneer deze samengaat met aanhoudende heesheid, een zwelling in de hals of onverklaard gewichtsverlies, verdient medische beoordeling.
Prognose
Het behandelverloop hangt onder andere af van de oorzaak, duur en ernst van de keelpijn, het onderliggende TCM-patroon en eventuele factoren die de keel blijven irriteren.
Acute keelpijn kan relatief snel veranderen. Bij acute of hevige klachten kan tijdelijk veel frequenter worden behandeld dan eenmaal per week. Afhankelijk van de situatie kan dit meerdere keren per week en in sommige acute TCM-behandelprotocollen zelfs dagelijks zijn.
Bij terugkerende of chronische keelpijn is doorgaans meer tijd nodig. Eén acupunctuurbehandeling per week is dan in de beginfase een gebruikelijke richtlijn. Wanneer de klachten verminderen en stabieler worden, kan de frequentie worden afgebouwd. Chinese kruiden kunnen, wanneer passend, dagelijks tussen de behandelingen door worden gebruikt.
Contact
Heeft u regelmatig last van keelpijn en wilt u weten of acupunctuur en/of Chinese kruidengeneeskunde bij uw klachten kan passen? Tijdens een eerste consult bespreken we uw klachten, mogelijke oorzaken en andere relevante symptomen. Op basis van het totale klachtenbeeld wordt bekeken welk TCM-patroon waarschijnlijk op de voorgrond staat en welke behandeling daarbij past.