Verkoudheid en griep
Een verkoudheid is een infectie van de bovenste luchtwegen, meestal veroorzaakt door een virus. Klachten kunnen bestaan uit een verstopte of loopneus, niezen, keelpijn, hoesten, hoofdpijn en een algemeen gevoel van malaise. Soms komen ook lichte koorts, rillingen of spierpijn voor. De precieze klachten verschillen per persoon en kunnen gedurende de verkoudheid veranderen.
Meestal gaat een verkoudheid vanzelf over. Acupunctuur en Chinese kruidengeneeskunde kunnen aanvullend worden toegepast, bijvoorbeeld in de acute fase of wanneer iemand regelmatig verkouden wordt en moeilijk herstelt.
Binnen de Chinese geneeskunde wordt daarbij niet alleen gekeken naar de verkoudheid zelf. Ook de manier waarop de klachten zich uiten en de algemene weerstand spelen een rol. Zo vraagt een verkoudheid met rillingen en waterige neusloop om een andere benadering dan een verkoudheid waarbij keelpijn, warmte en geel slijm op de voorgrond staan.
Veel voorkomende symptomen
Een verkoudheid kan onder andere gepaard gaan met:
- een verstopte neus of loopneus;
- niezen;
- keelpijn of een kriebelende keel;
- hoesten;
- slijmvorming;
- hoofdpijn;
- rillingen of een koud gevoel;
- lichte tot matige koorts;
- spierpijn of een stijf gevoel in nek en schouders;
- vermoeidheid en malaise.
Niet iedereen heeft dezelfde klachten. Ook kunnen de symptomen tijdens het verloop van een verkoudheid veranderen.
Mogelijke oorzaken
Een verkoudheid wordt veroorzaakt door een virus dat de bovenste luchtwegen infecteert. Verschillende virussen kunnen hiervoor verantwoordelijk zijn.
De kans om verkouden te worden hangt onder andere samen met blootstelling aan virussen en contact met andere mensen. Ook leeftijd en de algemene gezondheidstoestand kunnen invloed hebben op de vatbaarheid en het herstel.
Wanneer iemand opvallend vaak infecties krijgt, ernstig ziek wordt of steeds moeilijk herstelt, kan het verstandig zijn om met de huisarts te bespreken of daar een onderliggende oorzaak voor bestaat.
Wat kan acupunctuur doen bij verkoudheid?
Acupunctuur kan aanvullend worden toegepast bij verkoudheidsklachten. Binnen de Chinese geneeskunde wordt eerst gekeken welk klachtenbeeld op de voorgrond staat. Bij een beginnende verkoudheid met rillingen en een waterige neusloop worden bijvoorbeeld andere punten gekozen dan bij duidelijke keelpijn en warmte.
De behandeling kan onder andere gericht zijn op:
- het verminderen van neusverstopping en andere klachten van de bovenste luchtwegen;
- het ondersteunen van de normale functie van de Longen bij hoesten;
- het verminderen van hoofdpijn, spierpijn en spanning in nek en schouders;
- het behandelen van het specifieke Koude-, Hitte-, Damp- of Droogtebeeld;
- het ondersteunen van Qi en de weerstand wanneer iemand gemakkelijk verkouden wordt of langzaam herstelt.
Bij acute klachten kan de behandeling tijdelijk vaker plaatsvinden dan bij chronische klachten.
Wat kan Chinese kruidengeneeskunde doen bij verkoudheid?
Chinese kruiden worden bij verkoudheid afgestemd op het stadium en de manier waarop de klachten zich presenteren. Vooral in de beginfase maakt het binnen de Chinese geneeskunde verschil of bijvoorbeeld Koude, Hitte, Damp of Droogte overheerst.
De behandeling kan gericht zijn op:
- het behandelen van een beginnend Koude- of Hittebeeld;
- het verminderen van keelpijn, hoesten, neusverstopping of slijmvorming;
- het verminderen van Damp wanneer zwaarte, loomheid en spijsverteringsklachten opvallen;
- het bevochtigen bij een droge keel en droge hoest;
- het ondersteunen van Qi en de weerstand bij terugkerende verkoudheden.
De kruidenkeuze kan tijdens het ziekteverloop veranderen. Een formule die past bij de eerste uren of dagen van een verkoudheid hoeft niet meer passend te zijn wanneer het klachtenbeeld verandert. Bij mensen met een verminderde weerstand kan bovendien een andere aanpak nodig zijn dan bij iemand die normaal gesproken weinig ziek is.
Hoe kijkt de Chinese geneeskunde naar verkoudheid?
Binnen de Chinese geneeskunde wordt een acute verkoudheid traditioneel beschreven als het binnendringen van een externe ziekteverwekker. Hiervoor wordt vaak de term Wind gebruikt. Wind betekent hier niet alleen letterlijk blootstelling aan wind, maar beschrijft binnen TCM ook het plotselinge karakter waarmee klachten kunnen ontstaan.
Wind kan volgens deze theorie samengaan met onder andere Koude, Hitte, Damp of Droogte. Hierdoor ontstaan verschillende klachtenbeelden. Bij Wind-Koude staan bijvoorbeeld rillingen en waterige afscheiding meer op de voorgrond, terwijl Wind-Hitte vaker gepaard gaat met keelpijn, warmte en dikker of gekleurd slijm.
Het Long-orgaansysteem speelt hierbij een belangrijke rol. Binnen TCM behoren onder andere de ademhaling, neus, keel en de verspreiding van Qi aan de oppervlakte van het lichaam tot de functies van de Longen.
Daarnaast wordt gesproken over Wei-Qi, vaak vertaald als beschermende Qi. Dit is een traditioneel TCM-concept waarmee het vermogen van het lichaam wordt beschreven om zich aan de oppervlakte tegen externe invloeden te verdedigen. Bij mensen die gemakkelijk verkouden worden, kijkt de behandelaar daarom niet alleen naar de acute infectie, maar ook naar het onderliggende klachtenbeeld.
Wat is een TCM-orgaansysteem?
Een TCM-orgaansysteem beschrijft een groep samenhangende lichaamsfuncties en is breder dan alleen het anatomische orgaan met dezelfde naam. Lees meer bij TCM Basisinformatie.
Wat is een TCM-patroon?
Een TCM-patroon is een herkenbare combinatie van klachten en lichamelijke kenmerken die aangeeft welke disbalans volgens de Chinese geneeskunde waarschijnlijk aan de klachten bijdraagt. Lees meer bij TCM Basisinformatie.
Hieronder worden alleen de meest voorkomende patronen besproken. Andere patronen zijn mogelijk en meerdere patronen kunnen tegelijkertijd voorkomen. Daardoor kunt u zich in verschillende beschrijvingen herkennen. Ook hoeft iemand met een bepaald patroon niet alle genoemde symptomen te hebben. Het patroon wordt vastgesteld op basis van het totale klachtenbeeld.
Meest voorkomende TCM-patronen
Wind-Koude
Korte uitleg
Bij Wind-Koude staat volgens TCM een relatief koud klachtenbeeld op de voorgrond. De verkoudheid begint vaak vrij plotseling en rillingen of een duidelijke behoefte aan warmte kunnen opvallender zijn dan koorts. De neusafscheiding en het slijm zijn meestal helder of wit.
Veel voorkomende symptomen
- rillingen en een koud gevoel;
- weinig of geen zweten;
- stijve of pijnlijke nek en schouders;
- spierpijn;
- hoofdpijn, vaak aan de achterzijde van het hoofd;
- verstopte neus of waterige loopneus;
- niezen;
- hoesten met dun, helder of wit slijm.
Voorbeelden van westerse aandoeningen
Dit patroon kan worden herkend bij een gewone verkoudheid, influenza en andere acute infecties van de bovenste luchtwegen.
Wind-Hitte
Korte uitleg
Bij Wind-Hitte staan warmteverschijnselen meer op de voorgrond. Keelpijn is vaak een vroeg en kenmerkend symptoom. Er kan koorts zijn met relatief weinig rillingen en afscheiding uit neus of luchtwegen kan dikker en geler worden.
Veel voorkomende symptomen
- koorts of een duidelijk warm gevoel;
- lichte rillingen;
- droge, pijnlijke of kriebelende keel;
- dorst en een droge mond;
- hoofdpijn, vaak aan de voorkant van het hoofd;
- verstopte neus;
- dikkere gele of soms groenige neusafscheiding;
- hoesten met geel of moeilijk op te hoesten slijm.
Voorbeelden van westerse aandoeningen
Dit patroon kan worden herkend bij een gewone verkoudheid en andere acute virale infecties van de bovenste luchtwegen. Een vergelijkbaar klachtenbeeld kan ook voorkomen bij acute keel- of luchtwegklachten.
Wind-Damp
Korte uitleg
Bij Wind-Damp gaat een verkoudheid gepaard met een opvallend zwaar en loom gevoel. Binnen TCM wordt Damp gebruikt voor een klachtenbeeld waarbij zwaarte, traagheid en een gevoel van volheid centraal kunnen staan. Naast luchtwegklachten kunnen daarom ook spijsverteringsklachten voorkomen.
Veel voorkomende symptomen
- zwaar en loom gevoel;
- zwaar of wat wazig gevoel in het hoofd;
- spier- en gewrichtspijn;
- lichte koorts of koudegevoel;
- weinig of geen zweten;
- vol of beklemmend gevoel op de borst;
- minder eetlust;
- misselijkheid of een vol gevoel in de bovenbuik;
- soms losse ontlasting of diarree.
Voorbeelden van westerse aandoeningen
Dit patroon kan worden herkend bij een verkoudheid of influenza waarbij opvallende spierpijn, zwaarte en maag-darmklachten aanwezig zijn.
Wind-Droogte
Korte uitleg
Bij Wind-Droogte staan droge slijmvliezen centraal. Vooral neus, keel, mond en luchtwegen kunnen droog aanvoelen. De hoest is meestal droog of er komt maar weinig slijm mee. Binnen TCM kan Droogte samengaan met zowel lichte Hitte- als Koudeverschijnselen.
Veel voorkomende symptomen
- droge of geïrriteerde keel;
- droge neus en neusverstopping;
- droge mond of lippen;
- droge hoest;
- weinig of geen slijm;
- kriebelende keel;
- lichte hoofdpijn;
- soms lichte koorts of rillingen.
Voorbeelden van westerse aandoeningen
Dit patroon kan worden herkend bij een verkoudheid of andere acute infectie van de bovenste luchtwegen waarbij droogheid en een droge hoest duidelijk op de voorgrond staan.
Wind bij Qi-leegte en zwakke Wei-Qi
Korte uitleg
Bij sommige mensen staat niet alleen de acute verkoudheid centraal, maar ook de vatbaarheid ervoor. Binnen TCM wordt dit vaak gekoppeld aan onvoldoende Qi en een verzwakte Wei-Qi. De afweer tegen externe invloeden wordt volgens deze theorie minder krachtig opgebouwd, waardoor iemand gemakkelijker verkouden kan worden of langer nodig heeft om te herstellen.
Veel voorkomende symptomen
- regelmatig terugkerende verkoudheden;
- klachten die relatief lang blijven hangen;
- vermoeidheid;
- sneller buiten adem bij inspanning;
- bleke uitstraling;
- zwakke of zachte stem;
- gemakkelijk transpireren;
- terugkerende neusverstopping of loopneus;
- milde of steeds terugkerende keelpijn;
- klachten die gemakkelijker ontstaan bij vermoeidheid of lichamelijke belasting.
Voorbeelden van westerse aandoeningen
Dit patroon kan worden herkend bij mensen met regelmatig terugkerende verkoudheden of een langdurig herstel na luchtweginfecties.
Bij sommige mensen spelen volgens TCM daarnaast diepere patronen zoals Yang-, Yin- of Bloed-leegte een rol. Dit wordt vooral gezien wanneer naast de terugkerende infecties duidelijke algemene kenmerken aanwezig zijn, zoals sterke kouwelijkheid, droogte, nachtzweten of kenmerken van Bloed-leegte. Deze patronen vragen om een meer individuele beoordeling.
Wanneer contact opnemen met de huisarts?
Een gewone verkoudheid gaat meestal vanzelf over. Neem contact op met de huisarts wanneer u ernstig ziek bent, benauwd wordt, pijn op de borst krijgt, suf of verward raakt, bloed ophoest of wanneer klachten ongewoon ernstig zijn of duidelijk verergeren.
Ook bij aanhoudende of terugkerende koorts, een verminderde afweer, ernstige onderliggende aandoeningen of opvallend vaak terugkerende infecties kan medische beoordeling verstandig zijn.
Prognose
Een ongecompliceerde verkoudheid herstelt meestal vanzelf. Wanneer acupunctuur of Chinese kruiden aanvullend worden gebruikt, hangt het behandelverloop af van het stadium en de ernst van de klachten en van de algemene gezondheid en weerstand.
Bij acute klachten kan in de eerste fase vaker worden behandeld. Eén behandeling per week is daardoor niet altijd de meest logische frequentie; bij duidelijke acute klachten kan tijdelijk twee of drie keer per week worden behandeld. Chinese kruiden kunnen, wanneer passend, dagelijks worden gebruikt en tijdens het ziekteverloop worden aangepast.
Bij regelmatig terugkerende verkoudheden ligt de nadruk na de acute fase meer op het onderliggende patroon en de algemene weerstand. Een dergelijk traject duurt doorgaans langer dan de behandeling van één acute verkoudheid.
Contact
Heeft u regelmatig last van verkoudheden, herstelt u moeilijk of wilt u weten of acupunctuur en/of Chinese kruidengeneeskunde bij uw klachten kan passen? Tijdens een eerste consult bespreken we uw verkoudheidsklachten, weerstand en andere relevante symptomen. Op basis van het totale klachtenbeeld wordt bekeken welk TCM-patroon waarschijnlijk op de voorgrond staat en welke behandeling daarbij past.