Endometriose

Endometriose is een chronische aandoening waarbij weefsel dat lijkt op baarmoederslijmvlies buiten de baarmoeder groeit. Dit weefsel kan onder andere voorkomen rond de eierstokken, eileiders, het buikvlies, de darmen en de blaas. Het kan plaatselijke ontstekingsreacties, littekenweefsel en verklevingen veroorzaken.

De klachten verschillen sterk per persoon. Hevige menstruatiepijn komt veel voor, maar endometriose kan ook pijn buiten de menstruatie, darm- of blaasklachten, vermoeidheid en problemen met de vruchtbaarheid veroorzaken. De ernst van de pijn zegt daarbij niet altijd iets over de uitgebreidheid van de endometriose.

De reguliere behandeling kan onder andere bestaan uit pijnstilling, hormonale behandeling en een operatie. Acupunctuur en Chinese kruidengeneeskunde kunnen aanvullend worden ingezet, waarbij vooral wordt gekeken naar de klachten en het individuele patroon waarin deze optreden.

Veel voorkomende symptomen

Endometriose kan verschillende klachten veroorzaken. Veel voorkomende symptomen zijn:

hevige menstruatiepijn;
pijn die al vóór de menstruatie begint;
chronische pijn in de onderbuik of het bekken;
pijn tijdens of na geslachtsgemeenschap;
pijn rond de eisprong;
pijn bij de ontlasting, vooral tijdens de menstruatie;
pijn of een branderig gevoel bij het plassen tijdens de menstruatie;
diarree, misselijkheid of een opgeblazen gevoel rond de menstruatie;
lage rugpijn of uitstralende pijn naar de benen;
vermoeidheid;
moeite om zwanger te worden.

Niet iedereen met endometriose heeft dezelfde klachten. Sommige vrouwen hebben uitgebreide endometriose met relatief weinig pijn, terwijl anderen bij minder uitgebreide afwijkingen juist veel klachten ervaren.

Mogelijke oorzaken

De precieze oorzaak van endometriose is niet bekend. Waarschijnlijk ontstaat de aandoening door een samenspel van verschillende biologische processen.

Factoren die mogelijk een rol spelen zijn onder andere:

genetische aanleg;
hormonale invloeden, waaronder de invloed van oestrogeen;
veranderingen in het immuunsysteem;
chronische ontstekingsprocessen;
retrograde menstruatie, waarbij menstruatiebloed via de eileiders in de buikholte terechtkomt.

Retrograde menstruatie komt echter ook voor bij vrouwen zonder endometriose en vormt daarom op zichzelf geen volledige verklaring voor het ontstaan van de aandoening.

Wat kan acupunctuur doen?

Acupunctuur kan aanvullend worden ingezet bij endometriose. De behandeling wordt afgestemd op uw belangrijkste klachten, het moment waarop deze tijdens de cyclus optreden en het onderliggende TCM-patroon.

Bij endometriose ligt binnen de Chinese geneeskunde vaak veel nadruk op de circulatie van Qi en Bloed in de onderbuik. Tegelijk wordt gekeken waarom deze circulatie verstoord is geraakt. Daardoor kan de behandeling bijvoorbeeld verschillen wanneer vooral Kou, spanning, vermoeidheid of vochtophoping op de voorgrond staat.

Afhankelijk van het klachtenbeeld kan de behandeling gericht zijn op:

de circulatie van Qi en Bloed verbeteren;
Bloedstase verminderen en daarmee pijn behandelen;
de onderbuik verwarmen wanneer Kou een rol speelt;
Damp en Slijm verminderen;
de Nieren ondersteunen bij een onderliggende leegte;
de menstruatiecyclus ondersteunen.

De behandeling kan gedurende de cyclus worden aangepast. Binnen een fasegerichte TCM-benadering ligt rond en vlak vóór de menstruatie vaak meer nadruk op het bevorderen van de circulatie van Qi en Bloed en het behandelen van Bloedstase wanneer dit patroon aanwezig is. In de periode na de menstruatie en rond de eisprong kan juist meer aandacht worden besteed aan het ondersteunen van de Nieren en andere onderliggende leegtepatronen. Welke aanpak wordt gekozen, hangt altijd af van het individuele klachtenbeeld.

Acupunctuur kan worden gebruikt naast reguliere medische behandeling, bijvoorbeeld pijnstilling, hormonale behandeling of na een operatie.

Wat kan Chinese kruidengeneeskunde doen?

Ook Chinese kruidengeneeskunde wordt afgestemd op het individuele TCM-patroon. Bij endometriose vormt het verbeteren van de circulatie van Bloed vaak een belangrijk onderdeel van de behandeling, maar dit wordt gecombineerd met behandeling van de onderliggende disbalans.

Daardoor kan de kruidenbehandeling per persoon verschillen en ook gedurende de menstruatiecyclus worden aangepast.

Afhankelijk van het patroon kan de behandeling gericht zijn op:

Bloed bewegen en Bloedstase verminderen;
Qi vrij laten circuleren;
Kou uit de onderbuik verdrijven;
Damp en Slijm verminderen;
Nier-Yang of Nier-Yin ondersteunen;
Bloed voeden wanneer daarnaast sprake is van Bloedleegte.

Bij endometriose is het binnen TCM vaak niet voldoende om alleen aandacht te besteden aan Bloedstase. Er wordt ook gekeken naar andere patronen die daarnaast aanwezig zijn, zoals Lever-Qi-stagnatie, Kou, Damp-Slijm of een Nier-leegte. De kruidenbehandeling wordt afgestemd op deze combinatie van patronen en kan gedurende het behandeltraject worden aangepast. Chinese kruiden kunnen daarbij dagelijks tussen de acupunctuurbehandelingen door worden gebruikt.

Hoe kijkt de Chinese geneeskunde naar endometriose?

De westerse geneeskunde beschrijft endometriose aan de hand van endometrioseweefsel buiten de baarmoeder. Binnen de Chinese geneeskunde wordt daarnaast gekeken naar het totale patroon van klachten en lichamelijke kenmerken dat bij de individuele vrouw aanwezig is.

Bij endometriose wordt binnen TCM vaak een patroon van Bloedstase in de onderbuik herkend. Bloedstase is een TCM-begrip voor een verstoorde of onvoldoende vrije circulatie van Bloed. Kenmerken die hierbij kunnen passen zijn scherpe of stekende menstruatiepijn, pijn op een vaste plaats, donker menstruatiebloed en bloedstolsels. Bloedstase neemt binnen de TCM-benadering van endometriose een belangrijke plaats in.

Dit betekent niet dat Bloedstase binnen de westerse geneeskunde de oorzaak van endometriose is. Het is een TCM-patroon dat wordt herkend aan een combinatie van klachten en lichamelijke kenmerken. Daarnaast kunnen andere patronen aanwezig zijn die het totale klachtenbeeld mede bepalen. De ene vrouw heeft bijvoorbeeld duidelijke kenmerken van Kou, terwijl bij een ander Lever-Qi-stagnatie, Damp-Slijm of een Nier-leegte wordt herkend. Hierdoor kan dezelfde westerse diagnose binnen TCM tot verschillende behandelstrategieën leiden.

Bij endometriose zijn binnen TCM vooral de Lever, Nieren en Milt relevant. De Lever is betrokken bij de vrije beweging van Qi en Bloed. De Nieren spelen een belangrijke rol bij de menstruatiecyclus en voortplanting. De Milt is onder andere betrokken bij de vorming van Qi en Bloed en de verwerking van vocht.

Ook de Chong Mai speelt een belangrijke rol. Dit is een bijzondere meridiaan die nauw verbonden is met de baarmoeder, menstruatie en Bloed. Bij menstruatieklachten waarbij Bloedstase wordt herkend, kan deze meridiaan daarom een belangrijke plaats innemen in de behandeling.

Wat is een TCM-orgaansysteem?

Een TCM-orgaansysteem beschrijft een groep samenhangende lichaamsfuncties en is breder dan alleen het anatomische orgaan met dezelfde naam. Lees meer bij TCM Basisinformatie.

Wat is een TCM-patroon?

Een TCM-patroon is een herkenbare combinatie van klachten en lichamelijke kenmerken die aangeeft welke disbalans waarschijnlijk aanwezig is. Het patroon is dus geen westerse diagnose en wordt vastgesteld op basis van het totale klachtenbeeld. Lees meer bij TCM Basisinformatie.

Hieronder worden alleen de meest voorkomende patronen besproken. Andere patronen zijn mogelijk en meerdere patronen kunnen tegelijkertijd voorkomen. Daardoor kunt u zich in verschillende beschrijvingen herkennen. Ook hoeft iemand met een bepaald patroon niet alle genoemde symptomen te hebben. Het patroon wordt vastgesteld op basis van het totale klachtenbeeld.

Meest voorkomende TCM-patronen bij endometriose

Bloedstase

Bloedstase is een belangrijk patroon dat binnen TCM bij endometriose wordt herkend. Het staat vooral op de voorgrond wanneer de menstruatiepijn scherp, stekend en duidelijk gelokaliseerd is en samengaat met donker menstruatiebloed en stolsels. Binnen TCM wordt endometriose zowel in verband gebracht met pijnlijke menstruaties als met gynaecologische massa's. Bij beide kan Bloedstase een belangrijke rol spelen.

Veel voorkomende symptomen

hevige menstruatiepijn;
scherpe of stekende pijn;
pijn op een vaste plaats;
pijn die vóór of tijdens de menstruatie erger wordt;
donker menstruatiebloed;
donkere of grote bloedstolsels;
soms bruine afscheiding vóór of na de menstruatie.