Kinderwens en vruchtbaarheid

Een kinderwens is voor veel mensen een belangrijke stap. Vaak ontstaat een zwangerschap vanzelf, maar soms duurt dit langer dan verwacht. Wanneer een zwangerschap uitblijft, kunnen daar verschillende oorzaken voor zijn. Soms ligt de oorzaak voornamelijk bij de vrouw, soms bij de man, regelmatig spelen bij beide partners factoren een rol en soms wordt ondanks onderzoek geen duidelijke oorzaak gevonden.

Bij vrouwen kunnen onder andere de eisprong, leeftijd, eicelreserve, eileiders, baarmoeder en aandoeningen zoals PCOS of endometriose invloed hebben op de vruchtbaarheid. Bij mannen kunnen bijvoorbeeld het aantal, de beweeglijkheid en de kwaliteit van zaadcellen een rol spelen.

Acupunctuur en Chinese kruidengeneeskunde kunnen aanvullend worden ingezet bij een natuurlijke kinderwens en tijdens een fertiliteitstraject, zoals IUI, IVF of ICSI. De behandeling wordt afgestemd op uw persoonlijke situatie en eventuele reguliere medische behandeling.

Mogelijke oorzaken bij vrouwen

Verschillende factoren kunnen de vrouwelijke vruchtbaarheid beïnvloeden, waaronder:

een verminderde of afwezige eisprong;
een onregelmatige menstruatiecyclus;
PCOS;
endometriose;
verminderde eicelreserve;
afsluiting of beschadiging van de eileiders;
verklevingen na een infectie of operatie;
vleesbomen (myomen), afhankelijk van hun ligging;
hormonale afwijkingen;
hogere leeftijd.

Ook leefstijlfactoren zoals roken, alcoholgebruik, sterk over- of ondergewicht en bepaalde medicijnen kunnen invloed hebben op de vruchtbaarheid.

De leeftijd van de vrouw is een belangrijke factor. Zowel het aantal beschikbare eicellen als gemiddeld ook de kwaliteit ervan neemt met het ouder worden af.

Mogelijke oorzaken bij mannen

Ook mannelijke vruchtbaarheid speelt een belangrijke rol. Mogelijke oorzaken van verminderde vruchtbaarheid zijn onder andere:

een laag aantal zaadcellen;
verminderde beweeglijkheid van zaadcellen;
afwijkingen in de vorm van zaadcellen;
hormonale afwijkingen;
een varicocèle, een spatader rond de zaadbal;
eerdere infecties;
genetische factoren;
problemen met zaadlozing of doorgankelijkheid van de zaadleiders.

Daarnaast kunnen onder andere roken, alcohol, drugs, overgewicht, bepaalde medicijnen en langdurige of herhaalde hittebelasting invloed hebben op de spermakwaliteit.

Wanneer een zwangerschap langere tijd uitblijft, is het daarom belangrijk dat waar nodig beide partners worden onderzocht.

Medisch onderzoek en fertiliteitsbehandelingen

Wanneer een zwangerschap uitblijft, kan via de huisarts of gynaecoloog vruchtbaarheidsonderzoek worden gestart. Daarbij kan onder andere worden gekeken naar de eisprong, hormoonwaarden, eicelreserve, baarmoeder en eileiders en naar de kwaliteit van het sperma.

Afhankelijk van de oorzaak en persoonlijke situatie kan vervolgens worden gekozen voor bijvoorbeeld:

medicatie om de eisprong te stimuleren;
IUI (intra-uteriene inseminatie);
IVF (in-vitrofertilisatie);
ICSI, waarbij één zaadcel rechtstreeks in een eicel wordt geïnjecteerd.

Acupunctuur en Chinese kruidengeneeskunde vervangen deze diagnostiek en behandeling niet, maar kunnen indien gewenst aanvullend worden ingezet.

Wat kan acupunctuur doen bij een kinderwens?

Bij een kinderwens wordt de acupunctuurbehandeling afgestemd op de menstruatiecyclus, algemene gezondheid, eventuele gynaecologische klachten en het onderliggende TCM-patroon.

Daarbij kan ook rekening worden gehouden met verschillende fasen van de cyclus. Binnen TCM kunnen de menstruatie, de periode waarin follikels rijpen, de eisprong en de fase daarna als verschillende fysiologische fasen worden benaderd. De Nieren en de bijzondere meridianen Ren Mai, Chong Mai en Du Mai spelen hierbij een belangrijke rol. Afhankelijk van de fase van de cyclus kunnen verschillende functies en behandelprincipes meer nadruk krijgen.

Afhankelijk van de situatie kan de behandeling gericht zijn op:

de menstruatiecyclus ondersteunen;
de eisprong ondersteunen;
Nier-Yin en Nier-Yang ondersteunen;
Qi en Bloed reguleren;
Ren Mai, Chong Mai en Du Mai ondersteunen;
Damp en Slijm verminderen wanneer deze kenmerken aanwezig zijn;
spanning en stress verminderen wanneer deze een rol spelen.

Binnen een fasegerichte TCM-benadering ligt na de menstruatie vaak meer nadruk op het voeden van Bloed en ondersteunen van de Nieren. Rond de eisprong krijgen de Ren Mai, Chong Mai en Du Mai meer aandacht, terwijl in de premenstruele fase de nadruk meer kan verschuiven naar de vrije beweging van Qi en Bloed.

Bij IUI of IVF wordt de timing van de behandeling afgestemd op het medische behandeltraject.

Wat kan Chinese kruidengeneeskunde doen?

Chinese kruidengeneeskunde kan bij een kinderwens worden gebruikt naast acupunctuur. De kruidenformule wordt gekozen op basis van het individuele TCM-patroon en kan gedurende het behandeltraject worden aangepast.

Ook kruiden kunnen volgens de verschillende fasen van de menstruatiecyclus worden ingezet. Daardoor hoeft gedurende de hele maand niet noodzakelijk dezelfde behandeling te worden gebruikt.

Afhankelijk van het patroon kan de behandeling gericht zijn op:

Nier-Yin en/of Nier-Yang ondersteunen;
Jing ondersteunen;
Bloed voeden;
Qi en Bloed reguleren;
Damp en Slijm verminderen;
Kou verminderen wanneer duidelijke kenmerken hiervan aanwezig zijn;
de menstruatiecyclus ondersteunen.

Binnen een fasegerichte TCM-benadering kan de kruidenbehandeling worden aangepast aan verschillende fasen van de menstruatiecyclus. Na de menstruatie ligt de nadruk vaak meer op voeden en versterken, rond de eisprong op het ondersteunen van de Nieren en de bijzondere meridianen, en vóór de menstruatie meer op het reguleren van Qi en Bloed.

Tijdens een IUI-, IVF- of ICSI-traject wordt het gebruik van Chinese kruiden altijd afgestemd op de medische behandeling en gebruikte medicatie.

Hoe kijkt de Chinese geneeskunde naar vruchtbaarheid?

Binnen de westerse geneeskunde wordt onderzocht welke medische factoren een zwangerschap mogelijk belemmeren. De Chinese geneeskunde kijkt daarnaast naar het totale patroon van menstruatie, lichamelijke klachten en andere kenmerken dat bij de individuele vrouw aanwezig is.

Een belangrijk concept daarbij is Jing. Jing wordt binnen TCM gezien als een basis voor groei, ontwikkeling en voortplanting en is nauw verbonden met het Nier-orgaansysteem. Daarnaast kent de Chinese geneeskunde het klassieke begrip Tian Gui, dat verbonden is met de ontwikkeling en rijping van de voortplantingsfunctie. In moderne, cliëntgerichte taal kunnen Jing en Tian Gui worden gezien als onderdelen van het traditionele TCM-model waarmee processen rond de menstruatiecyclus, voortplanting en vruchtbaarheid worden beschreven.

De Nieren nemen daarom een centrale plaats in bij de TCM-benadering van vruchtbaarheid. Daarbij wordt onderscheid gemaakt tussen Nier-Yin en Nier-Yang. Deze twee aspecten veranderen volgens het TCM-model gedurende de menstruatiecyclus en zijn beide belangrijk voor een normaal verloop daarvan.

Daarnaast zijn drie bijzondere meridianen belangrijk:

Ren Mai is nauw verbonden met de baarmoeder, Yin en de vrouwelijke voortplantingsfunctie;
Chong Mai wordt ook wel de Zee van Bloed genoemd en speelt een belangrijke rol bij menstruatie en Bloed;
Du Mai vertegenwoordigt meer het Yang-aspect en is vooral belangrijk rondom de overgang naar de eisprong.

Ook de Lever en Milt kunnen een rol spelen. De Lever is betrokken bij de vrije beweging van Qi en Bloed en de Milt bij de vorming van Qi en Bloed en de verwerking van vocht.

Welke van deze functies bij iemand aandacht nodig hebben, wordt bepaald aan de hand van het totale klachtenbeeld en niet alleen door het feit dat een zwangerschap uitblijft.

Wat is een TCM-orgaansysteem?

Een TCM-orgaansysteem beschrijft een groep samenhangende lichaamsfuncties en is breder dan alleen het anatomische orgaan met dezelfde naam. Lees meer bij TCM Basisinformatie.

Wat is een TCM-patroon?

Een TCM-patroon is een herkenbare combinatie van klachten en lichamelijke kenmerken die aangeeft welke disbalans waarschijnlijk aanwezig is. Het patroon is geen westerse diagnose en wordt vastgesteld op basis van het totale klachtenbeeld. Lees meer bij TCM Basisinformatie.

Hieronder worden alleen de meest voorkomende patronen besproken. Andere patronen zijn mogelijk en meerdere patronen kunnen tegelijkertijd voorkomen. Daardoor kunt u zich in verschillende beschrijvingen herkennen. Ook hoeft iemand met een bepaald patroon niet alle genoemde symptomen te hebben. Het patroon wordt vastgesteld op basis van het totale klachtenbeeld.

Meest voorkomende TCM-patronen bij verminderde vruchtbaarheid

Nier-Yang-leegte

Bij dit patroon gaan problemen rond de menstruatiecyclus of vruchtbaarheid samen met duidelijke kenmerken van onvoldoende warmte en activiteit. Binnen TCM is Nier-Yang nauw verbonden met de verwarmende en activerende functies die betrokken zijn bij de menstruatiecyclus en voortplanting. Nier-Yang-leegte is daarom een belangrijk patroon dat bij verminderde vruchtbaarheid kan worden herkend.

Veel voorkomende symptomen

lange of onregelmatige menstruatiecycli;
weinig of uitblijvende menstruaties;
verminderde vruchtbaarheid;
koude handen en voeten;
lage rugpijn;
vermoeidheid;
frequent plassen;
verminderd libido.