Menstruatiepijn

Menstruatiepijn (dysmenorroe) komt veel voor. Lichte krampen tijdens de menstruatie zijn normaal, maar bij sommige vrouwen is de pijn zo hevig dat werken, sporten, slapen of andere dagelijkse activiteiten moeilijk worden. De pijn bevindt zich meestal laag in de buik en kan uitstralen naar de onderrug, heupen of benen. Soms komen daarnaast misselijkheid, diarree, hoofdpijn, duizeligheid of vermoeidheid voor.

De pijn kan vlak vóór de menstruatie beginnen, vooral tijdens de eerste dagen aanwezig zijn of juist tegen het einde of na de menstruatie optreden. Deze verschillen kunnen aanwijzingen geven over de oorzaak van de klachten.

Acupunctuur en Chinese kruidengeneeskunde kunnen aanvullend worden ingezet bij menstruatiepijn. Daarbij wordt gekeken naar de aard en het moment van de pijn én naar andere klachten die onderdeel zijn van het totale beeld.

Mogelijke westerse aandoeningen

Tijdens de menstruatie trekt de baarmoeder samen om het baarmoederslijmvlies af te stoten. Prostaglandinen spelen hierbij een belangrijke rol. Hoge prostaglandinespiegels kunnen krachtigere samentrekkingen veroorzaken en de doorbloeding van de baarmoederspier tijdelijk verminderen, waardoor pijn ontstaat.

Wanneer er geen onderliggende aandoening wordt gevonden, wordt gesproken van primaire dysmenorroe. Menstruatiepijn kan echter ook samenhangen met een onderliggende aandoening. Dit wordt secundaire dysmenorroe genoemd.

Mogelijke aandoeningen zijn onder andere:

endometriose;
adenomyose;
vleesbomen (myomen);
een bekkenontsteking (PID);
verklevingen in het kleine bekken;
ovariumcysten.

Vooral menstruatiepijn die op latere leeftijd ontstaat, steeds heviger wordt, ook buiten de menstruatie aanwezig is of samengaat met andere opvallende klachten verdient medische beoordeling.

Mogelijke oorzaken

Bij primaire dysmenorroe spelen vooral krachtige samentrekkingen van de baarmoeder en prostaglandinen een belangrijke rol. Er is dan geen andere aandoening die de pijn verklaart.

Bij secundaire dysmenorroe ontstaat de pijn door een onderliggende aandoening, zoals endometriose of adenomyose. Welke behandeling passend is, hangt daarom mede af van de oorzaak van de menstruatiepijn.

Ook factoren zoals stress kunnen invloed hebben op hoe hevig pijn wordt ervaren, maar dat betekent niet dat menstruatiepijn uitsluitend door spanning wordt veroorzaakt.

Wat kan acupunctuur doen bij menstruatiepijn?

Acupunctuur kan aanvullend worden ingezet bij menstruatiepijn. De behandeling wordt afgestemd op het moment waarop de pijn optreedt, het karakter van de pijn, de menstruatie zelf en andere lichamelijke en emotionele klachten.

Binnen TCM kunnen bijvoorbeeld scherpe pijn en donkere stolsels bij een ander patroon passen dan doffe pijn na de menstruatie. Ook wordt gekeken of warmte verlichting geeft, of druk prettig of juist onaangenaam is en of er bijvoorbeeld vermoeidheid, PMS, koude- of warmteklachten aanwezig zijn.

Afhankelijk van het klachtenbeeld kan de behandeling gericht zijn op:

de circulatie van Qi en Bloed ondersteunen;
Bloedstase verminderen wanneer dit patroon wordt herkend;
Qi-stagnatie verminderen bij duidelijke spanning en distensie;
de onderbuik verwarmen wanneer kenmerken van Kou aanwezig zijn;
Damp en Hitte verminderen wanneer deze kenmerken aanwezig zijn;
Qi en Bloed, Yang of Yin ondersteunen bij leegtepatronen;
Chong Mai en Ren Mai ondersteunen bij de regulatie van de menstruatie.

De behandeling kan gedurende de menstruatiecyclus veranderen. Rond de menstruatie ligt vaak meer nadruk op het behandelen van de pijn en de circulatie van Qi en Bloed. Tussen de menstruaties kan meer aandacht worden besteed aan het onderliggende patroon.

Wat kan Chinese kruidengeneeskunde doen?

Chinese kruidengeneeskunde kan eveneens worden afgestemd op het patroon achter de menstruatiepijn. Er bestaat daarom niet één kruidenformule die voor iedere vrouw met dysmenorroe geschikt is.

De aard van de pijn geeft belangrijke informatie. Bij hevige stekende pijn met donkere stolsels kan bijvoorbeeld een ander behandelprincipe worden gekozen dan bij krampende pijn die sterk verbetert door warmte of bij een doffe pijn die vooral na de menstruatie optreedt.

Afhankelijk van het patroon kan de kruidenbehandeling gericht zijn op:

Qi en Bloed vrij laten circuleren;
Bloedstase verminderen;
Kou verdrijven en de onderbuik verwarmen;
Damp-Hitte verminderen;
Qi en Bloed voeden;
Yang ondersteunen;
Lever- en Nier-Yin voeden.

De behandeling kan ook aan de menstruatiecyclus worden aangepast. Bij een leegtepatroon kan bijvoorbeeld tussen de menstruaties meer nadruk liggen op voeden en versterken, terwijl rondom de menstruatie meer aandacht wordt besteed aan de pijn en circulatie.

Chinese kruiden kunnen dagelijks tussen de acupunctuurbehandelingen door worden gebruikt.

Hoe kijkt de Chinese geneeskunde naar menstruatiepijn?

Binnen de westerse geneeskunde wordt onder andere onderscheid gemaakt tussen primaire en secundaire dysmenorroe. De Chinese geneeskunde kijkt daarnaast naar het totale patroon van klachten en lichamelijke kenmerken dat bij de individuele vrouw aanwezig is.

Bij menstruatiepijn wordt binnen TCM veel aandacht besteed aan Qi en Bloed in de onderbuik. Voor een normale menstruatie moeten Qi en Bloed volgens dit model voldoende aanwezig zijn en vrij kunnen bewegen. Stagnatie van Qi en/of Bloed is daarom een belangrijk patroon bij menstruatiepijn. Ook bij leegtepatronen kan de menstruatie pijnlijk verlopen, maar dan is de pijn meestal minder hevig en staan andere kenmerken, zoals vermoeidheid of weinig menstruatiebloed, meer op de voorgrond.

De aard en timing van de pijn helpen bij het herkennen van het patroon. Een sterk opgeblazen of gespannen gevoel vóór de menstruatie past bijvoorbeeld vaker bij Qi-stagnatie. Scherpe, vaste pijn met donker bloed en stolsels past meer bij Bloedstase. Krampende pijn die duidelijk verbetert door warmte kan passen bij Kou, terwijl doffe pijn aan het einde van of na de menstruatie vaker wordt gezien bij leegtepatronen. Deze kenmerken worden altijd samen met de rest van het klachtenbeeld beoordeeld.

Vooral de Lever speelt een belangrijke rol bij de vrije beweging van Qi en Bloed. De Milt is binnen TCM betrokken bij de vorming van Qi en Bloed, terwijl de Nieren nauw verbonden zijn met de menstruatiecyclus en voortplanting.

Daarnaast is de Chong Mai belangrijk. Deze bijzondere meridiaan wordt binnen TCM ook wel de Zee van Bloed genoemd en is nauw verbonden met de baarmoeder en menstruatie. Bij menstruatiepijn speelt de Chong Mai een belangrijke rol, vooral wanneer de vrije beweging van Qi en Bloed in de onderbuik verstoord is.

Wat is een TCM-orgaansysteem?

Een TCM-orgaansysteem beschrijft een groep samenhangende lichaamsfuncties en is breder dan alleen het anatomische orgaan met dezelfde naam. Lees meer bij TCM Basisinformatie.

Wat is een TCM-patroon?

Een TCM-patroon is een herkenbare combinatie van klachten en lichamelijke kenmerken die aangeeft welke disbalans waarschijnlijk aanwezig is. Het patroon is geen westerse diagnose en wordt vastgesteld op basis van het totale klachtenbeeld. Lees meer bij TCM Basisinformatie.

Hieronder worden alleen de meest voorkomende patronen besproken. Andere patronen zijn mogelijk en meerdere patronen kunnen tegelijkertijd voorkomen. Daardoor kunt u zich in verschillende beschrijvingen herkennen. Ook hoeft iemand met een bepaald patroon niet alle genoemde symptomen te hebben. Het patroon wordt vastgesteld op basis van het totale klachtenbeeld.

Meest voorkomende TCM-patronen bij menstruatiepijn

Lever-Qi-stagnatie

Bij dit patroon staat een gevoel van spanning of distensie duidelijk op de voorgrond. De pijn begint vaak al vóór de menstruatie en kan samengaan met andere premenstruele klachten. Emotionele belasting en langdurige stress kunnen binnen TCM bijdragen aan Lever-Qi-stagnatie.

Veel voorkomende symptomen

menstruatiepijn die al vóór of aan het begin van de menstruatie aanwezig is;
een gespannen of opgeblazen gevoel in de onderbuik;
gespannen of gevoelige borsten;
prikkelbaarheid of stemmingswisselingen;
PMS;
soms een aarzelend begin van de menstruatie.