PMS (premenstrueel syndroom)

Premenstrueel syndroom (PMS) is een verzamelnaam voor lichamelijke en emotionele klachten die terugkeren in de periode vóór de menstruatie. De klachten ontstaan meestal enkele dagen tot ongeveer twee weken vóór de menstruatie en verminderen vaak zodra de menstruatie begint.

PMS kan zich heel verschillend uiten. De ene vrouw heeft vooral last van prikkelbaarheid, stemmingswisselingen of somberheid, terwijl bij een ander lichamelijke klachten zoals gespannen borsten, een opgeblazen gevoel, hoofdpijn of vermoeidheid op de voorgrond staan. Ook de ernst kan sterk verschillen.

Binnen de reguliere geneeskunde wordt PMS in verband gebracht met gevoeligheid voor de normale hormonale veranderingen tijdens de menstruatiecyclus. Waarom de ene vrouw hier veel sterker op reageert dan de andere is niet volledig bekend.

Veel voorkomende symptomen

PMS kan zowel lichamelijke als emotionele klachten veroorzaken. Veel voorkomende symptomen zijn:

prikkelbaarheid en stemmingswisselingen;
sneller emotioneel of huilerig zijn;
somberheid, angst of innerlijke onrust;
vermoeidheid en concentratieproblemen;
gevoelige of gespannen borsten;
een opgeblazen gevoel en vocht vasthouden;
hoofdpijn;
acne of andere huidklachten;
veranderde eetlust of trek in zoet;
slechter slapen;
veranderingen in de stoelgang.

Kenmerkend is vooral het cyclische karakter: de klachten keren rondom dezelfde fase van de menstruatiecyclus terug en verminderen meestal wanneer de menstruatie begint.

Mogelijke oorzaken

De precieze oorzaak van PMS is niet volledig bekend. Waarschijnlijk ontstaat PMS door een combinatie van factoren. Hormonale veranderingen tijdens de tweede helft van de menstruatiecyclus spelen daarbij een belangrijke rol. Sommige vrouwen lijken gevoeliger te reageren op veranderingen in oestrogeen en progesteron en de invloed daarvan op neurotransmitters zoals serotonine.

Ook stress, slaaptekort, erfelijke aanleg en leefstijl kunnen invloed hebben op de ernst van de klachten.

Klachten die op PMS lijken kunnen ook voorkomen bij onder andere endometriose, adenomyose, schildklieraandoeningen, depressie, angststoornissen en tijdens de perimenopauze. Bij nieuwe, sterk veranderende of ernstige klachten is het daarom verstandig deze medisch te laten beoordelen.

Wat kan acupunctuur doen?

Acupunctuur kan als aanvullende behandeling worden ingezet bij terugkerende PMS-klachten. Daarbij wordt niet alleen gekeken naar de klachten vlak vóór de menstruatie, maar naar de gehele cyclus en naar andere lichamelijke en emotionele symptomen.

De behandeling wordt afgestemd op het onderliggende TCM-patroon. Bij de ene vrouw ligt bijvoorbeeld vooral spanning en stagnatie op de voorgrond, terwijl bij een ander vermoeidheid, onvoldoende herstel of klachten van warmte of kou belangrijker zijn.

Afhankelijk van het klachtenbeeld kan de behandeling gericht zijn op:

de doorstroming van Qi en Bloed verbeteren;
spanning rondom de menstruatie verminderen;
de menstruatiecyclus ondersteunen;
Hitte verminderen wanneer prikkelbaarheid en warmteklachten op de voorgrond staan;
Bloed, Yin of Yang ondersteunen wanneer er tekenen van leegte zijn;
Damp en Slijm verminderen bij bijvoorbeeld vocht vasthouden en een zwaar of opgeblazen gevoel.

Wat kan Chinese kruidengeneeskunde doen?

Chinese kruidengeneeskunde wordt regelmatig gecombineerd met acupunctuur bij PMS. Omdat kruiden dagelijks kunnen worden gebruikt, kunnen ze het lichaam ook tussen de acupunctuurbehandelingen door ondersteunen.

De samenstelling wordt afgestemd op het patroon en kan gedurende de menstruatiecyclus worden aangepast. De behandeling vóór de menstruatie kan bijvoorbeeld meer gericht zijn op het bevorderen van de doorstroming van Qi, terwijl bij een duidelijke onderliggende leegte gedurende een groter deel van de cyclus juist voedende of versterkende kruiden nodig kunnen zijn.

Afhankelijk van het patroon kan de behandeling gericht zijn op:

Lever-Qi vrij laten stromen;
Bloed voeden en de circulatie ondersteunen;
Hitte verminderen;
Damp en Slijm verminderen;
Lever- en Nier-Yin voeden;
Milt- en Nier-Yang ondersteunen.

Acupunctuur en Chinese kruiden werken vanuit dezelfde TCM-diagnose en kunnen elkaar daardoor aanvullen.

Hoe kijkt de Chinese geneeskunde naar PMS?

Binnen de westerse geneeskunde staat vooral de diagnose PMS centraal. De Chinese geneeskunde kijkt daarnaast naar de onderliggende disbalans waardoor iemand juist tijdens de premenstruele fase klachten ontwikkelt.

De dagen vóór de menstruatie vormen binnen de Chinese geneeskunde een dynamische fase van de cyclus. Qi en Bloed bereiden zich voor op de menstruatie en moeten vrij kunnen bewegen. Vooral de Lever en de Chong Mai, een meridiaan die nauw verbonden is met menstruatie en de baarmoeder, spelen hierbij een belangrijke rol.

Wanneer de doorstroming van Lever-Qi minder soepel verloopt, kunnen klachten zoals prikkelbaarheid, gespannen borsten en een opgeblazen gevoel ontstaan. Maar bij PMS wordt niet altijd stagnatie als belangrijkste patroon herkend. Ook Bloed-, Yin- of Yang-leegte, Hitte, Damp of Slijm kunnen onderdeel zijn van het totale klachtenbeeld en kunnen verklaren waarom juist vóór de menstruatie bepaalde klachten op de voorgrond treden.

Daarom kunnen twee vrouwen met PMS heel verschillende symptomen hebben en een verschillende behandeling nodig hebben.

Naast de Lever kunnen ook de Milt, Nieren en het Hart een rol spelen. De Milt is binnen TCM onder andere betrokken bij energie en de verwerking van vocht. De Nieren ondersteunen de diepere regulatie van de menstruatiecyclus, terwijl het Hart betrokken is bij slaap en emotionele rust.

Wat is een TCM-orgaansysteem?

Een TCM-orgaansysteem beschrijft een groep samenhangende lichaamsfuncties en is breder dan alleen het anatomische orgaan met dezelfde naam. Lees meer bij TCM Basisinformatie.

Wat is een TCM-patroon?

Een TCM-patroon is een herkenbare combinatie van klachten en lichamelijke kenmerken die aangeeft welke disbalans waarschijnlijk aan de klachten bijdraagt. Lees meer bij TCM Basisinformatie.

Hieronder worden alleen de meest voorkomende patronen besproken. Andere patronen zijn mogelijk en meerdere patronen kunnen tegelijkertijd voorkomen. Daardoor kunt u zich in verschillende beschrijvingen herkennen. Ook hoeft iemand met een bepaald patroon niet alle genoemde symptomen te hebben. Het patroon wordt vastgesteld op basis van het totale klachtenbeeld.

Meest voorkomende TCM-patronen bij PMS

Lever-Qi-stagnatie

In de periode vóór de menstruatie moeten Qi en Bloed vrij kunnen bewegen. Wanneer de regulerende functie van de Lever verstoord is, kan deze beweging minder soepel verlopen. Dit is een veelvoorkomend patroon bij PMS en wordt vaak duidelijker tijdens perioden van stress of emotionele spanning.

Veel voorkomende symptomen

prikkelbaarheid en stemmingswisselingen;
gespannen of pijnlijke borsten;
opgeblazen of gespannen gevoel in de buik;
zuchten;
gevoel van spanning in borst of flanken;
menstruatiepijn die vóór de menstruatie begint.