Angst en angstklachten
Angst is een normale reactie op dreiging, onzekerheid of spanning. Het lichaam wordt alerter en bereidt zich voor om met een mogelijke bedreiging om te gaan. Ook zorgen over werk, gezondheid of een belangrijke gebeurtenis horen tot op zekere hoogte bij het dagelijks leven.
Angst wordt problematischer wanneer deze langdurig aanwezig is, niet in verhouding staat tot de situatie of het dagelijks functioneren gaat beperken. De klachten kunnen zowel mentaal als lichamelijk zijn. Naast piekeren, nervositeit of een gevoel van dreiging kunnen bijvoorbeeld hartkloppingen, benauwdheid, gespannen spieren, duizeligheid en slaapproblemen voorkomen.
Acupunctuur en Chinese kruidengeneeskunde kunnen aanvullend worden ingezet bij angstklachten. Daarbij wordt niet alleen gekeken naar de angst zelf, maar ook naar bijvoorbeeld spanning, slaap, energie, spijsvertering en lichamelijke onrust.
Veel voorkomende symptomen
Angstklachten kunnen sterk verschillen. Mogelijke symptomen zijn:
- aanhoudend piekeren of moeilijk kunnen stoppen met zorgen;
- nervositeit, onrust of een gespannen gevoel;
- snel schrikken of voortdurend alert zijn;
- angstige gedachten of het gevoel dat er iets mis kan gaan;
- moeite met concentreren;
- prikkelbaarheid;
- slecht inslapen of onrustig slapen;
- hartkloppingen of een versnelde hartslag;
- druk op de borst of benauwdheid;
- trillen, zweten of duizeligheid;
- gespannen spieren;
- misselijkheid, buikklachten of veranderingen in de ontlasting.
Bij een paniekaanval kunnen lichamelijke en mentale symptomen plotseling sterk toenemen. Er kan bijvoorbeeld sprake zijn van hartkloppingen, benauwdheid, duizeligheid, trillen, tintelingen en een sterke angst om de controle te verliezen of dat er iets ernstigs gebeurt. Angst voor een nieuwe aanval kan er vervolgens voor zorgen dat bepaalde situaties worden vermeden.
Westerse aandoeningen waarbij angst kan voorkomen
Angst is niet automatisch een angststoornis. Bij een angststoornis zijn de klachten doorgaans sterker of langduriger en hebben ze invloed op het dagelijks functioneren. Angst kan daarnaast onderdeel zijn van andere psychische of lichamelijke klachten.
Voorbeelden zijn:
☑ gegeneraliseerde angststoornis;
☑ paniekstoornis;
☑ sociale-angststoornis en specifieke fobieën;
☑ posttraumatische stressstoornis (PTSS);
☑ obsessieve-compulsieve stoornis (OCD);
☑ depressieve klachten of burn-out;
☑ hormonale veranderingen, bijvoorbeeld rond menstruatie of overgang;
☑ lichamelijke aandoeningen die onrust, hartkloppingen of andere angstachtige symptomen kunnen veroorzaken.
Ook bepaalde medicijnen, drugs, veel cafeïne en het stoppen met alcohol, benzodiazepinen of andere middelen kunnen angstklachten veroorzaken of versterken. Bij nieuwe of sterke angstklachten is het daarom belangrijk mogelijke onderliggende oorzaken mee te nemen.
Mogelijke oorzaken
Angstklachten ontstaan meestal door een combinatie van factoren. Erfelijke aanleg, eerdere ervaringen, lichamelijke gezondheid en actuele omstandigheden kunnen allemaal invloed hebben.
Mogelijke uitlokkende of onderhoudende factoren zijn:
☑ langdurige stress, zorgen of emotionele belasting;
☑ een ingrijpende gebeurtenis, verlies of trauma;
☑ langdurige overbelasting en uitputting;
☑ onvoldoende slaap en herstel;
☑ hormonale veranderingen;
☑ chronische pijn of andere lichamelijke klachten;
☑ cafeïne, alcohol, drugs of bepaalde medicatie;
☑ het vermijden van situaties die angst oproepen.
Bij ernstige, terugkerende of beperkende angstklachten is beoordeling door een huisarts of psycholoog belangrijk. Acupunctuur en Chinese kruidengeneeskunde kunnen daarbij als aanvullende behandeling worden gebruikt.
Wat kan acupunctuur doen bij angstklachten?
Niet iedereen ervaart angst op dezelfde manier. Bij de één staan spanning, piekeren en prikkelbaarheid centraal, terwijl een ander vooral hartkloppingen, uitputting, slaapproblemen of paniek ervaart. De acupunctuurbehandeling wordt daarom afgestemd op het totaalbeeld.
Afhankelijk van uw klachten kan de behandeling gericht zijn op:
☑ lichamelijke spanning verminderen en ontspanning ondersteunen;
☑ de Shen tot rust brengen bij angst, piekeren en innerlijke onrust;
☑ de doorstroming van Qi verbeteren wanneer spanning en emoties moeilijk tot rust komen;
☑ slaap ondersteunen wanneer angst en nachtelijke onrust elkaar versterken;
☑ Qi en Bloed ondersteunen wanneer angst samengaat met vermoeidheid en uitputting;
☑ Yin voeden en onrustige Hitte verminderen bij bijvoorbeeld nachtzweten, warmte en rusteloosheid;
☑ Damp en Flegma verminderen wanneer angst samengaat met mentale mist, duizeligheid of spijsverteringsklachten;
☑ de circulatie van Qi en Bloed verbeteren bij langdurige stagnatie.
De behandeling kan worden aangepast wanneer de klachten gedurende het traject veranderen.
Wat kan Chinese kruidengeneeskunde doen bij angstklachten?
Ook Chinese kruiden worden gekozen op basis van het onderliggende TCM-patroon. Iemand met angst, vermoeidheid en hartkloppingen kan daarom een andere kruidenbehandeling krijgen dan iemand bij wie angst samengaat met sterke onrust, warmte en slecht slapen.
Afhankelijk van het patroon kan de kruidenbehandeling gericht zijn op:
☑ de Shen kalmeren en mentale en lichamelijke rust ondersteunen;
☑ spanning verminderen en de vrije beweging van Qi bevorderen;
☑ Qi en Bloed aanvullen bij vermoeidheid en uitputting;
☑ Yin voeden en onrustige Hitte verminderen;
☑ Damp en Flegma verminderen bij zwaarte, duizeligheid of mentale mist;
☑ de circulatie van Qi en Bloed bevorderen bij langdurige, vastzittende klachten.
Chinese kruiden kunnen dagelijks tussen de behandelingen door ondersteuning bieden en worden indien nodig aangepast aan veranderingen in het klachtenbeeld.
Bij medicijngebruik wordt rekening gehouden met mogelijke interacties. Voorgeschreven medicatie, waaronder antidepressiva of angstremmende medicatie, wordt niet zonder overleg met de behandelend arts aangepast of afgebouwd.
Hoe kijkt de Chinese geneeskunde naar angstklachten?
Binnen de traditionele Chinese geneeskunde (TCM) wordt niet alleen gekeken naar waar iemand bang of bezorgd voor is, maar vooral naar de manier waarop de angst zich lichamelijk en mentaal uit.
Twee mensen met dezelfde westerse diagnose kunnen daardoor volgens TCM verschillend worden behandeld. De één is bijvoorbeeld voortdurend gespannen en kan gedachten moeilijk loslaten. Een ander voelt zich vooral onzeker en snel overweldigd, terwijl iemand anders last heeft van hartkloppingen, uitputting, warmte of sterke lichamelijke onrust.
Angst wordt binnen TCM niet simpelweg gezien als één emotie die altijd bij één orgaansysteem hoort. Langdurige zorgen, angst, verdriet, frustratie, shock en andere emotionele belasting kunnen verschillende lichaamsfuncties beïnvloeden en uiteindelijk verschillende patronen veroorzaken.
Het Hart-orgaansysteem speelt een centrale rol. Het Hart wordt verbonden met de Shen, een begrip voor mentale en emotionele functies zoals bewustzijn, helderheid, innerlijke rust en slaap. Wanneer de Shen onvoldoende tot rust komt, kunnen bijvoorbeeld angst, rusteloosheid, hartkloppingen en slaapproblemen ontstaan.
Daarnaast kunnen vooral de Lever, Milt, Nieren, Longen en Galblaas betrokken zijn. De Lever is belangrijk voor de vrije beweging van Qi en speelt daarom vaak een rol bij spanning en frustratie. De Milt is betrokken bij de vorming van Qi en Bloed en kan relevant zijn wanneer veel piekeren samengaat met vermoeidheid. De Nieren kunnen een rol spelen bij diepere angstgevoelens en langdurige uitputting. De Longen kunnen betrokken zijn wanneer angst samengaat met verdriet, benauwdheid of spanning op de borst. De Galblaas is binnen TCM onder andere verbonden met moed en besluitvaardigheid.
Een herkenbare combinatie van lichamelijke en mentale klachten wordt een TCM-patroon genoemd. Het patroon wordt vastgesteld op basis van het totaalbeeld en vormt de basis voor de behandeling.
Wat is een TCM-orgaansysteem?
Een TCM-orgaansysteem beschrijft een groep samenhangende lichaamsfuncties en is breder dan alleen het anatomische orgaan met dezelfde naam. Lees meer bij TCM Basisinformatie.
Wat is een TCM-patroon?
Een TCM-patroon is een herkenbare combinatie van klachten en lichamelijke kenmerken die aangeeft welke disbalans waarschijnlijk aan de klachten bijdraagt. Lees meer bij TCM Basisinformatie.
Hieronder worden alleen de meest voorkomende patronen besproken. Andere patronen zijn mogelijk en meerdere patronen kunnen tegelijkertijd voorkomen. Daardoor kunt u zich in verschillende beschrijvingen herkennen. Ook hoeft iemand met een bepaald patroon niet alle genoemde symptomen te hebben. Het patroon wordt vastgesteld op basis van het totale klachtenbeeld.
Meest voorkomende TCM-patronen
Lever-Qi-stagnatie
Korte uitleg
Bij Lever-Qi-stagnatie verloopt de vrije beweging van Qi minder soepel. Angst gaat dan vaak samen met stress, frustratie en het gevoel voortdurend onder spanning te staan. Wanneer deze stagnatie langer aanwezig blijft, kan volgens TCM Hitte ontstaan, waardoor de onrust en prikkelbaarheid sterker kunnen worden.
Veel voorkomende symptomen
Nervositeit, piekeren, prikkelbaarheid, stemmingswisselingen, veel zuchten, een gespannen gevoel op de borst of in de buik, gespannen nek en schouders en slecht slapen. Bij bijkomende Hitte kunnen ook een warm gevoel, hoofdpijn, droge mond, rode ogen of een bittere smaak voorkomen.
Voorbeelden van westerse aandoeningen
Angstklachten bij langdurige stress of burn-out en angstklachten die duidelijk toenemen rond hormonale veranderingen, bijvoorbeeld bij PMS of de overgang.
Hart- en Galblaas-Qi-leegte
Korte uitleg
Bij dit patroon is er volgens TCM onvoldoende stabiliteit om de Shen goed tot rust te brengen. De angst heeft vaak een onzeker of kwetsbaar karakter. Iemand kan gemakkelijk schrikken en moeite hebben om zich zeker te voelen of beslissingen te nemen. Dit patroon kan constitutioneel aanwezig zijn, maar ook ontstaan na langdurige ziekte of uitputting.
Veel voorkomende symptomen
Snel angstig of onzeker zijn, gemakkelijk schrikken, verlegenheid, besluiteloosheid, weinig zelfvertrouwen, hartkloppingen, lichte of onrustige slaap, veel dromen en vermoeidheid.
Voorbeelden van westerse aandoeningen
Langdurige angstklachten waarbij onzekerheid en schrikachtigheid op de voorgrond staan en bepaalde fobische of gegeneraliseerde angstklachten.
Hart- en Milt-Qi- en Bloedleegte
Korte uitleg
Langdurig piekeren, overbelasting, ziekte, onvoldoende herstel of bloedverlies kunnen volgens TCM leiden tot een tekort aan Qi en Bloed. Hierdoor krijgt de Shen onvoldoende voeding en stabiliteit. Angst gaat bij dit patroon vaak samen met duidelijke lichamelijke en mentale vermoeidheid.
Veel voorkomende symptomen
Angst en veel zorgen, snel overweldigd zijn, vermoeidheid, hartkloppingen, concentratie- of geheugenproblemen, lichte of door dromen verstoorde slaap, duizeligheid, weinig eetlust en soms een bleke uitstraling.
Voorbeelden van westerse aandoeningen
Angstklachten na langdurige overbelasting of ziekte en klachten waarbij angst samengaat met duidelijke uitputting. Ook na langdurig of aanzienlijk bloedverlies kan een vergelijkbaar TCM-beeld ontstaan.
Hart- en Nier-Yin-leegte
Korte uitleg
Yin staat binnen TCM onder andere voor rust, verkoeling en herstel. Wanneer Hart- en Nier-Yin onvoldoende zijn, kan relatieve Hitte ontstaan waardoor de Shen moeilijk tot rust komt. De klachten zijn vaak sterker wanneer iemand vermoeid is en kunnen vooral 's avonds en 's nachts duidelijk worden.
Veel voorkomende symptomen
Angst met innerlijke onrust, slecht slapen, regelmatig wakker worden, hartkloppingen, nachtzweten, warmte in de avond of nacht, opvliegers, droge mond of keel, duizeligheid en soms oorsuizen.
Voorbeelden van westerse aandoeningen
Angstklachten rond de overgang, na langdurige stress of overbelasting en klachten waarbij angst samengaat met slapeloosheid, warmte en droogte.
Flegma-Hitte verstoort de Shen
Korte uitleg
Binnen TCM verwijst Flegma niet alleen naar lichamelijk slijm. Het kan ook een patroon beschrijven waarbij lichamelijke processen en mentale helderheid als het ware worden vertroebeld. Wanneer Flegma samengaat met Hitte kan de Shen sterk worden geprikkeld, waardoor angst een gejaagd, rusteloos of soms paniekerig karakter krijgt.
Veel voorkomende symptomen
Sterke angst of paniek, rusteloosheid, hartkloppingen, onrustige slaap en veel of intense dromen, mentale mist, moeite met concentreren, duizeligheid, druk of beklemming op de borst, misselijkheid, reflux of een vol gevoel in de buik.
Voorbeelden van westerse aandoeningen
Angst- en paniekklachten waarbij sterke lichamelijke onrust samengaat met slaapproblemen, mentale mist of spijsverteringsklachten.
Hart-Bloedstase
Korte uitleg
Bij langdurige spanning of chronische klachten kan volgens TCM de circulatie van Qi en Bloed steeds meer stagneren. Wanneer Bloedstase het Hart en de Shen beïnvloedt, kunnen angst en onrust hardnekkig worden. Dit patroon kan ook een rol spelen wanneer angst samengaat met langdurige pijn of na een lichamelijk of emotioneel trauma.
Veel voorkomende symptomen
Hardnekkige angst of onrust, slapeloosheid of vroeg wakker worden, hartkloppingen, stemmingswisselingen, een gevoel emotioneel vast te zitten en vaste of stekende pijn, bijvoorbeeld op de borst of elders in het lichaam. De klachten kunnen 's avonds of 's nachts duidelijker aanwezig zijn.
Voorbeelden van westerse aandoeningen
Langdurige angstklachten in combinatie met chronische pijn en bepaalde langdurige of posttraumatische angstklachten.
Prognose
Het behandelverloop hangt onder andere af van de aard, oorzaak, ernst en duur van de angstklachten, het onderliggende TCM-patroon en eventuele andere psychische of lichamelijke klachten. Relatief recent ontstane angstklachten na een tijdelijke periode van stress kunnen anders verlopen dan een angststoornis die al jarenlang aanwezig is.
In de beginfase is één acupunctuurbehandeling per week een gebruikelijke richtlijn. Bij acute of sterke klachten kan tijdelijk twee of drie keer per week worden behandeld. Wanneer de klachten verminderen en stabieler worden, kan de frequentie geleidelijk worden afgebouwd. Chinese kruiden kunnen, wanneer passend, dagelijks tussen de behandelingen door worden gebruikt. De duur en frequentie blijven altijd afhankelijk van de individuele situatie.
Bij een angststoornis kan psychologische behandeling, zoals cognitieve gedragstherapie, een belangrijke rol spelen. Acupunctuur en Chinese kruidengeneeskunde kunnen daarbij aanvullend worden ingezet. Ook slaap, beweging, ontspanning en het verminderen van factoren die de angst versterken kunnen onderdeel zijn van een bredere aanpak.
Contact
Heeft u regelmatig last van angst, onrust of paniekklachten en wilt u weten of acupunctuur en/of Chinese kruidengeneeskunde bij uw klachten kan passen?
Tijdens een eerste consult bespreken we uw klachten, medische voorgeschiedenis en factoren zoals slaap, energie, spanning, emoties en eventuele lichamelijke klachten. Op basis van het totale klachtenbeeld wordt bekeken welk TCM-patroon waarschijnlijk op de voorgrond staat en welke behandeling daarbij past.
U kunt direct online een afspraak maken of contact opnemen voor meer informatie.