Opgeblazen buik
Wat is een opgeblazen buik?
Een opgeblazen buik is een gevoel van volheid, druk of spanning in de buik. Soms is de buik daarbij zichtbaar opgezet, maar dat hoeft niet. De klachten kunnen vooral na het eten ontstaan, in de loop van de dag toenemen of vrijwel voortdurend aanwezig zijn. Ook winderigheid, boeren, buikpijn, misselijkheid, een snel vol gevoel of veranderingen in de ontlasting kunnen voorkomen.
Een opgeblazen buik kan tijdelijk ontstaan na een grote of moeilijk verteerbare maaltijd, maar ook regelmatig terugkeren zonder duidelijke aanleiding. Bij langdurige klachten kijkt de Chinese geneeskunde daarom niet alleen naar de opgeblazenheid zelf, maar ook naar uw spijsvertering, ontlasting, voeding, energieniveau en de invloed van bijvoorbeeld stress.
Mogelijke westerse aandoeningen
Een opgeblazen buik is een symptoom en geen afzonderlijke aandoening. Het kan onder andere voorkomen bij:
- prikkelbare darm syndroom (PDS);
- obstipatie;
- functionele dyspepsie;
- voedselintoleranties, zoals lactose-intolerantie;
- coeliakie;
- gastro-oesofageale reflux (GERD);
- maag- of darminfecties.
Ook eetgewoonten kunnen een belangrijke rol spelen. Grote maaltijden, snel eten en voedingsmiddelen die bij u veel gasvorming veroorzaken kunnen de klachten bijvoorbeeld versterken.
Een nieuwe, aanhoudende of sterk toenemende opgeblazen buik verdient medische beoordeling, zeker wanneer deze samengaat met onverklaarbaar gewichtsverlies, bloed bij de ontlasting, aanhoudend braken, koorts, hevige buikpijn of een duidelijke verandering van het ontlastingspatroon.
Mogelijke oorzaken
Een opgeblazen gevoel kan ontstaan wanneer zich meer gas, vocht of darminhoud in het maag-darmkanaal bevindt, maar de ervaren opgeblazenheid hoeft niet altijd overeen te komen met de hoeveelheid gas in de darm.
Voeding en eetgewoonten spelen vaak een rol. Grote maaltijden, overeten of voeding die moeilijk wordt verteerd kunnen een tijdelijk vol en gespannen gevoel veroorzaken. Obstipatie kan eveneens bijdragen doordat darminhoud zich ophoopt.
Daarnaast kunnen de beweging en gevoeligheid van maag en darmen een rol spelen. Bij sommige mensen is vooral stress een duidelijke uitlokkende factor. De buik kan dan tijdens drukke of emotioneel belastende perioden veel sterker opzetten.
Wat kan acupunctuur doen?
Bij acupunctuur wordt gekeken naar de manier waarop de opgeblazenheid zich bij u voordoet. Ontstaat deze vooral na het eten? Wordt de buik hard en gespannen of juist vooral vol en zwaar? Geeft boeren of winderigheid verlichting? En zijn er daarnaast klachten zoals obstipatie, diarree, misselijkheid, vermoeidheid of stress?
Op basis daarvan kan de behandeling onder andere gericht zijn op:
- de beweging van Qi in het spijsverteringsstelsel verbeteren, waardoor volheid en spanning kunnen verminderen\
- de Milt en Maag versterken wanneer de spijsvertering verzwakt is\
- voedselstagnatie verminderen wanneer voeding onvoldoende wordt verwerkt en blijft ‘hangen’\
- Damp of Flegma verminderen wanneer vocht en voeding zich volgens TCM onvoldoende goed verwerken\
- Damp-Hitte verminderen wanneer naast ophoping ook tekenen van warmte en irritatie aanwezig zijn\
- de invloed van spanning op de spijsvertering verminderen wanneer stress duidelijk meespeelt
Welke behandelprincipes worden gecombineerd, hangt af van het onderliggende TCM-patroon. Niet iedereen met een opgeblazen buik krijgt daarom dezelfde behandeling.
Wat kan Chinese kruidengeneeskunde doen?
Chinese kruiden worden eveneens afgestemd op de oorzaak van de opgeblazenheid en de andere klachten die aanwezig zijn. Bij iemand die vooral na het eten opgeblazen en vermoeid raakt, kan bijvoorbeeld een andere behandeling nodig zijn dan bij iemand met een harde, gespannen buik, veel winderigheid en obstipatie.
Afhankelijk van het patroon kan de kruidenbehandeling gericht zijn op:
- de beweging van Qi reguleren bij een gespannen en opgeblazen buik\
- de Milt en Maag ondersteunen bij een zwakke spijsvertering\
- opgehoopte voeding helpen verwerken bij voedselstagnatie\
- Damp en Flegma verminderen bij een zwaar, vol of misselijk gevoel\
- Damp-Hitte verminderen wanneer ophoping samengaat met warmte\
- de spijsvertering verwarmen wanneer Kou en een tekort aan Yang op de voorgrond staan
Acupunctuur en kruiden werken op hun eigen manier, maar zijn gebaseerd op dezelfde patroonherkenning en kunnen elkaar aanvullen. Kruiden kunnen dagelijks tussen de behandelingen door worden gebruikt en tijdens het behandeltraject worden aangepast.
Hoe kijkt de Chinese geneeskunde naar een opgeblazen buik?
Binnen de Chinese geneeskunde is een goede spijsvertering afhankelijk van een soepele verwerking én beweging van voeding en vocht. Vooral de Milt en Maag spelen hierbij een belangrijke rol.
De Maag ontvangt voeding en hoort de inhoud van het spijsverteringsstelsel naar beneden te bewegen. De Milt staat binnen TCM voor het verder verwerken van voeding en vocht en het beschikbaar maken van voedingsstoffen en Qi.
Bij een opgeblazen buik staat vaak een verstoring van deze normale beweging centraal. Dit wordt de Qi-dynamiek genoemd. Wanneer Qi niet goed beweegt, kan een gevoel van druk, spanning of blokkade ontstaan. Dit kan bijvoorbeeld gebeuren door vastzittende Qi, voedselstagnatie, Damp of Flegma. Dezelfde beweging kan echter ook verstoord raken doordat de spijsvertering juist te zwak is.
Ook de Lever kan hierbij betrokken zijn. Binnen TCM ondersteunt de Lever de vrije beweging van Qi. Wanneer deze beweging door stress of emotionele spanning stagneert, kan dit de Milt en Maag verstoren. De opgeblazenheid kan dan sterk wisselen en duidelijk samenhangen met spanning.
Bij langdurige klachten kunnen verschillende processen elkaar bovendien beïnvloeden. Een zwakke Milt kan bijvoorbeeld Damp veroorzaken, terwijl langdurige stagnatie juist Hitte kan ontwikkelen. Hierdoor komen meerdere patronen regelmatig tegelijkertijd voor.
Een herkenbare combinatie van klachten en symptomen wordt een TCM-patroon genoemd. Hieronder worden alleen de meest voorkomende patronen besproken. Andere patronen zijn mogelijk en meerdere patronen kunnen tegelijkertijd voorkomen. U kunt zich daardoor in meerdere beschrijvingen herkennen. Ook heeft niet iedereen met hetzelfde patroon alle genoemde symptomen. Het patroon wordt vastgesteld op basis van het totale klachtenbeeld.
Wat is een TCM-orgaansysteem?
Een TCM-orgaansysteem omvat meer dan alleen het anatomische orgaan. Het beschrijft een samenhangend geheel van lichamelijke functies en processen. Meer hierover leest u bij TCM Basisinformatie.
Wat is een TCM-patroon?
Een TCM-patroon is een herkenbare combinatie van klachten en symptomen die aangeeft welke verstoring volgens de Chinese geneeskunde op de voorgrond staat. Meer hierover leest u bij TCM Basisinformatie.
Meest voorkomende TCM-patronen
Lever-Qi-stagnatie
Korte uitleg
Bij Lever-Qi-stagnatie verloopt de beweging van Qi niet soepel. Hierdoor kan spanning zich als het ware in de buik vastzetten. De opgeblazenheid kan sterk wisselen en is vaak duidelijk gerelateerd aan stress, frustratie of andere emotionele factoren.
Veel voorkomende symptomen: een gespannen of opgeblazen buik, veel boeren of winderigheid waarbij het laten ontsnappen van lucht enige verlichting geeft, druk of spanning rond de maag en ribben, wisselende ontlasting en klachten die toenemen tijdens stress. Prikkelbaarheid of gespannenheid kan eveneens voorkomen.
Voorbeelden van westerse aandoeningen: PDS, functionele dyspepsie en refluxklachten.
Voedselstagnatie
Korte uitleg
Bij voedselstagnatie is er tijdelijk meer voeding aanwezig dan de spijsvertering goed kan verwerken. Dit kan na overeten of zware maaltijden ontstaan, maar bij een verzwakte spijsvertering kunnen ook normale hoeveelheden al klachten geven.
Veel voorkomende symptomen: duidelijke volheid en opgeblazenheid na het eten, weinig eetlust, boeren met een voedingsgeur, sterk ruikende winderigheid, misselijkheid, reflux en obstipatie of onregelmatige ontlasting. De buik kan gespannen aanvoelen en druk is vaak onaangenaam.
Voorbeelden van westerse aandoeningen: functionele dyspepsie, refluxklachten en tijdelijke spijsverteringsklachten na overmatig of zwaar eten.
Damp-Hitte
Korte uitleg
Bij Damp-Hitte is er volgens TCM zowel ophoping als Hitte in het spijsverteringsstelsel. Hierdoor kan een vrij hardnekkig en duidelijk ongemakkelijk gevoel van volheid ontstaan.
Veel voorkomende symptomen: aanhoudende of forse opgeblazenheid, een gespannen of stevig aanvoelende buik, misselijkheid, weinig eetlust, een zwaar gevoel in het lichaam, een bittere of onaangename smaak, dorst zonder veel te willen drinken en geconcentreerde urine. Zowel dunne als moeizame ontlasting kan voorkomen.
Voorbeelden van westerse aandoeningen: gastro-enteritis en verschillende maag-darmklachten waarbij diarree, misselijkheid of ontstekingsverschijnselen voorkomen.
Flegma-Damp
Korte uitleg
Bij Flegma-Damp worden voeding en lichaamsvloeistoffen volgens TCM onvoldoende verwerkt, waardoor een zwaardere vorm van ophoping ontstaat. Dit patroon gaat vaak samen met een zwakkere Miltfunctie.
Veel voorkomende symptomen: hardnekkige en soms forse opgeblazenheid, een zwaar of vol gevoel, boeren, reflux, ochtendmisselijkheid, verminderde eetlust, een zwaar of wazig hoofd en soms slijmvorming vanuit neus of luchtwegen. De klachten kunnen toenemen na vet, zwaar of zoet eten.
Voorbeelden van westerse aandoeningen: PDS, functionele dyspepsie, chronische gastritis en andere langdurige functionele maag-darmklachten.
Milt- en Maag-Qi-leegte
Korte uitleg
Bij dit patroon is de spijsvertering volgens TCM onvoldoende krachtig om voeding en vocht goed te verwerken. De opgeblazenheid ontstaat daardoor niet zozeer door een sterke blokkade, maar doordat de normale beweging en verwerking verzwakt zijn.
Veel voorkomende symptomen: een opgeblazen buik die vooral na het eten ontstaat of erger wordt, weinig eetlust, snel vol zitten, vermoeidheid na maaltijden, zachte of dunne ontlasting en een algemeen gevoel van zwakte. De buik voelt meestal eerder zacht dan hard en gespannen aan.
Voorbeelden van westerse aandoeningen: PDS, functionele dyspepsie, chronische diarree en andere langdurige functionele spijsverteringsklachten.
Milt- en Maag-Yang-leegte
Korte uitleg
Dit is een verdergaande vorm van een verzwakte spijsvertering. Naast onvoldoende Qi is er volgens TCM ook te weinig verwarmende kracht, waardoor voeding en vocht minder efficiënt worden verwerkt.
Veel voorkomende symptomen: chronische opgeblazenheid, een zachte of koude buik, dunne of waterige ontlasting, vermoeidheid, kouwelijkheid en koude handen en voeten. Buikpijn of ongemak kan verbeteren door warmte en druk.
Voorbeelden van westerse aandoeningen: chronische diarree, sommige vormen van PDS en langdurige functionele maag-darmklachten.
Maag-Yin-leegte
Korte uitleg
Yin staat binnen TCM onder andere voor de voedende en bevochtigende aspecten van het lichaam. Bij Maag-Yin-leegte zijn deze in de Maag onvoldoende aanwezig. Dit patroon ontstaat meestal bij langdurige klachten en geeft eerder droogte en lichte Hitte dan vochtophoping.
Veel voorkomende symptomen: chronische volheid of distentie in de bovenbuik, een moeilijk te omschrijven maaggevoel, droge mond, weinig eetlust of wel honger hebben maar niet willen eten, droge ontlasting en soms brandend maagzuur.
Voorbeelden van westerse aandoeningen: chronische of atrofische gastritis, refluxklachten en functionele dyspepsie.
Prognose
Het behandelverloop hangt af van de oorzaak, duur en ernst van de klachten. Een opgeblazen buik die recent is ontstaan door voeding of een tijdelijke verstoring van de spijsvertering kan relatief snel verbeteren. Bij langdurige klachten, bijvoorbeeld bij PDS of wanneer een duidelijke Qi-, Yang- of Yin-leegte aanwezig is, is doorgaans meer tijd nodig.
In de beginfase is eenmaal per week acupunctuur een gebruikelijke richtlijn. Bij hardnekkige klachten kan tijdelijk twee keer per week passend zijn. Naarmate de klachten verminderen en stabieler blijven, kan de frequentie worden afgebouwd. Wanneer Chinese kruiden worden gebruikt, kunnen deze dagelijks worden ingenomen en gedurende het behandeltraject worden aangepast.
Voeding en eetgewoonten spelen bij een opgeblazen buik vaak een belangrijke rol. Daarom wordt ook gekeken naar maaltijdgrootte, regelmaat en voedingsmiddelen die uw klachten duidelijk beïnvloeden.
Contact
Heeft u regelmatig last van een opgeblazen buik en wilt u weten of acupunctuur en/of Chinese kruidengeneeskunde bij uw klachten kunnen passen? Tijdens een eerste consult bespreken we niet alleen de opgeblazenheid, maar ook uw spijsvertering, ontlasting, voeding en andere relevante klachten. Op basis daarvan wordt bekeken welk TCM-patroon het beste bij uw situatie past en welke behandeling daarbij aansluit.