Rectale prolaps
Wat is een rectale prolaps?
Bij een rectale prolaps zakt een deel van de endeldarm naar beneden en komt dit via de anus naar buiten. In een vroeg stadium kan dit alleen gebeuren tijdens het persen bij de ontlasting, waarna het weefsel vanzelf weer naar binnen trekt. Bij een verder gevorderde prolaps kan dit ook optreden bij lopen, staan, hoesten of andere activiteiten die de druk in de buik verhogen.
Naast het naar buiten komen van de endeldarm kunnen klachten ontstaan zoals een zwaar of drukkend gevoel rond de anus, slijmverlies, bloedverlies, moeite met de ontlasting en soms verlies van ontlasting.
Een rectale prolaps is een lichamelijke verzakking. Acupunctuur en Chinese kruidengeneeskunde kunnen daarom vooral een ondersteunende rol hebben. Bij een duidelijke of terugkerende prolaps is beoordeling door een arts belangrijk en bij ernstigere vormen kan een operatie noodzakelijk zijn.
Veel voorkomende symptomen
De klachten hangen af van de ernst van de prolaps. Mogelijke symptomen zijn:
- zichtbaar of voelbaar weefsel dat tijdens de ontlasting uit de anus komt;
- een zwaar, trekkend of drukkend gevoel rond de anus of diep in de onderbuik;
- het gevoel dat de ontlasting niet volledig komt;
- slijm- of bloedverlies;
- moeite met de ontlasting of veel moeten persen;
- verlies van ontlasting of verminderde controle over de ontlasting.
Bij een milde prolaps trekt het weefsel vaak spontaan terug of kan het voorzichtig worden teruggebracht. Wanneer de prolaps niet meer teruggaat, sterk pijnlijk wordt of donkerrood, paars of zwart verkleurt, is snelle medische beoordeling noodzakelijk.
Mogelijke oorzaken
Een rectale prolaps ontstaat meestal door een combinatie van verzwakking van de ondersteunende structuren rond de endeldarm en herhaaldelijke druk op het bekkengebied.
Langdurig persen bij obstipatie kan hieraan bijdragen. Hetzelfde geldt voor chronische diarree, waardoor de endeldarm veelvuldig wordt belast. Ook een chronische hoest kan door de steeds terugkerende verhoging van de buikdruk een rol spelen.
Andere factoren zijn onder meer veroudering, verzwakking van de bekkenbodem en zwangerschap en bevalling. Vooral na meerdere of zware bevallingen kunnen de ondersteunende weefsels verzwakt zijn.
Wat kan acupunctuur doen?
Omdat bij een rectale prolaps sprake is van een structurele verzakking, kan acupunctuur de anatomische ondersteuning van de endeldarm niet herstellen zoals een operatie dat kan. Binnen een breder behandeltraject kan acupunctuur wel worden ingezet om factoren te behandelen die de prolaps veroorzaken of verergeren.
Afhankelijk van het klachtenbeeld kan de behandeling gericht zijn op:
- de Milt-Qi versterken en de zogenoemde ‘dalende Qi’ ondersteunen wanneer zwakte en verzakking centraal staan\
- de darmfunctie reguleren om chronische diarree of obstipatie en daarmee herhaald persen te verminderen\
- Qi en Bloed ondersteunen wanneer de klachten na zwangerschap of bevalling zijn ontstaan\
- de Longfunctie ondersteunen wanneer chronisch hoesten de buikdruk en prolaps versterkt\
- Damp-Hitte verminderen wanneer de prolaps samengaat met chronische diarree, irritatie, een branderig gevoel of roodheid
Bekkenbodemtraining kan daarnaast een belangrijk onderdeel van de behandeling zijn en wordt bij voorkeur begeleid door een gespecialiseerde bekkenfysiotherapeut.
Wat kan Chinese kruidengeneeskunde doen?
Chinese kruidengeneeskunde wordt eveneens afgestemd op het onderliggende patroon en op factoren die de prolaps in stand houden.
Binnen de Chinese geneeskunde kunnen kruiden bijvoorbeeld worden ingezet om:
- Qi te versterken en omhoog te brengen wanneer verzakking samengaat met algemene zwakte\
- Milt en Maag te ondersteunen bij chronische dunne ontlasting en een zwakke spijsvertering\
- Qi en Bloed aan te vullen wanneer de klachten na zwangerschap of bevalling zijn ontstaan\
- Long-Qi te ondersteunen wanneer chronisch hoesten een belangrijke belastende factor is\
- Milt- en Nier-Yang te verwarmen bij duidelijke kouwelijkheid, zwakte en langdurige klachten\
- Damp-Hitte te verminderen bij diarree, irritatie, branderigheid en ontstekingsachtige verschijnselen rond de anus
Chinese kruiden vervangen bij een ernstige prolaps geen reguliere behandeling. Wanneer een operatie noodzakelijk is, kunnen acupunctuur en kruiden eventueel aanvullend worden ingezet, bijvoorbeeld gericht op de stoelgang, algemene conditie en andere aanwezige klachten.
Hoe kijkt de Chinese geneeskunde naar rectale prolaps?
Binnen de Chinese geneeskunde wordt rectale prolaps meestal gezien als een vorm van verzakking door onvoldoende ondersteunende Qi.
Vooral het TCM-orgaansysteem van de Milt is hierbij belangrijk. De Milt heeft binnen TCM niet alleen betrekking op de spijsvertering, maar wordt ook geassocieerd met het ondersteunen en op zijn plaats houden van weefsels en organen. Wanneer Milt-Qi langdurig verzwakt raakt, kan deze ondersteunende functie volgens TCM afnemen. Dit wordt ook wel zinkende Qi genoemd.
Daarnaast kunnen de Longen betrokken zijn. Long-Qi ondersteunt binnen TCM de beweging van Qi door het lichaam. Chronische hoest kan bovendien mechanisch de druk in de buik verhogen en zo een prolaps versterken.
Bij langdurige of ernstigere klachten kan ook het Nier-systeem een rol spelen. De Nieren worden binnen TCM onder andere geassocieerd met de kracht en ondersteuning van het onderste deel van het lichaam. Vooral bij oudere of sterk verzwakte mensen kan daarom naast Milt-Qi-leegte ook Nier-Yang-leegte aanwezig zijn.
Niet iedere rectale prolaps wordt echter als een leegtepatroon beschouwd. Bij chronische diarree met warmte, irritatie en ontstekingsverschijnselen kan bijvoorbeeld Damp-Hitte een belangrijke rol spelen.
Een herkenbare combinatie van klachten en symptomen wordt een TCM-patroon genoemd. Hieronder staan de meest voorkomende patronen. Andere patronen zijn mogelijk en meerdere patronen kunnen tegelijkertijd voorkomen. Niet iedereen met hetzelfde patroon heeft alle genoemde symptomen. Het patroon wordt vastgesteld aan de hand van het totale klachtenbeeld.
Wat is een TCM-orgaansysteem?
Een TCM-orgaansysteem omvat meer dan alleen het anatomische orgaan. Het beschrijft een samenhangend geheel van functies en processen. Meer hierover leest u bij TCM Basisinformatie.
Wat is een TCM-patroon?
Een TCM-patroon is een herkenbare combinatie van klachten en symptomen die aangeeft welke verstoring volgens de Chinese geneeskunde op de voorgrond staat. Meer hierover leest u bij TCM Basisinformatie.
Meest voorkomende TCM-patronen
Milt-Qi-leegte met zinkende Qi
Korte uitleg
Dit is een van de belangrijkste TCM-patronen bij rectale prolaps. De Milt heeft volgens TCM onvoldoende kracht om de weefsels goed te ondersteunen. Hierdoor kan de endeldarm gemakkelijker naar beneden zakken. Langdurige diarree, ziekte, overbelasting en algemene uitputting kunnen hieraan bijdragen.
Veel voorkomende symptomen: een prolaps die vooral optreedt tijdens de ontlasting, lopen of langdurig staan, een zwaar of trekkend gevoel rond de anus, vermoeidheid, weinig eetlust, een opgeblazen buik en chronisch zachte of dunne ontlasting. De persoon kan bleek zijn en zich lichamelijk zwak voelen.
Voorbeelden van westerse aandoeningen: rectale prolaps, chronische diarree en andere verzakkingsklachten.
Long-Qi- en Long-Yin-leegte
Korte uitleg
Bij dit patroon is de prolaps mede verbonden met een verzwakte Longfunctie. Vooral langdurig hoesten kan de druk in de buik steeds opnieuw verhogen en daarmee de verzakking versterken.
Veel voorkomende symptomen: rectale prolaps in combinatie met chronische hoest, kortademigheid, een zwakke stem, vermoeidheid en gemakkelijk verkouden worden. Bij Yin-leegte kunnen daarnaast een droge keel, droge huid, droge ontlasting en soms nachtzweten voorkomen.
Voorbeelden van westerse aandoeningen: rectale prolaps bij chronische hoest of chronische luchtwegklachten.
Nier-Yang-leegte
Korte uitleg
Bij langdurige of ernstigere klachten kan naast Milt-Qi-leegte ook het Nier-Yang verzwakt zijn. Volgens TCM neemt hierdoor de ondersteuning van het onderste deel van het lichaam verder af. Dit patroon wordt vaker gezien bij oudere of sterk verzwakte mensen.
Veel voorkomende symptomen: een meer uitgesproken of voortdurend aanwezige prolaps, een zwaar gevoel rond de anus, sterke vermoeidheid, kouwelijkheid, koude benen, zwakke of pijnlijke onderrug en knieën en vaak plasklachten zoals frequent of nachtelijk urineren. Er kan zowel chronische diarree als obstipatie met droge ontlasting voorkomen.
Voorbeelden van westerse aandoeningen: langdurige of ernstigere rectale prolaps, vooral bij ouderen of bij algemene verzwakking.
Damp-Hitte in de Darmen
Korte uitleg
Bij Damp-Hitte staat niet alleen zwakte maar ook irritatie en ophoping in de Darmen centraal. Dit patroon kan ontstaan bij langdurige diarree of andere chronische darmklachten en kan de weefsels rond de anus blijven belasten.
Veel voorkomende symptomen: prolaps met een zwaar of drukkend gevoel, aandrang zonder volledige ontlasting, branderigheid of pijn rond de anus en rood of donker gekleurd slijmvlies. Er kan slijm of bloed aanwezig zijn. Vaak zijn er daarnaast diarree of juist moeilijke ontlasting, een droge of bittere mond en donkere urine.
Voorbeelden van westerse aandoeningen: rectale prolaps bij chronische diarree, chronische darmontsteking of andere langdurige darmklachten.
Qi- en Bloedleegte na de bevalling
Korte uitleg
Na zwangerschap en vooral een langdurige of zware bevalling kunnen volgens TCM zowel Qi als Bloed verzwakt zijn. Tegelijkertijd kunnen de bekkenbodem en ondersteunende weefsels mechanisch belast zijn geraakt. Hierdoor kan een prolaps ontstaan of duidelijker worden.
Veel voorkomende symptomen: rectale prolaps die tijdens of na een zwangerschap is ontstaan, een zwaar of trekkend gevoel in het bekken, vermoeidheid, zwakte, duizeligheid, hartkloppingen, slecht slapen en soms nachtzweten. Ook lage rugpijn kan voorkomen.
Voorbeelden van westerse aandoeningen: rectale prolaps na zwangerschap of bevalling en bekkenbodemzwakte.
Prognose
De prognose hangt sterk af van de ernst en duur van de prolaps en van de onderliggende oorzaak. Een milde prolaps die alleen tijdens de ontlasting optreedt en gemakkelijk terugtrekt, biedt meer mogelijkheden voor conservatieve ondersteuning dan een grote of voortdurend aanwezige prolaps.
Wanneer acupunctuur wordt ingezet, is eenmaal per week in de beginfase een gebruikelijke richtlijn. Bij een milde prolaps kan tijdelijk een hogere frequentie worden overwogen. Chinese kruiden kunnen dagelijks worden gebruikt wanneer daar een passende indicatie voor bestaat.
Bij rectale prolaps is het daarnaast belangrijk om oorzaken van herhaalde druk te behandelen. Obstipatie en langdurig persen, chronische diarree en chronisch hoesten verdienen daarom specifieke aandacht. Bekkenbodemtherapie kan eveneens belangrijk zijn.
Bij een ernstige, steeds terugkerende of niet-reponeerbare prolaps is reguliere medische behandeling noodzakelijk en kan een operatie de aangewezen behandeling zijn. Acupunctuur en Chinese kruiden hebben in zo'n situatie hooguit een aanvullende rol.
Contact
Heeft u een rectale prolaps en wilt u weten of acupunctuur of Chinese kruidengeneeskunde aanvullend iets voor uw klachten kan betekenen? Tijdens een eerste consult kijken we niet alleen naar de prolaps zelf, maar ook naar factoren zoals uw stoelgang, spijsvertering, energieniveau en eventuele chronische hoest of andere klachten. Op basis daarvan wordt beoordeeld welke ondersteuning passend is en of behandeling binnen de praktijk zinvol is.