Regurgitatie – het terugkomen van voedsel
Wat is regurgitatie?
Regurgitatie betekent dat eerder gegeten voedsel vanuit de maag weer omhoogkomt naar de slokdarm of mond. Kenmerkend is dat dit soms pas vele uren na de maaltijd gebeurt. Zo kan voedsel dat ’s avonds is gegeten de volgende ochtend nog grotendeels herkenbaar terugkomen. Anders dan bij gewoon braken hoeft dit niet gepaard te gaan met krachtige kokhals- of braakbewegingen.
Regurgitatie kan ontstaan wanneer voedsel onvoldoende vanuit de maag naar de darmen wordt voortbewogen, maar ook wanneer de doorgang door een vernauwing of andere structurele afwijking wordt belemmerd. Daarom is het bij aanhoudende klachten belangrijk dat eerst duidelijk is wat de oorzaak is.
Binnen de Chinese geneeskunde staat vooral de vraag centraal waarom de normale neerwaartse beweging van de Maag verstoord is. Afhankelijk van het onderliggende patroon kunnen acupunctuur en Chinese kruiden ondersteunend worden ingezet.
Mogelijke westerse oorzaken
Regurgitatie is een symptoom en geen afzonderlijke westerse diagnose. Het kan onder andere voorkomen bij:
- stoornissen in de beweeglijkheid van maag of slokdarm;
- achalasie of spasmen van de slokdarm;
- gastritis;
- maag- of twaalfvingerige darmzweren;
- vernauwing van de maaguitgang (pylorusstenose);
- divertikels van maag of slokdarm;
- gastro-oesofageale reflux;
- veranderingen na een maagoperatie;
- bepaalde systemische aandoeningen, waaronder sclerodermie;
- diabetes of hypothyreoïdie;
- zeldzamer: een tumor of andere structurele afwijking van maag of slokdarm.
Ook bepaalde medicijnen kunnen de beweging van maag en darmen beïnvloeden.
Regurgitatie is niet hetzelfde als braken, waarbij meestal een actievere braakreflex optreedt. Het verschilt ook van zure reflux, waarbij vooral zure maaginhoud omhoogkomt. Bij slikproblemen kan voedsel eveneens terugkomen, maar dit gebeurt doorgaans al kort na het slikken.
Bij nieuwe of aanhoudende regurgitatie, slikproblemen, onbedoeld gewichtsverlies, bloed in het teruggekomen materiaal of zwarte ontlasting is medisch onderzoek belangrijk.
Mogelijke oorzaken
Regurgitatie kan ontstaan wanneer de normale beweeglijkheid van maag en slokdarm verstoord is of wanneer voedsel niet goed vanuit de maag naar de darmen kan worden vervoerd. Een vernauwing, ontsteking of structurele beschadiging kan hierbij een rol spelen.
Ook eet- en leefgewoonten kunnen bijdragen. Grote of zware maaltijden, veel alcohol en een onregelmatig eetpatroon kunnen de maag extra belasten. Bij sommige mensen hebben spanning en langdurige stress duidelijk invloed op het ontstaan of verergeren van de klachten.
Binnen de Chinese geneeskunde worden daarnaast langdurig zeer restrictief eten en veel koude of rauwe voeding gezien als factoren die bij daarvoor gevoelige mensen de spijsverteringsfunctie kunnen verzwakken.
Wat kan acupunctuur doen bij regurgitatie?
Bij regurgitatie wordt de acupunctuurbehandeling afgestemd op de oorzaak van de klachten én het onderliggende TCM-patroon. Binnen de Chinese geneeskunde hoort de functionele beweging van de Maag normaal gesproken naar beneden gericht te zijn. Wanneer deze beweging wordt geblokkeerd of omkeert, kunnen voedsel en maaginhoud juist omhoogkomen.
De behandeling kan gericht zijn op:
- de neerwaartse beweging van de Maag herstellen\
- de functie en beweeglijkheid van de spijsvertering ondersteunen\
- ophoping van voedsel en vocht verminderen\
- Damp en Flegma verminderen wanneer deze de maagfunctie blokkeren\
- vastzittende Qi reguleren wanneer stress en spanning een belangrijke rol spelen\
- Milt en Maag versterken bij een zwakke spijsvertering\
- Maag-Hitte verminderen wanneer warmteverschijnselen aanwezig zijn
Bij een duidelijke structurele vernauwing, massa of ernstige beschadiging van maag of slokdarm kan acupunctuur de mechanische oorzaak niet opheffen. Reguliere medische diagnostiek en behandeling staan dan voorop.
Wat kan Chinese kruidengeneeskunde doen bij regurgitatie?
Chinese kruiden worden eveneens gekozen op basis van het onderliggende patroon. Er bestaat daarom niet één standaard kruidenbehandeling voor iedereen met regurgitatie.
Wanneer voedsel bijvoorbeeld terugkomt doordat de spijsvertering zwak en koud is, ligt de nadruk meer op verwarmen en versterken. Bij een zwaar, vol gevoel met veel slijm of vocht kan juist het verminderen van Damp en Flegma belangrijk zijn. Wanneer klachten duidelijk door spanning worden uitgelokt, kan het reguleren van Qi meer op de voorgrond staan.
De behandeling kan gericht zijn op:
- Maag-Qi weer naar beneden leiden\
- Milt en Maag versterken\
- de spijsvertering verwarmen bij Kou en zwakte\
- Flegma en opgehoopt vocht verminderen\
- vastzittende Qi weer laten circuleren\
- Maag-Hitte verminderen\
- de circulatie van Bloed verbeteren wanneer langdurige stagnatie een rol speelt
Acupunctuur en kruiden worden vanuit dezelfde patroondiagnose gekozen, maar werken op verschillende manieren en kunnen daardoor gecombineerd worden.
Hoe kijkt de Chinese geneeskunde naar regurgitatie?
Binnen de Chinese geneeskunde speelt het Maag-orgaansysteem een centrale rol. Een belangrijke functie van de Maag is het ontvangen en verwerken van voedsel. Daarbij hoort volgens TCM een natuurlijke neerwaartse beweging: voedsel hoort vanuit de Maag verder naar de darmen te worden vervoerd.
Wanneer deze beweging wordt verstoord en naar boven keert, wordt gesproken van rebellerende Maag-Qi. Qi kunt u hierbij zien als de functionele activiteit en beweging van het lichaam. De verkeerde bewegingsrichting kan zich uiten als misselijkheid, boeren, reflux, braken of regurgitatie.
Ook de Milt is belangrijk. Binnen TCM ondersteunt de Milt de verwerking en het transport van voeding en vocht. Wanneer deze functie verzwakt, kunnen voedsel en vocht gemakkelijker achterblijven. Hieruit kunnen volgens TCM Damp en Flegma ontstaan, die de normale beweging verder belemmeren.
Bij andere mensen speelt juist spanning een belangrijke rol. Stress kan de vrije beweging van Lever-Qi verstoren, waardoor de Maag niet goed meer naar beneden beweegt. Ook Hitte en, bij langdurige klachten, Bloedstase kunnen een rol spelen.
Een herkenbare combinatie van dergelijke mechanismen en bijbehorende symptomen wordt een TCM-patroon genoemd.
Wat is een TCM-orgaansysteem?
Een TCM-orgaansysteem is breder dan het anatomische orgaan uit de westerse geneeskunde. Het beschrijft een samenhangend geheel van lichaamsfuncties. Meer hierover leest u bij TCM Basisinformatie.
Wat is een TCM-patroon?
Een TCM-patroon is een herkenbare combinatie van klachten en symptomen die aangeeft welke functies volgens de Chinese geneeskunde uit balans zijn. Meer hierover leest u bij TCM Basisinformatie.
Hieronder worden de meest voorkomende patronen bij regurgitatie beschreven. Andere patronen zijn mogelijk en meerdere patronen kunnen tegelijkertijd voorkomen. Niet iedereen met hetzelfde patroon heeft alle genoemde symptomen. Het patroon wordt vastgesteld op basis van het totale klachtenbeeld.
Meest voorkomende TCM-patronen
Milt- en Maag-Yang-Qi-leegte
Korte uitleg
Bij dit patroon is de spijsvertering onvoldoende krachtig om voedsel goed te verwerken en naar beneden te transporteren. Voedsel kan daardoor lang in de Maag blijven en pas vele uren later weer omhoogkomen. Kou en algemene spijsverteringszwakte staan hierbij op de voorgrond.
Veel voorkomende symptomen: regurgitatie van gedeeltelijk verteerd of nog herkenbaar voedsel, vaak uren na de maaltijd of de volgende ochtend, een opgeblazen of vol gevoel na het eten, weinig eetlust, vermoeidheid, bleekheid, kouwelijkheid en losse ontlasting. Het teruggekomen voedsel is vaak niet sterk zuur en kan vermengd zijn met waterig of slijmachtig vocht.
Voorbeelden van westerse aandoeningen: chronische gastritis, gastroparese, gastroptose, hypothyreoïdie en klachten na bepaalde maagoperaties.
Flegma blokkeert de Maag
Korte uitleg
Wanneer vocht volgens TCM onvoldoende wordt verwerkt, kan Damp zich verdikken tot Flegma. Hiermee wordt niet alleen zichtbaar slijm bedoeld, maar ook een ophoping die de normale beweging van Maag-Qi kan blokkeren. Hierdoor blijft voedsel gemakkelijker achter.
Veel voorkomende symptomen: regelmatige regurgitatie, een vol of opgezet gevoel in de bovenbuik dat na het terugkomen van voedsel kan verminderen, veel speeksel of slijm, een zwaar of beklemmend gevoel op de borst, misselijkheid en soms duizeligheid. Het teruggekomen materiaal kan slijmerig, schuimig of waterig zijn. Bij Flegma-Hitte kunnen een vieze smaak en meer warmteverschijnselen voorkomen.
Voorbeelden van westerse aandoeningen: maagledigings- en andere motiliteitsstoornissen en aandoeningen waarbij de maaglediging wordt belemmerd.
Lever-Qi valt de Maag aan
Korte uitleg
Dit patroon komt vooral voor wanneer regurgitatie duidelijk samenhangt met stress, frustratie of emotionele spanning. Vastzittende Lever-Qi verstoort volgens TCM de normale neerwaartse beweging van de Maag. De klachten kunnen eenmalig na sterke spanning optreden, maar bij langdurige stress ook steeds gemakkelijker terugkeren.
Veel voorkomende symptomen: regurgitatie die tijdens stress ontstaat of verergert, spanning of druk in maag, bovenbuik of borstkas, een brokgevoel in de keel, veel zuchten, prikkelbaarheid, frustratie en een opgeblazen gevoel. Brandend maagzuur of zure reflux kan eveneens voorkomen. Bij vrouwen kunnen PMS of menstruatieklachten samengaan met de maagklachten.
Voorbeelden van westerse aandoeningen: functionele dyspepsie, oesofagusspasmen, achalasie, chronische gastritis en andere functionele maag-darmklachten waarbij stress een duidelijke invloed heeft.
Maag-Hitte
Korte uitleg
Bij Maag-Hitte is er volgens TCM te veel warmte in de Maag. Hierdoor wordt de normale neerwaartse beweging verstoord en kan maaginhoud omhoog worden geduwd. Veel alcohol en langdurig veel sterk verwarmende of pittige voeding kunnen bijdragen. Wanneer het patroon lang bestaat, kunnen ook het vocht en Yin van de Maag verzwakken.
Veel voorkomende symptomen: regurgitatie met een zure of onaangename geur of smaak, een branderig of heet gevoel in de maagstreek, droge mond en lippen, slechte adem, dorst, rusteloosheid of prikkelbaarheid, donkere urine en een neiging tot obstipatie.
Voorbeelden van westerse aandoeningen: gastritis, gastro-oesofageale reflux en ontstekingsprocessen van maag, slokdarm of maaguitgang.
Bloedstase
Korte uitleg
Bloedstase is bij regurgitatie eerder een patroon bij langdurige en ernstigere klachten dan bij een eenvoudige functionele verstoring. Volgens TCM is de circulatie langdurig belemmerd. In de brontekst wordt dit patroon nadrukkelijk in verband gebracht met een mogelijke massa of structurele afwijking die de passage van voedsel belemmert.
Veel voorkomende symptomen: frequente of aanhoudende regurgitatie, langdurige volheid van de bovenbuik, duidelijk gelokaliseerde pijn en soms een vaste of harde weerstand. Donkere of paarsachtige verkleuringen kunnen eveneens voorkomen.
Bloed in het teruggekomen materiaal of zwarte, teerachtige ontlasting zijn alarmsymptomen waarvoor medische beoordeling noodzakelijk is.
Voorbeelden van westerse aandoeningen: structurele vernauwingen van maag of slokdarm en andere aandoeningen waarbij de doorgang fysiek wordt belemmerd.
Bij verdenking op een structurele afwijking is TCM geen vervanging voor verder medisch onderzoek.
Prognose
De prognose hangt sterk af van de oorzaak. Wanneer vooral sprake is van een functionele verstoring van de beweeglijkheid en geen structurele afwijking aanwezig is, kan de behandeling zich richten op het ondersteunen van de maagfunctie en het verminderen van factoren die de klachten uitlokken.
Bij chronische klachten kan een langer behandeltraject nodig zijn. In de beginfase is eenmaal per week acupunctuur een gebruikelijke richtlijn; bij ernstigere klachten kan tijdelijk vaker behandelen worden overwogen. Wanneer de klachten stabiel verbeteren, kan de frequentie worden afgebouwd.
Wanneer littekenvorming, een vernauwing, tumor of andere structurele afwijking de doorgang belemmert, is de prognose met alleen acupunctuur of Chinese kruiden minder gunstig en staat reguliere medische behandeling voorop.
Wat kunt u zelf doen?
Eetgewoonten kunnen bij regurgitatie belangrijk zijn. Kleinere maaltijden, rustig eten en goed kauwen kunnen de belasting van de maag verminderen. Grote en zware maaltijden en veel alcohol kunnen de klachten juist versterken.
Wanneer stress een duidelijke trigger is, kunnen wandelen, rustige lichaamsbeweging, ademhalingsoefeningen of andere vormen van ontspanning helpen.
Voedingsadviezen kunnen daarnaast verschillen per TCM-patroon. Bij duidelijke Kou en spijsverteringszwakte past bijvoorbeeld een andere aanpak dan wanneer Maag-Hitte op de voorgrond staat.
Contact
Heeft u regelmatig last van het terugkomen van voedsel en wilt u weten of acupunctuur en/of Chinese kruidengeneeskunde bij uw klachten kan passen? Tijdens een eerste afspraak kijken we niet alleen naar de regurgitatie zelf, maar ook naar uw spijsvertering, voeding, stress, eventuele andere klachten en het onderliggende TCM-patroon. Op basis daarvan wordt een persoonlijk behandelplan opgesteld.