Atopisch eczeem
Introductie
Atopisch eczeem, ook wel constitutioneel eczeem of atopische dermatitis genoemd, is een chronische ontstekingsziekte van de huid. Jeuk is meestal het belangrijkste symptoom. De huid kan daarnaast droog, rood, schilferig of verdikt zijn en tijdens een opvlamming kunnen ook bultjes, blaasjes, korstjes of nattende plekken ontstaan.
Atopisch eczeem begint vaak op jonge leeftijd en heeft meestal een wisselend verloop met rustige perioden en opvlammingen. Erfelijke aanleg speelt een belangrijke rol. Astma, hooikoorts en andere atopische aandoeningen komen bij mensen met atopisch eczeem en binnen hun familie vaker voor.
Acupunctuur en Chinese kruidengeneeskunde kunnen worden afgestemd op de fase van het eczeem, het uiterlijk van de huid, de ernst van de jeuk en het onderliggende TCM-patroon.
Veel voorkomende symptomen
De verschijningsvorm van atopisch eczeem kan veranderen met de leeftijd. Veel voorkomende kenmerken zijn:
- droge huid;
- jeuk, soms zeer hevig;
- rode of geïrriteerde huid;
- kleine bultjes of blaasjes;
- schilfering;
- nattende plekken tijdens actieve opvlammingen;
- korstvorming;
- krabsporen en kloofjes;
- verdikking en verruwing van de huid bij langdurige klachten;
- verstoring van de slaap door jeuk.
Bij baby's zijn vaak het gezicht, de hoofdhuid en soms romp en ledematen aangedaan. Het eczeem kan zowel vochtig en nattend als juist droog zijn.
Bij kinderen komt het eczeem vaak voor in de elleboog- en knieholten en rond de nek, polsen en enkels. Bij adolescenten en volwassenen zijn vooral de plooien, nek en soms de handen aangedaan. Langdurig krabben kan leiden tot een steeds dikkere en ruwere huid.
Mogelijke oorzaken
Atopisch eczeem ontstaat door een combinatie van factoren. Erfelijke aanleg is belangrijk. De huidbarrière functioneert minder goed, waardoor de huid gemakkelijker vocht verliest en gevoeliger wordt voor prikkels van buitenaf. Daarnaast speelt een ontregelde afweerreactie in de huid een rol.
Verschillende factoren kunnen klachten uitlokken of verergeren. Voorbeelden zijn warmte of kou, zweten, droge lucht, wol of andere irriterende materialen en bepaalde huidproducten. Ook stress kan bij sommige mensen een opvlamming uitlokken of bestaande jeuk versterken.
Door krabben raakt de huid verder beschadigd, waardoor een jeuk-krabcyclus kan ontstaan. De beschadigde huid is bovendien gevoeliger voor bacteriële en virale huidinfecties.
Wat kan acupunctuur doen bij atopisch eczeem?
Binnen de Chinese geneeskunde wordt de behandeling afgestemd op de fase en verschijningsvorm van het eczeem. Een acute opvlamming met een rode, warme en vochtige huid wordt anders beoordeeld dan chronisch eczeem waarbij vooral droogheid, schilfering en verdikking aanwezig zijn.
Afhankelijk van het klachtenbeeld kan de behandeling gericht zijn op:
- jeuk en huidirritatie verminderen;
- roodheid en warmte verminderen;
- nattende of blaarvormende huidklachten verminderen;
- een droge en kwetsbare huid ondersteunen;
- de huid ondersteunen bij langdurige verdikking en schilfering;
- slaap ondersteunen wanneer jeuk deze verstoort;
- de frequentie en ernst van terugkerende opvlammingen helpen verminderen.
Wanneer het huidbeeld verandert, kan ook de behandeling worden aangepast.
Wat kan Chinese kruidengeneeskunde doen bij atopisch eczeem?
Chinese kruidengeneeskunde wordt bij atopisch eczeem afgestemd op dezelfde verschillen in huidbeeld en TCM-patroon. Hierdoor kunnen twee mensen met dezelfde diagnose verschillende kruiden krijgen.
Afhankelijk van het klachtenbeeld kan de kruidenbehandeling gericht zijn op:
- hevige jeuk verminderen;
- een rode, warme en geïrriteerde huid kalmeren;
- blaasjes en nattende huidafwijkingen verminderen;
- een droge en schilferige huid ondersteunen;
- langdurige huidklachten en terugkerende opvlammingen behandelen.
Kruiden kunnen dagelijks tussen acupunctuurbehandelingen door worden gebruikt. Binnen de Chinese dermatologie worden bij eczeem daarnaast uitwendige kruidenbehandelingen gebruikt, bijvoorbeeld in de vorm van wassingen, kompressen of zalven. De keuze hangt af van het huidbeeld en de toestand van de huid.
TCM-visie op atopisch eczeem
Binnen de Traditionele Chinese Geneeskunde kan atopisch eczeem verschillende patronen hebben. Leeftijd, fase van de aandoening en het uiterlijk van de huid spelen daarbij een belangrijke rol.
Bij jonge kinderen kan Damp-Hitte op de voorgrond staan. Damp hangt samen met vocht, blaasjes en nattende huidafwijkingen; Hitte met roodheid en ontsteking. De Milt speelt hierbij een belangrijke rol omdat dit TCM-orgaansysteem betrokken is bij de verwerking en verdeling van vocht.
Bij langdurige klachten kan het patroon veranderen. Chronische ontsteking en terugkerende opvlammingen kunnen volgens de TCM uiteindelijk leiden tot onvoldoende voeding en bevochtiging van de huid door Bloed en Yin. Het eczeem wordt dan droger, ruwer en dikker.
Wind speelt vooral een rol bij de sterke jeuk die zo kenmerkend is voor atopisch eczeem.
Een TCM-orgaansysteem beschrijft een groep samenhangende lichaamsfuncties en is breder dan alleen het anatomische orgaan met dezelfde naam. Lees meer bij TCM Basisinformatie.
Een TCM-patroon is een herkenbare combinatie van klachten en lichamelijke kenmerken die aangeeft welke disbalans waarschijnlijk aan de klachten bijdraagt. Lees meer bij TCM Basisinformatie.
Hieronder worden alleen de meest voorkomende patronen besproken. Andere patronen zijn mogelijk en meerdere patronen kunnen tegelijkertijd voorkomen. Daardoor kunt u zich in verschillende beschrijvingen herkennen. Ook hoeft iemand met een bepaald patroon niet alle genoemde symptomen te hebben. Het patroon wordt vastgesteld op basis van het totale klachtenbeeld.
Meest voorkomende TCM-patronen bij atopisch eczeem
Damp-Hitte
Korte uitlegDamp-Hitte komt vooral voor wanneer het eczeem actief, rood en vochtig is. Dit beeld wordt vooral beschreven bij baby's en kinderen, maar het patroon kan ook in andere levensfasen voorkomen.
Veel voorkomende symptomen
- rode huid;
- hevige jeuk;
- bultjes en blaasjes;
- nattende huidafwijkingen;
- korstvorming;
- soms erosies door krabben;
- bij kinderen soms verstoring van de slaap;
- soms gele urine of obstipatie.
Milt-leegte met Damp
Korte uitleg
Bij dit patroon verwerkt en verdeelt de Milt volgens de TCM vocht onvoldoende. Hierdoor kan Damp gemakkelijker blijven bestaan. Het huidbeeld is vaak minder fel ontstoken dan bij uitgesproken Damp-Hitte en de klachten kunnen een terugkerend karakter hebben.
Veel voorkomende symptomen
- terugkerend eczeem;
- blaasjes of enige vochtvorming;
- jeuk;
- verminderde eetlust;
- een opgeblazen gevoel;
- zachte of losse ontlasting;
- vermoeidheid.
Milt-leegte met Bloed-Droogte en Wind
Korte uitlegDit beeld wordt vooral beschreven bij oudere kinderen, adolescenten en volwassenen. Door onvoldoende voeding van de huid ontstaat Droogte. Wind draagt bij aan de aanhoudende jeuk.
Veel voorkomende symptomen
- droge huid;
- schilfering;
- sterke of terugkerende jeuk;
- ruwe huid;
- verdikking van de huid;
- kloofjes;
- krabsporen;
- weinig of geen nattende huidafwijkingen.
Wat kunt u zelf doen?
Het beperken van huidirritatie is belangrijk bij atopisch eczeem. Probeer bekende persoonlijke triggers zoveel mogelijk te vermijden en voorkom dat de huid onnodig uitdroogt of beschadigd raakt.
Vermijd zeer heet water en producten waarvan u merkt dat ze de huid irriteren. Ook wol, sterke warmte en overmatig zweten kunnen bij sommige mensen de jeuk verergeren. Regelmatig gebruik van een geschikte vette zalf of crème kan helpen de huidbarrière te ondersteunen.
Probeer krabben zoveel mogelijk te beperken. Vooral bij kinderen kan het kort houden van de nagels helpen om beschadiging van de huid tijdens het krabben te verminderen.
Prognose
Atopisch eczeem heeft meestal een chronisch en wisselend verloop. De klachten kunnen gedurende langere perioden vrijwel verdwijnen en later opnieuw opvlammen. De verschijningsvorm en locaties kunnen bovendien veranderen naarmate iemand ouder wordt.
Het behandelverloop hangt af van de leeftijd, ernst, duur en fase van het eczeem en het onderliggende TCM-patroon. Een acute, actieve opvlamming vraagt een andere aanpak dan langdurige droogheid en huidverdikking.
Als richtlijn kan in de beginfase eenmaal per week met acupunctuur worden behandeld. Wanneer de klachten verminderen en stabieler worden, kan de frequentie worden afgebouwd. Chinese kruiden kunnen wanneer passend dagelijks tussen behandelingen door worden gebruikt.
Medische veiligheid
Bij atopisch eczeem is goede huidverzorging en reguliere medische behandeling belangrijk, zeker wanneer de klachten uitgebreid of ernstig zijn. Laat het eczeem beoordelen wanneer de diagnose niet duidelijk is of wanneer de klachten ondanks behandeling sterk toenemen.
Neem contact op met de huisarts bij snel toenemende roodheid, pijn, pus, uitgebreide gele korstvorming, koorts of ziek voelen. Dit kan wijzen op een huidinfectie. Ook snel uitbreidende pijnlijke blaasjes of wondjes, vooral in combinatie met koorts of ziek zijn, vragen om snelle medische beoordeling.
Gebruik voorgeschreven medicatie, waaronder corticosteroïdzalven, volgens de afspraken met arts of dermatoloog en verander deze niet zelfstandig.
Contact
Heeft u last van atopisch eczeem en wilt u weten of acupunctuur en/of Chinese kruidengeneeskunde bij uw klachten kan passen? Tijdens een eerste consult bespreken we onder andere wanneer het eczeem is ontstaan, de locaties en kenmerken van de huidafwijkingen, de ernst van de jeuk, mogelijke triggers en andere relevante klachten.
Op basis van het totale klachtenbeeld wordt bekeken welk TCM-patroon waarschijnlijk op de voorgrond staat en welke behandeling daarbij past.