Tics en tremoren
Tics en tremoren zijn onwillekeurige bewegingen die op verschillende manieren kunnen voorkomen. Een tic is meestal een plotselinge, herhaalde beweging of geluid, zoals knipperen met de ogen, trekken met het gezicht, schouderbewegingen, kuchen of andere korte bewegingen. Een tremor is een ritmische, trillende beweging en komt bijvoorbeeld voor in de handen, armen, benen of het hoofd.
De oorzaak kan sterk verschillen. Soms spelen spanning, vermoeidheid of stimulerende middelen een rol, maar tics en tremoren kunnen ook samenhangen met een neurologische aandoening of andere lichamelijke oorzaak.
Binnen de Chinese geneeskunde wordt daarom niet alleen gekeken naar de beweging zelf, maar ook naar het totale klachtenbeeld. Acupunctuur en Chinese kruidengeneeskunde kunnen aanvullend worden ingezet, waarbij de behandeling wordt afgestemd op de aard van de klachten en het onderliggende TCM-patroon.
Mogelijke oorzaken
Tics en tremoren kunnen verschillende oorzaken hebben. Voorbeelden zijn essentiële of familiaire tremor, het syndroom van Gilles de la Tourette, de ziekte van Parkinson, hyperthyreoïdie, multiple sclerose, bepaalde neurologische aandoeningen en perifere neuropathie. Ook bepaalde medicijnen en middelen, waaronder cafeïne, alcohol en sommige geneesmiddelen, kunnen trillen veroorzaken of versterken.
Stress, angst, vermoeidheid en spanning kunnen eveneens invloed hebben. Soms is er geen duidelijke onderliggende aandoening en treedt een tremor bijvoorbeeld vooral op bij spanning of bepaalde bewegingen.
Nieuwe, plotseling ontstane of snel toenemende onwillekeurige bewegingen moeten regulier medisch worden beoordeeld, zeker wanneer daarnaast andere neurologische verschijnselen aanwezig zijn.
Wat kan acupunctuur doen?
Acupunctuur kan aanvullend worden ingezet bij tics en tremoren. De behandeling wordt afgestemd op het soort beweging, de mogelijke oorzaak, bijkomende klachten en het onderliggende TCM-patroon.
Zo kan bij iemand bij wie de klachten sterk toenemen door spanning een andere aanpak worden gekozen dan bij iemand met een langdurige tremor die samengaat met vermoeidheid, duizeligheid en lichamelijke zwakte.
Afhankelijk van het klachtenbeeld kan de behandeling gericht zijn op:
✓ onwillekeurige bewegingen en spierspanning verminderen;
✓ de doorstroming van Qi en Bloed ondersteunen;
✓ zogenaamde interne Wind tot rust brengen;
✓ Hitte of Flegma verminderen wanneer deze een rol spelen;
✓ Qi, Bloed, Yin of Yang versterken wanneer sprake is van een tekort;
✓ bijkomende klachten zoals spanning, slecht slapen of duizeligheid behandelen.
Bij een neurologische aandoening wordt acupunctuur aanvullend gebruikt en vervangt het geen reguliere medische behandeling.
Wat kan Chinese kruidengeneeskunde doen?
Chinese kruiden kunnen eveneens worden afgestemd op het onderliggende patroon. Daarbij wordt niet één kruidenbehandeling gebruikt voor alle vormen van tics of tremoren.
Bij het ene klachtenbeeld kan de nadruk bijvoorbeeld liggen op het verminderen van Hitte en het kalmeren van interne Wind. Bij een ander beeld kan het belangrijker zijn Flegma te verminderen, de doorstroming van Bloed te verbeteren of juist een tekort aan Qi, Bloed, Yin of Yang aan te vullen.
Afhankelijk van het patroon kan de behandeling gericht zijn op:
✓ interne Wind kalmeren;
✓ Hitte verminderen;
✓ Flegma transformeren;
✓ de doorstroming van Qi en Bloed verbeteren;
✓ Qi en Bloed aanvullen;
✓ Lever- en Nier-Yin voeden;
✓ Yang ondersteunen bij duidelijke koude en zwakte.
Kruiden kunnen dagelijks tussen de behandelingen door ondersteuning geven en worden aangepast wanneer het klachtenbeeld verandert.
Hoe kijkt de Chinese geneeskunde naar tics en tremoren?
Binnen de Chinese geneeskunde worden onwillekeurige bewegingen traditioneel sterk verbonden met het begrip interne Wind. Hiermee wordt geen letterlijke wind bedoeld. Het is een TCM-term voor bewegingen die plotseling, wisselend of buiten de bewuste controle optreden, zoals trillen, trekkingen, spasmen en tics.
Interne Wind is echter geen diagnose op zichzelf. Er wordt onderzocht waardoor deze beweging ontstaat. Hitte kan bijvoorbeeld voor onrust en beweging zorgen, terwijl Flegma of Bloedstase de normale circulatie van Qi en Bloed kan belemmeren. Bij andere mensen ontstaat interne Wind juist doordat Bloed of Yin onvoldoende voeding en stabiliteit geeft aan spieren en pezen.
Vooral het Lever-orgaansysteem speelt hierbij binnen TCM een belangrijke rol, omdat dit systeem wordt gekoppeld aan de spieren, pezen en een soepele beweging van Qi en Bloed. Bij chronische tremoren kunnen ook de Nieren belangrijk zijn. De Milt speelt onder andere een rol wanneer vermoeidheid, spijsverteringsklachten of Flegma op de voorgrond staan.
De combinatie van klachten en kenmerken die bij iemand wordt gevonden, wordt een TCM-patroon genoemd. Daardoor kunnen twee mensen met bijvoorbeeld dezelfde westerse diagnose toch een verschillende behandeling krijgen.
Hieronder worden de meest voorkomende patronen besproken. Andere patronen zijn mogelijk en meerdere patronen kunnen tegelijkertijd aanwezig zijn. Je hoeft ook niet alle genoemde symptomen van een patroon te hebben. Het patroon wordt vastgesteld aan de hand van het totale klachtenbeeld.
Hitte die interne Wind veroorzaakt
Wanneer volgens TCM te veel Hitte aanwezig is, kan deze onrust en beweging veroorzaken en daarmee interne Wind opwekken. Dit patroon past vooral bij tics, spiertrekkingen of een mildere tremor waarbij duidelijke warmte- en spanningskenmerken aanwezig zijn.
Veel voorkomende symptomen: tics, trekkingen, spasmen of tremoren, rood of warm gezicht, rode of geïrriteerde ogen, prikkelbaarheid, rusteloosheid, snel boos worden, slecht slapen en soms obstipatie. De bewegingen kunnen duidelijker worden door stress, alcohol of stimulerende middelen.
Voorbeelden van westerse aandoeningen waarbij dit patroon kan voorkomen: essentiële/familiaire tremor, de ziekte van Parkinson en het syndroom van Gilles de la Tourette.
Flegma-Wind of Flegma-Hitte
Flegma is binnen TCM een begrip voor een ophoping die de normale beweging en functies van het lichaam kan verstoren. Wanneer Flegma de doorstroming van Qi en Bloed belemmert, kan volgens TCM interne Wind ontstaan. Wanneer daarnaast Hitte aanwezig is, spreken we van Flegma-Hitte.
Veel voorkomende symptomen: tics, spiertrekkingen of tremoren, duizeligheid, een zwaar of wazig gevoel in het hoofd, moeite met concentreren, een beklemmend gevoel op de borst en soms slijm- of spijsverteringsklachten. Bij Flegma-Hitte kunnen daarnaast rusteloosheid, angst, slecht slapen, een bittere smaak en geel slijm voorkomen.
Voorbeelden van westerse aandoeningen waarbij dit patroon kan voorkomen: tremoren na een koortsende ziekte, essentiële tremor, de ziekte van Ménière, epilepsie en multiple sclerose.
Bloedstase
Bij Bloedstase stroomt het Bloed volgens TCM onvoldoende vrij door bepaalde gebieden. Hierdoor kunnen spieren en andere weefsels minder goed worden gevoed. Dit patroon komt vooral naar voren bij langdurige klachten en kan ook ontstaan na lichamelijk trauma of neurologische schade.
Veel voorkomende symptomen: chronische tremor van hoofd of ledematen, stijfheid van nek of spieren, beperkte beweeglijkheid, pijn en stijfheid van gewrichten, duizeligheid en soms problemen met geheugen of concentratie.
Voorbeelden van westerse aandoeningen waarbij dit patroon kan voorkomen: de ziekte van Parkinson en tremor na hoofd- of hersenletsel.
Qi- en Bloedleegte
Bij dit patroon is er volgens TCM onvoldoende Qi en Bloed om spieren en pezen goed te voeden en beweging stabiel te houden. De klachten zijn daardoor vaak duidelijker wanneer iemand vermoeid of lichamelijk uitgeput is.
Veel voorkomende symptomen: milde tot matige tics, spiertrekkingen of tremor van bijvoorbeeld handen, hoofd of gezicht, verergering bij vermoeidheid, lichamelijke zwakte, bleekheid, duizeligheid, hartkloppingen en kortademigheid bij inspanning.
Voorbeelden van westerse aandoeningen waarbij dit patroon kan voorkomen: essentiële/familiaire tremor, de ziekte van Parkinson, hyperthyreoïdie, angstklachten en multiple sclerose.
Lever- en Nier-Yin-leegte
Yin heeft binnen TCM onder andere een voedende, verkoelende en stabiliserende functie. Wanneer Lever- en Nier-Yin langdurig verzwakt zijn, kunnen spieren en pezen minder goed worden gevoed en kan Yang onvoldoende worden begrensd. Hierdoor kan interne Wind ontstaan.
Dit patroon wordt vooral gezien bij chronische en geleidelijk ontstane tremoren.
Veel voorkomende symptomen: aanhoudende ritmische tremor, vaak van handen, ledematen of hoofd, stijfheid, duizeligheid, tinnitus, verminderd geheugen of concentratie, droge huid, slecht slapen, nachtzweten, een warm gevoel in handen en voeten en zwakte of pijn van onderrug en benen. Stress, vermoeidheid en slaaptekort kunnen de tremor versterken.
Voorbeelden van westerse aandoeningen waarbij dit patroon kan voorkomen: de ziekte van Parkinson, ouderdomstremor, hyperthyreoïdie en tremoren die samenhangen met langdurig middelengebruik.
Nier-Yang-leegte
Bij Nier-Yang-leegte ontbreekt volgens TCM voldoende verwarmende en activerende kracht. Dit patroon wordt vooral beschreven bij langdurige tremoren die samengaan met duidelijke tekenen van koude en lichamelijke zwakte.
Veel voorkomende symptomen: chronische tremor van hoofd of ledematen, moeite om beweging op gang te brengen, zwakke benen, vermoeidheid, koude handen en voeten, kouwelijkheid, zwakte of pijn van de onderrug en frequente of nachtelijke urinelozing.
Voorbeelden van westerse aandoeningen waarbij dit patroon kan voorkomen: de ziekte van Parkinson, essentiële/familiaire tremor en bepaalde cerebellaire aandoeningen.
Prognose
Het verloop van tics en tremoren hangt sterk af van de oorzaak, de duur en ernst van de klachten en eventuele onderliggende aandoeningen. Relatief recente of functionele klachten kunnen anders reageren dan tremoren die onderdeel zijn van een langdurige neurologische aandoening.
Ook binnen TCM verschilt het behandelverloop per patroon. Klachten waarbij Qi- en Bloedleegte of een relatief recente verstoring een belangrijke rol speelt, kunnen volgens de gebruikte Chinese literatuur beter reageren dan langdurige tremoren bij diepe Yin- of Yang-leegte. Bij Bloedstase na trauma lijkt een vroegere behandeling eveneens gunstiger dan wanneer de tremor al lange tijd bestaat.
Bij chronische neurologische aandoeningen, zoals de ziekte van Parkinson, is het belangrijk realistische verwachtingen te houden. De behandeling kan dan ook gericht zijn op bijkomende klachten, het dagelijks functioneren en het algemene welzijn. Het behandelverloop wordt regelmatig geëvalueerd en waar nodig aangepast.
Contact
Heb je last van tics, tremoren of andere onwillekeurige bewegingen en wil je weten of acupunctuur of Chinese kruidengeneeskunde iets voor je kan betekenen? Neem dan gerust contact op. Tijdens een eerste afspraak bespreken we je klachten, eventuele medische diagnose en andere symptomen en kijken we welke behandeling bij jouw situatie past.
Acupunctuur en Chinese kruidengeneeskunde kunnen aanvullend worden ingezet en vervangen geen noodzakelijke medische diagnostiek of behandeling.
