Anaal abces
Een anaal abces is een met pus gevulde ontsteking in of rond de anus of endeldarm. Het ontstaat meestal door een infectie van een kliertje in het anale gebied en kan klachten geven zoals pijn, zwelling, roodheid en soms koorts. Een abces kan oppervlakkig liggen, maar ook dieper in het weefsel ontstaan, waardoor aan de buitenkant soms weinig te zien is.
Een acuut anaal abces vraagt altijd om reguliere medische beoordeling. Vaak is het nodig het abces chirurgisch te openen en te draineren. Chinese geneeskunde is daarom geen vervanging voor deze behandeling. Acupunctuur en Chinese kruiden kunnen eventueel aanvullend worden ingezet, bijvoorbeeld tijdens het herstel of bij terugkerende klachten. Bij chronische of steeds terugkerende abcessen wordt binnen de Chinese geneeskunde daarnaast gekeken naar factoren die het herstel mogelijk bemoeilijken.
Veel voorkomende symptomen
De klachten hangen onder andere af van de plaats en diepte van het abces. Mogelijke symptomen zijn:
- pijn rond de anus, vaak kloppend of voortdurend aanwezig;
- zwelling, roodheid en gevoeligheid;
- pijn die erger kan worden bij zitten of ontlasting;
- pus of vocht uit het aangedane gebied;
- koorts, koude rillingen of een ziek gevoel;
- bij dieper gelegen abcessen soms pijn in het bekken of de onderbuik zonder duidelijke uitwendige zwelling.
Een chronisch abces kan minder uitgesproken klachten geven. Er kan bijvoorbeeld een terugkerende zwelling zijn die af en toe vocht of pus afscheidt.
Mogelijke oorzaken
Een anaal abces ontstaat doorgaans door een bacteriële infectie waarbij pus zich ophoopt in het weefsel rond de anus of endeldarm. Een abces kan soms spontaan openbreken, maar dat betekent niet altijd dat de infectie volledig verdwenen is.
Een belangrijke complicatie is het ontstaan van een anale fistel: een abnormaal gangetje tussen het anale kanaal en de huid. Dit kan leiden tot terugkerende ontsteking en afscheiding. Lees hierover meer op de pagina Anale fistel.
Wanneer een abces niet goed geneest of regelmatig terugkomt, kan verder medisch onderzoek nodig zijn naar een onderliggende oorzaak.
Wat kan acupunctuur doen?
Bij een anaal abces heeft reguliere medische beoordeling prioriteit. Acupunctuur kan eventueel aanvullend worden toegepast, vooral wanneer de acute infectie adequaat wordt behandeld of tijdens het verdere herstel.
Binnen de Chinese geneeskunde wordt de behandeling afgestemd op het stadium van de klacht en het onderliggende patroon. Bij een acute, rode en pijnlijke ontsteking ligt de nadruk anders dan bij een chronisch abces dat langzaam geneest of regelmatig terugkomt.
Mogelijke behandelprincipes zijn:
- Hitte en ontstekingsverschijnselen verminderen\
- De lokale doorstroming van Qi en Bloed ondersteunen\
- Pijn en zwelling verminderen\
- Bij chronische klachten Qi en Bloed versterken\
- Het herstel ondersteunen wanneer een abces langzaam geneest\
- Onderliggende patronen behandelen die mogelijk bijdragen aan terugkerende klachten
Wat kan Chinese kruidengeneeskunde doen?
Chinese kruiden worden eveneens gekozen op basis van het stadium en het totale klachtenbeeld. In de acute fase worden traditioneel andere kruiden gebruikt dan bij een langdurig of terugkerend abces.
Bij een chronische klacht kan bijvoorbeeld sprake zijn van onvoldoende herstelkracht, terwijl bij andere mensen juist tekenen van aanhoudende Hitte of Damp aanwezig blijven. De kruidenbehandeling wordt daarop aangepast.
Mogelijke behandelprincipes zijn:
- Hitte en zogenoemde toxische Hitte verminderen\
- Damp-Hitte uit het onderste deel van het lichaam verminderen\
- Zwelling en lokale irritatie verminderen\
- Bij chronische klachten Qi en Bloed aanvullen\
- Yin of Yang ondersteunen wanneer daar duidelijke tekenen van zijn\
- Het herstel van het aangedane weefsel ondersteunen
Chinese kruiden mogen bij een acuut abces niet worden gebruikt als vervanging voor noodzakelijke drainage, antibiotica of andere reguliere behandeling.
Hoe kijkt de Chinese geneeskunde naar een anaal abces?
De westerse geneeskunde kijkt bij een anaal abces vooral naar de infectie, de plaats van het abces en de vraag of drainage noodzakelijk is. Binnen de Traditionele Chinese Geneeskunde (TCM) wordt daarnaast gekeken naar de onderliggende disbalans waarmee de klacht gepaard gaat.
Bij een acuut, rood, warm en pijnlijk abces wordt bijvoorbeeld vaak gesproken over Damp-Hitte en toxische Hitte. Damp is binnen TCM een term voor een ophoping die onder andere gepaard kan gaan met zwelling en afscheiding. Hitte verwijst naar verschijnselen zoals roodheid, warmte en ontsteking.
Bij chronische abcessen kan het beeld anders zijn. Wanneer iemand bijvoorbeeld vermoeid is, weinig eetlust heeft en langzaam herstelt, kan een tekort aan Qi en Bloed een rol spelen. Bij langdurige klachten met droogte en nachtzweten kan juist een tekort aan Yin op de voorgrond staan.
Vooral de TCM-orgaansystemen Milt, Dikke Darm en Nieren kunnen hierbij relevant zijn. Een TCM-orgaansysteem is niet hetzelfde als het anatomische orgaan uit de westerse geneeskunde, maar beschrijft een geheel van lichaamsfuncties.
Een herkenbare combinatie van klachten en symptomen wordt binnen de Chinese geneeskunde een TCM-patroon genoemd.
Lees meer bij TCM Basisinformatie – Orgaansystemen.
Lees meer bij TCM Basisinformatie – TCM-patronen.
Hieronder worden alleen de meest voorkomende patronen bij een anaal abces beschreven. Andere patronen zijn mogelijk en meerdere patronen kunnen tegelijkertijd voorkomen. U hoeft bovendien niet alle genoemde symptomen te hebben om binnen een bepaald patroon te vallen. Het patroon wordt vastgesteld aan de hand van het totale klachtenbeeld.
Meest voorkomende TCM-patronen
Damp-Hitte en toxische Hitte
Dit is vooral een patroon van een acuut anaal abces. Binnen TCM wordt een sterke plaatselijke ophoping van Hitte en Damp gezien als een situatie waarin de normale doorstroming wordt belemmerd en zwelling en pus kunnen ontstaan. Bij een ernstige acute ontsteking wordt gesproken over toxische Hitte.
Veel voorkomende symptomen: een plotseling ontstaan, pijnlijk en gezwollen gebied rond de anus, roodheid, warmte en kloppende pijn. Er kan pus ontstaan. Bij een dieper of ernstiger abces kunnen ook koorts, koude rillingen, misselijkheid, verminderde eetlust en een algemeen ziek gevoel voorkomen. Constipatie en donkere of geconcentreerde urine kunnen eveneens aanwezig zijn.
Voorbeelden van westerse aandoeningen: acuut perianaal of anorectaal abces.
Bij een vermoeden van een acuut anaal abces is reguliere medische beoordeling noodzakelijk. Vooral koorts, toenemende pijn, snelle uitbreiding van de zwelling of een duidelijk ziek gevoel vragen om snelle beoordeling.
Qi- en Bloedleegte met achterblijvende ziektefactor
Dit patroon komt vooral voor bij een chronisch of langzaam genezend abces. Volgens TCM beschikt het lichaam dan over onvoldoende Qi en Bloed om het herstel volledig af te ronden. Hierdoor kan een restant van de oorspronkelijke ontsteking aanwezig blijven.
Veel voorkomende symptomen: een langdurig of terugkerend abces met weinig roodheid of pijn, een zachte zwelling en soms een dunne of waterige afscheiding. Daarnaast kunnen vermoeidheid, zwakte, weinig eetlust, spontane transpiratie en losse ontlasting voorkomen.
Voorbeelden van westerse aandoeningen: chronisch of recidiverend anaal abces en langdurige wondgenezing na een abces.
Wanneer een abces blijft bestaan of steeds opnieuw ontstaat, is medische beoordeling belangrijk vanwege onder andere de mogelijkheid van een fistel.
Yin-leegte met achterblijvende Damp of Hitte
Bij dit chronische patroon zijn de voedende en bevochtigende functies die binnen TCM Yin worden genoemd verzwakt, terwijl tegelijkertijd een restant van Damp of Hitte aanwezig blijft. Hierdoor kan een ontsteking langdurig blijven sluimeren.
Veel voorkomende symptomen: een chronisch abces met lichte zwelling, warmte of pijn en soms terugkerende waterige of etterige afscheiding. Daarnaast kunnen nachtzweten, warmte in de middag of avond, onrustige slaap, een droge mond of keel en neiging tot constipatie voorkomen.
Voorbeelden van westerse aandoeningen: langdurige of recidiverende anorectale abcessen.
Dit patroon komt vooral in beeld wanneer een klacht langdurig bestaat en naast lokale ontstekingsverschijnselen duidelijke algemene tekenen van droogte en relatieve warmte aanwezig zijn.
Yang-leegte met Kou
Dit is een chronisch patroon waarbij volgens TCM onvoldoende verwarmende en activerende kracht aanwezig is. Hierdoor kan vocht zich ophopen en kan het herstel traag verlopen. Het lokale beeld is meestal veel minder ontstoken dan bij Damp-Hitte.
Veel voorkomende symptomen: een langdurige, stevige zwelling zonder duidelijke roodheid of warmte en vaak weinig pijn. Daarnaast kunnen kouwelijkheid, koude handen en voeten en soms vaker plassen of nachtelijk plassen voorkomen.
Voorbeelden van westerse aandoeningen: chronische, langzaam genezende anorectale abcessen.
Een weinig pijnlijk abces is niet automatisch onschuldig. Ook een dieper gelegen abces kan relatief weinig uitwendige verschijnselen geven en moet regulier worden beoordeeld.
Prognose
De prognose hangt sterk af van de plaats en diepte van het abces en van de vraag of er een fistel of andere onderliggende aandoening aanwezig is. Een acuut abces heeft in eerste instantie reguliere medische behandeling nodig; wanneer drainage noodzakelijk is, kan dit niet door acupunctuur of kruiden worden vervangen.
Bij aanvullende behandeling hangt het behandelverloop af van de ernst, duur en het onderliggende TCM-patroon. Bij chronische of terugkerende klachten kan een langer traject nodig zijn, waarbij ook aandacht wordt besteed aan factoren die het herstel mogelijk in stand houden.
Wanneer een abces na behandeling opnieuw ontstaat of er langdurig pus of vocht uit een opening blijft komen, is verder onderzoek naar een anale fistel belangrijk.
Wanneer contact opnemen met een arts?
Laat een mogelijke anale abces altijd medisch beoordelen. Neem met name snel contact op met een arts bij:
- hevige of snel toenemende pijn en zwelling;
- koorts, koude rillingen of een duidelijk ziek gevoel;
- pus of aanhoudende afscheiding;
- een abces dat niet geneest of steeds terugkomt;
- klachten die na drainage opnieuw ontstaan.
Bij diabetes, verminderde afweer of gebruik van afweeronderdrukkende medicatie is extra voorzichtigheid belangrijk.
Contact
Heeft u een anaal abces of terugkerende klachten na een eerder abces en wilt u weten of acupunctuur of Chinese kruidengeneeskunde aanvullend iets voor u kan betekenen? Neem dan gerust contact op. Tijdens de intake wordt gekeken naar uw klachten, medische behandeling en het onderliggende patroon volgens de Chinese geneeskunde. Bij een acuut abces staat reguliere medische beoordeling en behandeling altijd voorop.