Anale fissuur
Een anale fissuur is een klein scheurtje in het slijmvlies van het anale kanaal. Hoewel het om een relatief kleine beschadiging kan gaan, kan een fissuur opvallend veel pijn veroorzaken. Vooral tijdens en na de ontlasting kan de pijn scherp, snijdend of brandend zijn. Soms is er ook wat helderrood bloed zichtbaar op het toiletpapier of aan de buitenkant van de ontlasting.
Een fissuur ontstaat vaak na harde of droge ontlasting en persen bij constipatie. Het scheurtje kan vervolgens bij iedere stoelgang opnieuw opengaan, waardoor het moeilijker geneest en chronisch kan worden.
Acupunctuur en Chinese kruidengeneeskunde kunnen aanvullend worden ingezet. Daarbij is het belangrijk om niet alleen naar de fissuur zelf te kijken, maar vooral naar factoren die het herstel belemmeren, zoals constipatie, droge ontlasting of een verminderde lokale doorbloeding.
Veel voorkomende symptomen
Een anale fissuur kan onder andere de volgende klachten veroorzaken:
- scherpe, snijdende of brandende pijn tijdens de ontlasting;
- pijn die na de ontlasting nog enige tijd kan aanhouden;
- helderrood bloed op het toiletpapier of aan de buitenkant van de ontlasting;
- harde of droge ontlasting en constipatie;
- angst voor de ontlasting vanwege de pijn;
- bij een chronische fissuur langdurige of steeds terugkerende klachten.
Niet iedere fissuur geeft dezelfde klachten. De ernst hangt onder andere af van de diepte van het scheurtje, de ontlasting en hoe lang de fissuur al aanwezig is.
Mogelijke oorzaken
De meest voorkomende oorzaak is harde, droge ontlasting die het slijmvlies tijdens de stoelgang beschadigt. Chronische constipatie en regelmatig persen vergroten daardoor het risico.
Wanneer een fissuur eenmaal is ontstaan, kan een vicieuze cirkel ontstaan. De ontlasting trekt het wondje opnieuw open, terwijl pijn kan leiden tot verhoogde spanning van de anale kringspier. Hierdoor kan de lokale doorbloeding verminderen en kan het herstel worden vertraagd.
Minder vaak ontstaat een fissuur door plaatselijk letsel. Bij terugkerende, meerdere of ongewoon gelegen fissuren kan er een onderliggende aandoening zijn en is verder medisch onderzoek belangrijk.
Wat kan acupunctuur doen?
Bij de behandeling wordt vooral gekeken naar factoren die ervoor zorgen dat de fissuur steeds opnieuw geïrriteerd raakt of onvoldoende herstelt. Een belangrijk doel is daarom het ondersteunen van een regelmatige stoelgang met zachte ontlasting.
Binnen de Chinese geneeskunde kan daarnaast aandacht worden besteed aan Hitte, droogte of stagnatie van Qi en Bloed. Bij langdurige klachten kan juist een tekort aan Bloed en Yin een rol spelen, waardoor de darmen volgens TCM onvoldoende worden bevochtigd.
Mogelijke behandelprincipes zijn:
- De darmfunctie en stoelgang reguleren\
- Droogte verminderen en de ontlasting zachter maken\
- Pijn en lokale spanning verminderen\
- De doorstroming van Qi en Bloed verbeteren\
- Hitte verminderen wanneer er duidelijke branderigheid of ontstekingsverschijnselen zijn\
- Bij chronische droogte Bloed en Yin ondersteunen
Wat kan Chinese kruidengeneeskunde doen?
Chinese kruiden kunnen aanvullend worden gebruikt wanneer constipatie, droge ontlasting of andere onderliggende patronen het herstel van de fissuur bemoeilijken.
Bij harde en droge ontlasting kan de behandeling bijvoorbeeld gericht zijn op het bevochtigen van de Dikke Darm en het vergemakkelijken van de stoelgang. Bij duidelijke Hitte worden andere kruiden gekozen dan wanneer de droogte juist samenhangt met een tekort aan Bloed of Yin. Bij een langdurige, moeilijk genezende fissuur kan het verbeteren van de doorstroming van Bloed belangrijker worden.
Mogelijke behandelprincipes zijn:
- De Dikke Darm bevochtigen\
- De ontlasting zacht en regelmatig houden\
- Hitte verminderen\
- Bloed en Yin voeden bij chronische droogte\
- De circulatie van Qi en Bloed verbeteren\
- Het herstel van beschadigd weefsel ondersteunen
De kruidenbehandeling wordt altijd afgestemd op het totale klachtenbeeld. Het gebruik van sterk laxerende kruiden is bijvoorbeeld niet automatisch geschikt bij iedere vorm van constipatie.
Hoe kijkt de Chinese geneeskunde naar een anale fissuur?
Binnen de westerse geneeskunde wordt vooral gekeken naar de beschadiging van het slijmvlies, de consistentie van de ontlasting en factoren zoals verhoogde spanning van de anale kringspier.
Binnen de Traditionele Chinese Geneeskunde (TCM) wordt daarnaast gekeken naar de onderliggende disbalans die de fissuur veroorzaakt of ervoor zorgt dat deze moeilijk geneest.
De Dikke Darm speelt hierbij een belangrijke rol. Wanneer er volgens TCM te veel Hitte aanwezig is, kunnen lichaamsvloeistoffen uitdrogen, waardoor de ontlasting hard wordt. Bij een tekort aan Bloed of Yin kan eveneens onvoldoende bevochtiging ontstaan. Bij een langdurige fissuur kan daarnaast Bloedstase ontstaan. Hiermee wordt bedoeld dat de plaatselijke doorstroming van Bloed onvoldoende is, waardoor pijn en een trager herstel kunnen ontstaan.
Een TCM-orgaansysteem is niet hetzelfde als het anatomische orgaan uit de westerse geneeskunde. Het beschrijft een breder geheel van lichaamsfuncties.
Een herkenbare combinatie van klachten en symptomen wordt binnen de Chinese geneeskunde een TCM-patroon genoemd.
Lees meer bij TCM Basisinformatie – Orgaansystemen.
Lees meer bij TCM Basisinformatie – TCM-patronen.
Hieronder worden alleen de meest voorkomende patronen bij een anale fissuur beschreven. Andere patronen zijn mogelijk en meerdere patronen kunnen tegelijkertijd voorkomen. U hoeft niet alle genoemde symptomen te hebben om binnen een bepaald patroon te vallen. Het patroon wordt vastgesteld aan de hand van het totale klachtenbeeld.
Meest voorkomende TCM-patronen
Hitte
Bij dit patroon droogt Hitte volgens TCM de vloeistoffen in de Dikke Darm uit. Hierdoor wordt de ontlasting hard en droog en kan deze het slijmvlies tijdens de stoelgang beschadigen of een bestaande fissuur steeds opnieuw opentrekken.
Veel voorkomende symptomen: scherpe of brandende anale pijn die tijdens de ontlasting erger wordt, harde en droge ontlasting, constipatie en helderrood bloed. De fissuur kan rood zijn en gemakkelijk bloeden. Daarnaast kunnen dorst, een droge mond en een vol of gespannen gevoel in de buik voorkomen.
Voorbeelden van westerse aandoeningen: acute anale fissuur en constipatie met harde, droge ontlasting.
Het zacht en regelmatig houden van de ontlasting is bij dit patroon een belangrijk onderdeel van de behandeling.
Bloed- en Yin-leegte
Bij dit patroon is er volgens TCM onvoldoende voeding en bevochtiging van de Dikke Darm. Hierdoor kan chronische droge ontlasting ontstaan en wordt het slijmvlies kwetsbaarder. Dit patroon komt vooral voor bij langdurige of terugkerende klachten.
Veel voorkomende symptomen: pijn tijdens de ontlasting, chronische constipatie met droge, harde of keutelvormige ontlasting en kleine hoeveelheden helderrood bloed. Daarnaast kunnen een droge huid, droge ogen, mond of keel, vermoeidheid, duizeligheid, wazig zien, hartkloppingen of slaapproblemen voorkomen.
Voorbeelden van westerse aandoeningen: chronische anale fissuur en chronische constipatie met droge ontlasting.
Bij dit patroon ligt de nadruk niet alleen op het stimuleren van de stoelgang, maar vooral op het langduriger verbeteren van de bevochtiging van de darm.
Bloedstase
Bloedstase ontstaat volgens TCM wanneer de plaatselijke doorstroming van Bloed langdurig belemmerd is. Bij een fissuur wordt dit vooral gezien wanneer de klacht chronisch is geworden en het beschadigde weefsel moeilijk geneest.
Veel voorkomende symptomen: een langdurige, duidelijk pijnlijke fissuur met aanhoudende of scherpe pijn. De fissuur kan donkerrood of paarsachtig zijn en verdikte of harde randen hebben. Constipatie en harde ontlasting kunnen de pijn verergeren en er kan helderrood of donkerder bloed optreden.
Voorbeelden van westerse aandoeningen: chronische anale fissuur en een moeilijk genezende fissuur met littekenvorming.
Een chronische fissuur die ondanks maatregelen om de ontlasting zacht te houden niet geneest, kan reguliere behandeling nodig hebben.
Wat kunt u zelf doen?
Een belangrijk onderdeel van het herstel is voorkomen dat de fissuur tijdens iedere stoelgang opnieuw beschadigd raakt. Probeer daarom de ontlasting zacht en regelmatig te houden door voldoende te drinken en vezelrijk te eten. Vermijd langdurig persen en stel de ontlasting niet onnodig uit.
Het gebied kan na de stoelgang voorzichtig met lauwwarm water worden gereinigd. Vermijd hard wrijven, geparfumeerde producten en andere middelen die de huid kunnen irriteren. Een warm zitbad kan bij sommige mensen helpen om de pijn en spanning rond de anus tijdelijk te verminderen.
Prognose
Een acute fissuur kan vaak genezen wanneer de ontlasting consequent zacht wordt gehouden en herhaalde beschadiging wordt voorkomen. Bij chronische fissuren kan het herstel meer tijd kosten, vooral wanneer constipatie blijft bestaan of de lokale spierspanning en doorbloeding het herstel belemmeren.
Bij aanvullende behandeling met acupunctuur of kruiden hangt het behandelverloop af van de duur van de klacht, de ernst van de fissuur, het ontlastingspatroon en het onderliggende TCM-patroon. In de beginfase kan bijvoorbeeld eenmaal per week worden behandeld, waarna de frequentie bij verbetering kan worden afgebouwd. Dit is een richtlijn en wordt individueel aangepast.
Wanneer contact opnemen met een arts?
Laat aanhoudende of terugkerende anale pijn en bloedverlies beoordelen, zeker wanneer niet eerder is vastgesteld dat het om een fissuur gaat. Bloedverlies uit de anus kan namelijk ook andere oorzaken hebben.
Medische beoordeling is met name belangrijk bij veel of aanhoudend bloedverlies, koorts, pus, toenemende zwelling of hevige pijn, een fissuur die niet geneest of regelmatig terugkomt, of wanneer er veranderingen in het ontlastingspatroon zijn die niet goed verklaard kunnen worden.
Contact
Heeft u last van een anale fissuur en wilt u weten of acupunctuur of Chinese kruidengeneeskunde aanvullend iets voor uw klachten kan betekenen? Neem dan gerust contact op. Tijdens de intake wordt gekeken naar de fissuur, uw ontlasting en eventuele andere klachten om de behandeling af te stemmen op het totale beeld.