Anale jeuk
Anale jeuk is jeuk rond de anus. De medische term hiervoor is pruritus ani. De klachten kunnen mild zijn, maar ook behoorlijk hinderlijk worden, bijvoorbeeld wanneer de jeuk ’s avonds of ’s nachts sterker wordt en de slaap verstoort. Door krabben kan de huid bovendien geïrriteerd of beschadigd raken, waardoor de jeuk zichzelf in stand kan houden.
Anale jeuk is geen aandoening op zichzelf, maar een symptoom met verschillende mogelijke oorzaken. Soms is er een duidelijke verklaring, zoals huidirritatie, eczeem, aambeien, een anale fissuur of een infectie. In andere gevallen wordt geen duidelijke lichamelijke oorzaak gevonden.
Binnen de Chinese geneeskunde wordt daarom niet alleen naar de jeuk zelf gekeken, maar ook naar bijkomende klachten en het onderliggende patroon. Acupunctuur en Chinese kruiden kunnen vervolgens op dit totaalbeeld worden afgestemd.
Westerse aandoeningen en mogelijke oorzaken
Anale jeuk kan ontstaan door plaatselijke irritatie van de huid, bijvoorbeeld door zeep, vocht, transpiratie, veelvuldig schoonmaken of juist onvoldoende hygiëne. Ook langdurige diarree kan de huid rond de anus irriteren.
Andere mogelijke oorzaken zijn onder andere:
- eczeem, contactdermatitis of psoriasis;
- aambeien, een anale fissuur of fistel;
- schimmel- of andere huidinfecties;
- parasieten, met name aarsmaden;
- allergische of irriterende reacties op verzorgingsproducten;
- chronische diarree.
Soms hangt anale jeuk samen met een onderliggende aandoening, zoals diabetes, een leveraandoening of de ziekte van Crohn. Regelmatig wordt echter geen duidelijke oorzaak gevonden; dit wordt idiopathische anale jeuk genoemd.
Bij aanhoudende, hevige of terugkerende jeuk is het verstandig de oorzaak regulier te laten beoordelen, zeker wanneer er ook bloedverlies, pijn, wondjes, afscheiding, zwelling of verandering van de stoelgang aanwezig is.
Mogelijke oorzaken
Naast een onderliggende aandoening kunnen warmte, vocht, wrijving en irritatie de klachten uitlokken of verergeren. Ook sterk geparfumeerde zeep en andere verzorgingsproducten kunnen de gevoelige huid rond de anus irriteren.
Krabben kan tijdelijk verlichting geven, maar beschadigt tegelijkertijd de huid. Hierdoor kan opnieuw irritatie ontstaan en kan een jeuk-krabcyclus ontstaan.
Het is daarom belangrijk om naast eventuele behandeling ook de huid zo weinig mogelijk te belasten en een aanwezige oorzaak, zoals een fissuur, aambeien, infectie of parasieten, gericht te behandelen.
Wat kan acupunctuur doen bij anale jeuk?
Binnen de Chinese geneeskunde kan anale jeuk verschillende achtergronden hebben. Bij de ene persoon staan warmte en irritatie op de voorgrond, terwijl bij een ander juist vochtigheid, droogte of een onderliggende verzwakking een rol speelt.
De acupunctuurbehandeling wordt daarom afgestemd op zowel de plaatselijke klachten als het totale klachtenbeeld.
Afhankelijk van het patroon kan de behandeling gericht zijn op:
- Hitte en irritatie verminderen\
- Damp verminderen wanneer de huid vochtig en geïrriteerd is\
- De circulatie van Qi en Bloed in het aangedane gebied ondersteunen\
- Bloed en lichaamsvloeistoffen voeden bij droge, chronische jeuk\
- De spijsvertering ondersteunen wanneer deze bij het patroon betrokken is
Wanneer er een duidelijke lichamelijke oorzaak voor de jeuk bestaat, is behandeling daarvan belangrijk.
Wat kan Chinese kruidengeneeskunde doen bij anale jeuk?
Chinese kruiden worden eveneens gekozen op basis van het onderliggende TCM-patroon. Hierdoor kunnen twee mensen met dezelfde klacht verschillende kruiden krijgen.
Bij duidelijke roodheid, warmte en vochtigheid kan bijvoorbeeld een andere aanpak nodig zijn dan bij een droge huid en langdurige jeuk. Kruiden kunnen zowel op het onderliggende patroon als op de plaatselijke irritatie worden afgestemd en kunnen dagelijks tussen de behandelingen door ondersteunen.
Afhankelijk van het patroon kan de behandeling gericht zijn op:
- Hitte verminderen en de huid tot rust brengen\
- Damp-Hitte verminderen bij vochtige, rode of geïrriteerde huid\
- Bloed voeden bij chronische jeuk en droogheid\
- De spijsvertering ondersteunen wanneer deze bijdraagt aan Damp\
- Jeuk verminderen
Kruiden worden niet ingezet als vervanging voor diagnostiek of behandeling van bijvoorbeeld een infectie, parasieten of een andere onderliggende aandoening.
Hoe kijkt de Chinese geneeskunde naar anale jeuk?
De westerse geneeskunde probeert bij anale jeuk vooral vast te stellen welke lokale of lichamelijke oorzaak verantwoordelijk is voor de klacht. Binnen de Traditionele Chinese Geneeskunde (TCM) wordt daarnaast gekeken naar de onderliggende disbalans waardoor klachten ontstaan of in stand kunnen blijven.
Bij anale jeuk zijn vooral de Dikke Darm en de Milt relevant. De Dikke Darm heeft binnen TCM een relatie met de stoelgang en het anale gebied. De Milt speelt een belangrijke rol bij de verwerking en het transport van voeding en lichaamsvloeistoffen. Wanneer deze functie verstoord raakt, kan volgens TCM Damp ontstaan: een ophoping van vocht die zich bijvoorbeeld kan uiten als een vochtige of geïrriteerde huid.
Wanneer Damp samengaat met Hitte wordt gesproken van Damp-Hitte. Dit kan zich uiten als roodheid, warmte, irritatie en vochtigheid. Bij andere mensen is juist onvoldoende voeding van de huid door Bloed-Leegte belangrijk, waardoor de huid droger wordt en chronische jeuk kan ontstaan. Ook Wind wordt binnen TCM met jeuk in verband gebracht.
Meer uitleg over deze begrippen vindt u bij TCM Basisinformatie.
Een herkenbare combinatie van klachten en symptomen wordt binnen de Chinese geneeskunde een TCM-patroon genoemd. Hieronder worden alleen de meest voorkomende patronen bij anale jeuk beschreven. Andere patronen zijn mogelijk en meerdere patronen kunnen tegelijkertijd aanwezig zijn. Daardoor kunt u zich in meerdere beschrijvingen herkennen. Ook heeft niet iedereen met hetzelfde patroon alle genoemde symptomen. Het patroon wordt vastgesteld op basis van het totale klachtenbeeld.
Een TCM-orgaansysteem omvat meer dan het lichamelijke orgaan met dezelfde naam. Het beschrijft een geheel van functies en onderlinge relaties in het lichaam. Zo heeft de Milt binnen TCM onder andere betrekking op de verwerking van voeding en vloeistoffen.
Een TCM-patroon is een herkenbare combinatie van klachten en lichamelijke kenmerken die aangeeft welke verstoring volgens de Chinese geneeskunde op de voorgrond staat. De behandeling wordt op dit patroon afgestemd.
Meest voorkomende TCM-patronen
Wind-Hitte
Bij Wind-Hitte staat jeuk met lichte warmte en droogte op de voorgrond. Binnen TCM wordt Wind sterk geassocieerd met jeuk. De combinatie met Hitte kan daarnaast de huid en slijmvliezen uitdrogen en irriteren.
Veel voorkomende symptomen: anale jeuk met een droge of lichtrode huid, soms erger bij droog of winderig weer. Er kunnen daarnaast droge slijmvliezen, een droge of kriebelende keel, lichte hoofdpijn of hoesten voorkomen.
Voorbeelden van westerse aandoeningen: idiopathische anale jeuk en bepaalde vormen van droge of geïrriteerde huid rond de anus.
Damp-Hitte
Bij Damp-Hitte komen vocht en warmte samen. Rond de anus kan dit leiden tot een vochtige, rode en geïrriteerde huid. Dit patroon kan chronisch aanwezig zijn, maar ook perioden geven waarin de klachten duidelijk verergeren.
Veel voorkomende symptomen: hevige anale jeuk, roodheid, zwelling, warmte en een vochtige of zweterige huid rond de anus. Soms is er afscheiding. De ontlasting kan los of juist moeizaam zijn. Bij uitgesproken Hitte kunnen ook prikkelbaarheid, een bittere smaak en donkere urine voorkomen.
Voorbeelden van westerse aandoeningen: vochtige dermatitis rond de anus, huidirritatie bij chronische diarree en sommige schimmel- of andere lokale infecties.
Bij duidelijke roodheid, zwelling, pijn, afscheiding of verdenking op een infectie is reguliere diagnostiek belangrijk.
Bloed-Leegte
Bij Bloed-Leegte wordt de huid volgens TCM onvoldoende gevoed en bevochtigd. Hierdoor kan een droge huid ontstaan die gemakkelijk jeukt. Dit patroon komt vooral voor bij langdurige klachten en kan onder andere optreden na bloedverlies of in perioden waarin het lichaam minder goed wordt gevoed.
Veel voorkomende symptomen: chronische anale jeuk met een droge, soms schilferige of verdikte huid. De jeuk is vaak erger ’s nachts, bij vermoeidheid of bij koud en droog weer. Daarnaast kunnen vermoeidheid, duizeligheid, droge huid of ogen, slecht slapen en hartkloppingen voorkomen.
Voorbeelden van westerse aandoeningen: chronische idiopathische anale jeuk en jeuk die optreedt rondom of na de menopauze.
Parasieten
Binnen de Chinese geneeskunde worden parasieten als een afzonderlijke oorzaak van jeuk beschouwd. Bij anale jeuk zijn vooral aarsmaden een bekende reguliere oorzaak. Dit komt vaker voor bij kinderen, maar kan ook bij volwassenen voorkomen.
Veel voorkomende symptomen: anale jeuk die vooral ’s avonds of ’s nachts sterk kan zijn en soms de slaap verstoort. Bij een parasitaire infectie kunnen daarnaast buikpijn, een opgeblazen buik of veranderingen in de eetlust voorkomen.
Voorbeelden van westerse aandoeningen: infectie met aarsmaden en andere, minder vaak voorkomende parasitaire darminfecties.
Bij verdenking op aarsmaden of een andere parasitaire infectie is reguliere diagnostiek en gerichte behandeling aangewezen.
Wat kunt u zelf doen?
Probeer de huid rond de anus schoon én droog te houden zonder deze overmatig te reinigen. Lauwwarm water is meestal voldoende; vermijd hard schrobben en sterk geparfumeerde zeep of andere producten die de huid kunnen irriteren. Dep de huid na het wassen voorzichtig droog.
Draag bij voorkeur loszittend en ademend ondergoed en probeer krabben zoveel mogelijk te voorkomen. Zorg daarnaast voor een regelmatige, zachte stoelgang. Zowel harde ontlasting als langdurige diarree kan de huid irriteren.
Wanneer u merkt dat bepaalde voedingsmiddelen de klachten consequent verergeren, kan het zinvol zijn dit tijdelijk bij te houden.
Prognose
Het behandelverloop hangt sterk af van de oorzaak en de duur van de klachten. Wanneer vooral plaatselijke irritatie of een behandelbare onderliggende oorzaak aanwezig is, kan verbetering relatief snel optreden zodra deze wordt aangepakt.
Bij langdurige anale jeuk, terugkerende huidirritatie of een onderliggend TCM-patroon kan meer tijd nodig zijn. In de beginfase kan bijvoorbeeld eenmaal per week behandeld worden; afhankelijk van de ernst en het verloop kan dit worden aangepast. Dit is een richtlijn en geen vaste regel.
Wanneer de klachten ondanks behandeling blijven bestaan of regelmatig terugkeren, is het belangrijk opnieuw te beoordelen of er een onderliggende lichamelijke oorzaak aanwezig is.
Contact
Heeft u last van anale jeuk en wilt u weten of acupunctuur of Chinese kruidengeneeskunde iets voor uw klachten kan betekenen? Neem gerust contact op. Tijdens de intake bespreken we uw klachten, mogelijke oorzaken en uw algemene gezondheid om te beoordelen welke behandeling bij uw situatie past.