Buikpijn
Buikpijn is een veelvoorkomende klacht die op verschillende plaatsen in de buik kan worden gevoeld. De pijn kan krampend, zeurend, scherp of stekend zijn en kan continu aanwezig zijn of juist in aanvallen optreden. Soms gaat buikpijn samen met een opgeblazen gevoel, winderigheid, boeren, misselijkheid of veranderingen in de ontlasting.
De oorzaak kan sterk verschillen. Soms speelt de spijsvertering een duidelijke rol, bijvoorbeeld wanneer de klachten ontstaan na het eten of samengaan met diarree of constipatie. Ook stress en spanning kunnen buikklachten uitlokken of verergeren.
Binnen de Chinese geneeskunde wordt daarom niet alleen gekeken naar waar de buik pijn doet, maar ook naar het karakter van de pijn, mogelijke triggers en andere klachten. Acupunctuur en Chinese kruiden worden vervolgens afgestemd op dit totaalbeeld.
Heeft u vooral onderbuikpijn rond de menstruatie of op andere momenten in de cyclus? Kijk dan ook bij Menstruatie- en cyclusklachten, waaronder menstruatiepijn, ovulatiepijn en endometriose.
Westerse aandoeningen die buikpijn kunnen veroorzaken
Buikpijn is een symptoom en geen aandoening op zichzelf. Mogelijke oorzaken zijn onder andere:
- prikkelbare-darmsyndroom (PDS)
- constipatie of diarree
- maag- en darmontstekingen
- voedselintoleranties
- reflux of andere maagklachten
- inflammatoire darmziekten, zoals de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa
- diverticulitis
- blindedarmontsteking
- galblaas- of urinewegproblemen
- gynaecologische aandoeningen, zoals endometriose
De plaats en het soort pijn geven soms aanwijzingen over de oorzaak, maar zijn op zichzelf niet voldoende om een diagnose te stellen.
Belangrijk: plotselinge of zeer hevige buikpijn, een harde of sterk drukpijnlijke buik, aanhoudend braken, hoge koorts, bloed in de ontlasting of andere ernstige of snel toenemende klachten moeten medisch worden beoordeeld. Ook nieuwe of aanhoudende buikpijn zonder duidelijke oorzaak verdient nader onderzoek.
Mogelijke oorzaken
Buikpijn kan ontstaan door verstoring van de maag of darmen, bijvoorbeeld door een infectie, obstipatie, voedsel dat niet goed wordt verdragen of een verstoorde darmwerking. Ook te veel of te zwaar eten kan tijdelijk pijn, krampen en een opgeblazen gevoel veroorzaken.
Bij chronische of terugkerende buikpijn spelen vaak meerdere factoren mee. Stress kan bijvoorbeeld de beweging en gevoeligheid van de darmen beïnvloeden. Bij anderen staat juist een zwakkere spijsvertering op de voorgrond.
Bij vrouwen kan onderbuikpijn daarnaast samenhangen met de menstruatiecyclus. Deze klachten worden uitgebreider besproken bij Menstruatie- en cyclusklachten.
Wat kan acupunctuur doen bij buikpijn?
Bij acupunctuur wordt eerst gekeken naar het patroon achter de buikpijn. Pijn die ontstaat na het eten vraagt bijvoorbeeld om een andere benadering dan krampende pijn die vooral bij stress optreedt of buikpijn die duidelijk verbetert door warmte.
Afhankelijk van het klachtenbeeld kan de behandeling gericht zijn op:
- de beweging van maag en darmen reguleren\
- spanning en krampen in de buik verminderen\
- stagnatie verminderen wanneer de buik gespannen of opgezet aanvoelt\
- de spijsvertering ondersteunen wanneer deze verzwakt is\
- Kou verdrijven wanneer warmte duidelijk verlichting geeft\
- Hitte of Damp-Hitte verminderen wanneer buikpijn samengaat met duidelijke warmte- of ontstekingsverschijnselen\
- de circulatie van Qi en Bloed bevorderen bij vaste, plaatselijke pijn
De gekozen acupunctuurpunten verschillen daarom per persoon en kunnen tijdens het behandeltraject worden aangepast wanneer het klachtenbeeld verandert.
Wat kan Chinese kruidengeneeskunde doen bij buikpijn?
Ook Chinese kruiden worden gekozen op basis van het onderliggende patroon. Daarbij is niet alleen belangrijk dát er buikpijn is, maar bijvoorbeeld ook of de pijn krampend of stekend is, beter of slechter wordt door eten en druk, reageert op warmte en samengaat met diarree, constipatie, misselijkheid of een opgeblazen gevoel.
Afhankelijk van het patroon kunnen kruiden worden ingezet om:
- de spijsvertering en beweging van de darmen te ondersteunen\
- opgehoopt voedsel en een gevoel van volheid te verminderen\
- de beweging van Qi te reguleren bij spanning en een opgeblazen buik\
- de Milt en Maag te ondersteunen bij een zwakke spijsvertering\
- Kou te verdrijven en de buik te verwarmen\
- Hitte en Damp-Hitte te verminderen\
- de circulatie van Bloed te bevorderen bij Bloedstase
Acupunctuur en kruiden werken op hun eigen manier en kunnen elkaar aanvullen. Kruiden kunnen dagelijks tussen de acupunctuurbehandelingen door worden gebruikt.
Hoe kijkt de Chinese geneeskunde naar buikpijn?
In de Chinese geneeskunde wordt pijn vaak gezien als een teken dat de normale beweging van Qi en Bloed ergens wordt belemmerd. Qi kan hierbij eenvoudig worden gezien als de functionele activiteit en beweging in het lichaam. Wanneer deze beweging in de buik niet soepel verloopt, kunnen pijn, krampen, spanning en een opgeblazen gevoel ontstaan.
Bij buikpijn zijn vooral de TCM-orgaansystemen Maag en Milt en de Darmen belangrijk. De Maag en Milt zijn binnen TCM nauw betrokken bij het verwerken van voeding en de spijsvertering. Ook de Lever kan een rol spelen. Dit systeem is onder andere betrokken bij een vrije doorstroming van Qi. Daarom kunnen stress en emoties bij sommige mensen duidelijk invloed hebben op buikklachten.
Niet alle buikpijn ontstaat echter door hetzelfde mechanisme. Kou kan de normale beweging vertragen en krampen veroorzaken, terwijl Hitte juist een ander soort buikpijn kan geven. Ook voedsel kan als het ware tijdelijk vastlopen en voor druk en volheid zorgen. Bij scherpe, sterk gelokaliseerde pijn kan Bloedstase een rol spelen.
Een herkenbare combinatie van dergelijke klachten en kenmerken wordt een TCM-patroon genoemd. De westerse diagnose kan bij twee mensen hetzelfde zijn, terwijl het TCM-patroon verschilt en daardoor ook de behandeling anders wordt.
Hieronder worden alleen enkele veelvoorkomende patronen besproken. Andere patronen zijn mogelijk en verschillende patronen kunnen tegelijkertijd aanwezig zijn. U hoeft bovendien niet alle genoemde symptomen te hebben om binnen een bepaald patroon te passen. Het patroon wordt vastgesteld op basis van het totale klachtenbeeld.
Veel voorkomende TCM-patronen bij buikpijn
Kou in de buik
Bij dit patroon belemmert Kou de normale beweging in de buik. Hierdoor kan een krampende of zeurende buikpijn ontstaan. Een belangrijk kenmerk is dat warmte vaak prettig aanvoelt.
Kou kan relatief plotseling ontstaan, maar bij langdurige klachten kan ook een onderliggende zwakte van de spijsvertering een rol spelen. De pijn is dan vaak minder hevig en kan samengaan met vermoeidheid en een algemeen gevoel van koude.
Veel voorkomende symptomen:
- krampende of zeurende buikpijn
- verbetering door warmte
- pijn die vaak prettiger wordt bij zachte druk
- koude handen of voeten
- losse ontlasting
- bij een zwakker patroon ook vermoeidheid en weinig energie
Voorbeelden van westerse aandoeningen: PDS, chronische darmklachten en sommige vormen van chronische maag- of buikpijn.
Hitte of Damp-Hitte in de Darmen
Bij Hitte is de buikpijn doorgaans duidelijker en voelt druk op de buik vaak onaangenaam. Wanneer Hitte gecombineerd wordt met Damp – binnen TCM een ophoping die onder andere kan samengaan met een zwaar of plakkerig karakter van klachten – kunnen ook diarree en andere darmklachten optreden.
Dit patroon kan vooral bij acute maag-darmproblemen voorkomen, maar bepaalde vormen van Damp-Hitte kunnen ook langer aanwezig blijven.
Veel voorkomende symptomen:
- duidelijke of hevige buikpijn
- pijn die erger wordt bij druk
- diarree en/of constipatie
- dorst of droge mond
- sterk ruikende ontlasting
- donkere of geconcentreerde urine
- bij acute klachten eventueel koorts
Voorbeelden van westerse aandoeningen: gastro-enteritis, dysenterie, diverticulitis en inflammatoire darmziekten.
Bij hevige buikpijn met koorts, een sterk drukpijnlijke buik of een acuut ziek gevoel is medische beoordeling belangrijk.
Lever-Qi-stagnatie
Dit is een belangrijk patroon wanneer buikklachten duidelijk reageren op stress, spanning of emoties. Binnen TCM kan spanning de vrije beweging van Qi verstoren. Dit kan zich in de buik uiten als krampen, druk of een opgeblazen gevoel.
De pijn is vaak wisselend: de plaats en intensiteit kunnen veranderen en ontspanning kan verbetering geven.
Veel voorkomende symptomen:
- wisselende of krampende buikpijn
- opgeblazen of gespannen gevoel
- klachten die erger worden door stress
- verlichting door boeren of winden laten
- wisselende ontlasting, soms afwisselend diarree en constipatie
- prikkelbaarheid, spanning of moeite met ontspannen
Voorbeelden van westerse aandoeningen: PDS, functionele buikpijn en stressgerelateerde darmklachten.
Bloedstase
Bij Bloedstase is de circulatie volgens TCM plaatselijk belemmerd. In tegenstelling tot de meer wisselende pijn bij Qi-stagnatie is de pijn hierbij meestal duidelijk gelokaliseerd en blijft deze vaker op dezelfde plaats.
Veel voorkomende symptomen:
- vaste, plaatselijke buikpijn
- scherpe of stekende pijn
- pijn die erger kan worden door druk
- langdurige of steeds op dezelfde plaats terugkerende pijn
Bloedstase kan onder andere ontstaan na langdurige stagnatie, een operatie of trauma. Het patroon kan ook voorkomen bij gynaecologische klachten.
Voorbeelden van westerse aandoeningen: verklevingen na een operatie, sommige chronische buikklachten en bepaalde gynaecologische aandoeningen.
Wanneer de pijn vooral samenhangt met de menstruatiecyclus, wordt dit uitgebreider besproken bij Menstruatie- en cyclusklachten, Menstruatiepijn en Endometriose.
Voedselstagnatie
Bij voedselstagnatie wordt voeding tijdelijk onvoldoende verwerkt en blijft deze volgens TCM als het ware in Maag en Darmen stagneren. Dit kan bijvoorbeeld optreden na te veel, te zwaar of moeilijk verteerbaar eten.
De klachten zijn meestal duidelijk gerelateerd aan maaltijden en kunnen verminderen nadat de darmen zich hebben geleegd of wanneer iemand heeft geboerd.
Veel voorkomende symptomen:
- buik- of maagpijn na het eten
- vol en opgeblazen gevoel
- erger na eten en bij druk
- boeren en winderigheid
- misselijkheid
- verminderde eetlust
- zure oprispingen
- constipatie, trage ontlasting of juist diarree
- verlichting na ontlasting of boeren
Voorbeelden van westerse aandoeningen: indigestie, functionele dyspepsie, reflux en tijdelijke spijsverteringsklachten na overmatig eten.
Wanneer voedselstagnatie regelmatig terugkomt, kan volgens TCM ook een zwakkere spijsvertering op de achtergrond aanwezig zijn.
Prognose
Hoe snel buikpijn verbetert, hangt sterk af van de oorzaak, de duur en ernst van de klachten en eventuele onderliggende aandoeningen. Acute functionele klachten kunnen soms relatief snel veranderen, terwijl chronische buikpijn, langdurige darmproblemen of klachten waarbij verschillende factoren tegelijk een rol spelen meestal meer tijd vragen.
In de beginfase wordt acupunctuur vaak ongeveer eenmaal per week toegepast. Bij acute of hevige klachten kan tijdelijk een hogere frequentie passend zijn. Wanneer de klachten stabiel verbeteren, kan de frequentie worden afgebouwd. Chinese kruiden kunnen eventueel gedurende een langere periode tussen de behandelingen door worden gebruikt.
Bij terugkerende of onverklaarde buikpijn is het belangrijk dat eventuele medische oorzaken voldoende zijn onderzocht.
Contact
Heeft u regelmatig buikpijn en wilt u weten of acupunctuur of Chinese kruidengeneeskunde bij uw klachten kan passen? Tijdens de eerste afspraak bespreken we uw klachten, spijsvertering en algemene gezondheid. Op basis daarvan bekijken we welk TCM-patroon het meest waarschijnlijk is en welke behandeling daarbij past.