Indigestie / verstoorde spijsvertering
Indigestie is een verzamelnaam voor spijsverteringsklachten die vooral rond of na het eten optreden. U kunt bijvoorbeeld last hebben van een vol of zwaar gevoel in de bovenbuik, een opgeblazen gevoel, boeren, weinig eetlust, misselijkheid of het gevoel dat voedsel lang in de maag blijft zitten. Soms komen ook brandend maagzuur of veranderingen in de ontlasting voor.
De klachten kunnen tijdelijk ontstaan, bijvoorbeeld na te veel of zwaar eten, maar ze kunnen ook regelmatig terugkeren zonder dat er één duidelijke oorzaak wordt gevonden. Binnen de Chinese geneeskunde wordt daarom niet alleen gekeken naar de spijsverteringsklacht zelf, maar ook naar het patroon erachter. Bij de ene persoon kan de spijsvertering vooral verzwakt zijn, terwijl bij een ander spanning, voedselstagnatie, Damp of Kou een grotere rol speelt.
Westerse aandoeningen die indigestie kunnen veroorzaken
Indigestie is een symptoom en geen aandoening op zichzelf. Mogelijke oorzaken zijn onder andere:
- functionele dyspepsie
- gastro-oesofageale reflux (GERD) en refluxoesofagitis
- chronische gastritis
- maagzweer
- galsteen- of galblaasproblemen
- prikkelbare-darmsyndroom (PDS)
- zelden: tumoren van slokdarm, maag of alvleesklier
Wanneer contact opnemen met de huisarts?
Onverklaard gewichtsverlies, slikproblemen, aanhoudend braken, bloedbraken of zwarte ontlasting, nieuw ontstane klachten na het vijftigste levensjaar, of klachten die aanhouden of verergeren ondanks aanpassingen in voeding en leefstijl, zijn redenen om dit medisch te laten beoordelen.
Mogelijke oorzaken
Indigestie kan verschillende oorzaken hebben. Te grote maaltijden, snel eten, veel vet of zwaar verteerbaar voedsel en onregelmatig eten kunnen tijdelijk klachten veroorzaken.
Ook stress en spanning kunnen de spijsvertering duidelijk beïnvloeden. Bij sommige mensen ontstaan of verergeren klachten vooral tijdens drukke of emotioneel belastende periodes.
Wat kan acupunctuur doen bij indigestie?
Bij acupunctuur wordt gekeken welke klachten bij u op de voorgrond staan en waardoor de spijsvertering uit balans lijkt te zijn. Een zwaar en opgeblazen gevoel na het eten vraagt bijvoorbeeld om een andere benadering dan klachten die vooral bij stress ontstaan.
Tijdens en direct na een behandeling kan acupunctuur onder andere gericht zijn op:
- het reguleren van de maagfunctie en het ondersteunen van een normale, dalende beweging van Maag-Qi\
- het verminderen van een vol of opgeblazen gevoel, boeren en misselijkheid\
- het verlichten van opgehoopt voedsel en een drukkend gevoel na het eten\
- het verminderen van spanning wanneer stress de klachten uitlokt of verergert
Welke behandelprincipes worden gecombineerd, hangt af van het onderliggende TCM-patroon en het totaalbeeld van uw klachten.
Wat kan Chinese kruidengeneeskunde doen bij indigestie?
Chinese kruiden kunnen vooral interessant zijn wanneer indigestie regelmatig terugkomt of wanneer er naast de maagklachten een duidelijk onderliggend patroon aanwezig is. Anders dan acupunctuur worden kruiden dagelijks gebruikt, om de spijsvertering geleidelijk op te bouwen en te ondersteunen.
Afhankelijk van het patroon kan de kruidenbehandeling onder andere gericht zijn op:
- het structureel versterken van een zwakke of trage spijsvertering\
- het verminderen van Damp en Slijm die een zwaar of misselijk gevoel veroorzaken\
- het verwarmen van de spijsvertering wanneer Kou een belangrijke rol speelt\
- het verbeteren van de doorstroming van Qi wanneer spanning de spijsvertering verstoort
Acupunctuur en kruiden kunnen afzonderlijk worden gebruikt, maar kunnen elkaar ook aanvullen.
Hoe kijkt de Chinese geneeskunde naar indigestie?
Binnen de Chinese geneeskunde zijn vooral de TCM-orgaansystemen Maag en Milt belangrijk voor de spijsvertering. Hiermee worden niet alleen de anatomische maag en milt bedoeld, maar een breder geheel van functies dat betrokken is bij het opnemen, verwerken en verder transporteren van voeding en vocht.
De Maag hoort voedsel te ontvangen en de inhoud van het spijsverteringsstelsel verder naar beneden te laten bewegen. Dit wordt binnen TCM beschreven als het dalen van Maag-Qi. Wanneer deze beweging verstoord raakt, kunnen bijvoorbeeld een vol gevoel, boeren, reflux, misselijkheid of braken ontstaan.
De Milt staat binnen TCM voor een deel van de verwerking en het transport van voeding en vocht. Wanneer deze functie verzwakt is, kunnen klachten ontstaan zoals een slechte eetlust, vermoeidheid na het eten, een opgeblazen gevoel en losse ontlasting. Vocht kan dan bovendien onvoldoende worden verwerkt, waardoor Damp ontstaat: een TCM-begrip voor een patroon dat onder andere gepaard kan gaan met zwaarte, een plakkerig gevoel en een trage spijsvertering.
Ook de Lever speelt regelmatig een rol. Stress en emotionele spanning kunnen volgens TCM de vrije beweging van Qi verstoren. Deze stagnatie kan vervolgens de Maag beïnvloeden en spijsverteringsklachten veroorzaken of verergeren.
Een herkenbare combinatie van dergelijke klachten en kenmerken wordt een TCM-patroon genoemd.
Hieronder worden alleen enkele veel voorkomende patronen bij indigestie beschreven. Andere patronen zijn mogelijk en meerdere patronen kunnen tegelijkertijd aanwezig zijn. U hoeft bovendien niet alle genoemde symptomen van een patroon te hebben. Het patroon wordt vastgesteld aan de hand van het totale klachtenbeeld, waarbij onder andere spijsvertering, algemene gezondheid, tong en pols worden meegenomen.
Meest voorkomende TCM-patronen bij indigestie
Milt- en Maag-Qi- of Yang-leegte
Bij dit patroon functioneert de spijsvertering volgens TCM onvoldoende krachtig. Voedsel en vocht worden minder efficiënt verwerkt. De klachten zijn meestal chronisch en worden vaak duidelijker na eten of wanneer iemand vermoeid of overwerkt is. Bij een dieper tekort kan ook de verwarmende functie van de Milt verminderen, waardoor duidelijkere koudeverschijnselen ontstaan.
Veel voorkomende symptomen: weinig eetlust, snel een vol of opgeblazen gevoel, vermoeidheid of loomheid, misselijkheid na het eten, zachte of losse ontlasting en soms onverteerde voedselresten. Bij een dieper tekort kunnen daarnaast koude handen en voeten, kou-intolerantie en een dof, pijnloos ongemak in de buik voorkomen. De klachten verbeteren doorgaans door warme en gemakkelijk verteerbare voeding.
Voorbeelden van westerse aandoeningen: functionele dyspepsie, chronische indigestie, chronische gastritis en bepaalde voedselintoleranties.
Voedselstagnatie
Voedselstagnatie ontstaat wanneer voedsel volgens TCM tijdelijk onvoldoende verder wordt verwerkt. Dit kan bijvoorbeeld gebeuren na te veel eten, grote maaltijden of veel zwaar en vet voedsel.
Veel voorkomende symptomen: een sterk vol of opgeblazen gevoel, druk of pijn in de bovenbuik, weinig zin om te eten, boeren met een onaangename geur, winderigheid en soms misselijkheid. De klachten kunnen verminderen nadat iemand heeft gebraakt of ontlasting heeft gehad.
Voorbeelden van westerse aandoeningen: acute indigestie en functionele dyspepsie.
Damp of Slijm in de Maag
Wanneer vocht onvoldoende wordt verwerkt, kan volgens TCM Damp ontstaan. Wanneer dit verder verdikt of ophoopt, wordt ook gesproken over Slijm. Dit kan de normale dalende beweging van de Maag belemmeren.
Veel voorkomende symptomen: een zwaar of drukkend gevoel in de maag, opgeblazen gevoel, misselijkheid, weinig eetlust, boeren, een plakkerig gevoel in de mond, vermoeidheid en een zwaar gevoel in het lichaam. Soms is er duizeligheid of een wazig, zwaar gevoel in het hoofd.
Voorbeelden van westerse aandoeningen: functionele dyspepsie, chronische gastritis en sommige vormen van reflux.
Lever-Qi die de Maag verstoort
Bij dit patroon speelt spanning een belangrijke rol. Binnen TCM kan langdurige stress de vrije beweging van Qi belemmeren. Deze stagnatie kan vervolgens de normale dalende beweging van de Maag verstoren.
Veel voorkomende symptomen: maagklachten die duidelijk samenhangen met stress, een gespannen of vol gevoel in de bovenbuik, veel boeren, misselijkheid, reflux en wisselende eetlust. Daarnaast kunnen prikkelbaarheid, frustratie of een gespannen gevoel op de borst of onder de ribben voorkomen.
Voorbeelden van westerse aandoeningen: functionele dyspepsie, reflux en stressgerelateerde maag-darmklachten.
Kou en Hitte vermengd in de Maag
Dit patroon komt in de praktijk regelmatig voor. Er is een verzwakte spijsvertering met kenmerken van Kou, terwijl er tegelijk ook wat Hitte aanwezig is. Deze combinatie kan ontstaan door een mix van bijvoorbeeld stress, onregelmatig eten en een wisselend voedingspatroon, en zorgt ervoor dat de spijsvertering niet goed op gang komt.
Veel voorkomende symptomen: een vol en drukkend gevoel in de bovenbuik dat zacht aanvoelt bij aanraking, wisselende of milde misselijkheid met weinig eetlust, af en toe mondzweertjes, en een wisselend gevoel van warmte en kou. De klachten zijn vaak mild maar hardnekkig aanwezig.
Voorbeelden van westerse aandoeningen: functionele dyspepsie, maagzweer en verhoogde maagzuurproductie.
Kou en Damp in de spijsvertering
Bij dit patroon worden de spijsverteringsfuncties volgens TCM geremd door een combinatie van Kou en vochtophoping. De klachten kunnen bijvoorbeeld ontstaan of verergeren door veel koude, rauwe of moeilijk verteerbare voeding.
Veel voorkomende symptomen: misselijkheid, een vol en zwaar gevoel in de bovenbuik, weinig eetlust, een verminderde smaak, losse ontlasting en een zwaar gevoel in het lichaam. Warmte en warme voeding kunnen prettig aanvoelen.
Voorbeelden van westerse aandoeningen: functionele dyspepsie, gastritis en sommige vormen van prikkelbare darmklachten.
Maag-Yin-leegte
Dit patroon komt eerder voor bij langdurige maagklachten. Binnen TCM betekent het dat de voedende en bevochtigende functie van de Maag verminderd is.
Veel voorkomende symptomen: een zeurend of branderig ongemak in de bovenbuik, soms een leeg of hongerig gevoel zonder echt te willen eten, droge mond of keel, droge ontlasting en aanhoudende lichte misselijkheid. De klachten kunnen juist optreden wanneer de maag leeg is.
Voorbeelden van westerse aandoeningen: chronische gastritis, atrofische gastritis, reflux en maagzweer.
Prognose
Hoe snel indigestie verbetert, hangt sterk af van de oorzaak en de duur van de klachten. Een tijdelijke verstoring door voeding kan relatief snel herstellen. Bij langdurige functionele klachten of een duidelijk onderliggend tekortspatroon is meestal meer tijd nodig.
In de beginfase wordt vaak ongeveer één behandeling per week aangehouden. Bij acute of hevige klachten kan tijdelijk vaker behandelen passend zijn. Wanneer de klachten duidelijk verminderen, kan de frequentie worden afgebouwd. Bij chronische klachten kunnen Chinese kruiden gedurende een langere periode worden ingezet om het onderliggende patroon te behandelen.
Contact
Heeft u regelmatig last van een verstoorde spijsvertering en wilt u weten of acupunctuur of Chinese kruidengeneeskunde bij uw klachten kan passen? Tijdens een eerste consult bespreken we uw klachten, gezondheid en spijsvertering uitgebreid en bekijken we welk TCM-patroon waarschijnlijk op de voorgrond staat. Op basis daarvan kan een persoonlijk behandelplan worden opgesteld.