Maagpijn
Maagpijn is pijn of een onaangenaam gevoel in de bovenbuik, meestal in het gebied tussen de onderkant van het borstbeen en de navel. De pijn kan zeurend, brandend, krampend of stekend zijn en soms uitstralen naar de zijkant of rug. Ook kunnen klachten voorkomen zoals een opgeblazen gevoel, boeren, misselijkheid, reflux of veranderingen in de stoelgang.
Maagpijn kan veel verschillende oorzaken hebben. Soms is er sprake van een aandoening van de maag zelf, zoals gastritis of een maagzweer, maar klachten kunnen ook samenhangen met voeding, stress, medicatie of andere organen in de bovenbuik.
Binnen de Chinese geneeskunde wordt daarom niet alleen gekeken naar waar de pijn zit, maar ook naar hoe de pijn aanvoelt, wanneer deze ontstaat en waardoor deze beter of erger wordt. Dit helpt bepalen welk onderliggend patroon behandeld moet worden.
Meer algemene informatie over maag- en darmklachten vindt u op de pagina Spijsverteringsklachten.
Westerse aandoeningen die maagpijn kunnen veroorzaken
Pijn in de maagstreek kan onder andere voorkomen bij:
- gastritis;
- een maag- of twaalfvingerige darmzweer;
- reflux en slokdarmontsteking;
- functionele dyspepsie;
- pancreatitis;
- galstenen of galblaasontsteking;
- prikkelbare darm;
- maag-darminfecties;
- bijwerkingen van medicijnen, waaronder bepaalde ontstekingsremmende pijnstillers (NSAID's).
Niet alle pijn die als ‘maagpijn’ wordt ervaren, komt daadwerkelijk uit de maag. Ook aandoeningen van bijvoorbeeld de galblaas, alvleesklier, slokdarm en in sommige gevallen het hart kunnen pijn in dit gebied veroorzaken.
Mogelijke oorzaken van maagpijn
Maagpijn kan acuut ontstaan, bijvoorbeeld na verkeerd of te veel eten, een infectie of sterke irritatie van de maag. Bij terugkerende klachten spelen vaak meerdere factoren tegelijkertijd.
Voeding is een belangrijke factor. Grote maaltijden, veel vet of sterk gekruid eten, alcohol, koffie en andere voedingsmiddelen kunnen bij sommige mensen klachten uitlokken. Ook onregelmatig eten of langdurig zeer weinig eten kan de maagfunctie verstoren.
Daarnaast kan langdurige stress een duidelijke invloed hebben. De maag en darmen reageren sterk op veranderingen in het zenuwstelsel, waardoor spanning bijvoorbeeld gepaard kan gaan met krampen, een ‘knoop in de maag’, boeren of veranderingen in de stoelgang.
Ook bepaalde medicijnen kunnen de maag irriteren. Vooral regelmatig gebruik van NSAID's kan het maagslijmvlies beschadigen.
Wat kan acupunctuur doen bij maagpijn?
Bij acupunctuur wordt niet alleen gekeken naar de plaats van de pijn. Ook het karakter van de pijn geeft belangrijke informatie. Een brandende maagpijn vraagt bijvoorbeeld om een andere benadering dan krampende pijn die verbetert door warmte of een zeurende pijn die vooral ontstaat wanneer de maag leeg is.
Ook bijkomende klachten zoals reflux, boeren, misselijkheid, een opgeblazen gevoel en veranderingen in de ontlasting worden meegenomen.
De behandeling kan onder andere gericht zijn op:
- de normale beweging en functie van de Maag ondersteunen;\
- spanning en stagnatie verminderen bij stressgerelateerde maagpijn;\
- krampen en pijn verminderen;\
- Kou verdrijven wanneer warmte de klachten duidelijk verlicht;\
- Hitte verminderen bij brandende of geïrriteerde maagklachten;\
- Damp, Flegma of voedselstagnatie verminderen bij een zwaar en opgeblazen gevoel;\
- de spijsvertering versterken bij langdurige zwakte.
Wat kan Chinese kruidengeneeskunde doen bij maagpijn?
Chinese kruiden worden eveneens afgestemd op het patroon achter de maagpijn. Daardoor kan de samenstelling sterk verschillen tussen mensen met ogenschijnlijk dezelfde klacht.
Bij acute klachten kan de behandeling bijvoorbeeld gericht zijn op het verminderen van stagnatie, Kou of Hitte. Bij langdurige maagklachten kan juist ondersteuning van de spijsvertering of voeding van het maagslijmvlies volgens de TCM-visie belangrijker worden.
De behandeling kan onder andere gericht zijn op:
- de Maag reguleren en pijn verminderen;\
- vastzittende Qi weer laten bewegen;\
- voedselstagnatie verminderen;\
- Damp en Flegma transformeren;\
- overmatige Hitte verminderen of Kou verdrijven;\
- Qi en Yang versterken bij een zwakke, koude spijsvertering;\
- Maag-Yin voeden bij langdurige droogte en irritatie.
Acupunctuur en kruiden kunnen afzonderlijk worden toegepast, maar kunnen elkaar bij chronische klachten ook aanvullen.
Hoe kijkt de Chinese geneeskunde naar maagpijn?
Binnen de Chinese geneeskunde speelt het Maag-orgaansysteem een centrale rol bij pijn in de bovenbuik. De Maag ontvangt voedsel en werkt nauw samen met het Milt-orgaansysteem om voeding te verwerken. Voor een goede spijsvertering moeten Qi, Bloed en lichaamsvloeistoffen vrij kunnen bewegen.
Wanneer deze beweging wordt geblokkeerd, kan pijn ontstaan. Dit kan bijvoorbeeld gebeuren door Qi-stagnatie, voedsel dat onvoldoende wordt verwerkt, Damp of Flegma. Ook Kou kan de doorstroming als het ware vertragen en verkrampen.
Het Lever-orgaansysteem is eveneens belangrijk. Binnen TCM helpt de Lever bij een soepele beweging van Qi. Bij spanning en stress kan deze beweging vastlopen en de Maag verstoren. Hierdoor kunnen klachten ontstaan zoals een knoop in de maag, een gespannen bovenbuik, boeren of pijn.
Bij langdurige klachten kunnen juist tekorten ontstaan. Een verzwakte Milt- en Maag-Yang geeft eerder koude, zeurende klachten, terwijl een tekort aan Maag-Yin kan samengaan met droogte en branderige of knagende pijn.
Meer uitleg over Qi, Bloed, Yin en Yang, Damp, Flegma en de verschillende orgaansystemen vindt u bij TCM Basisinformatie.
Een TCM-orgaansysteem omvat meer dan alleen het anatomische orgaan. Het beschrijft een geheel van functies en onderlinge relaties binnen het lichaam.
Een herkenbare combinatie van klachten en symptomen wordt binnen de Chinese geneeskunde een TCM-patroon genoemd. Het patroon helpt bepalen welke behandeling het beste bij iemand past.
Hieronder worden alleen de meest voorkomende patronen besproken. Andere patronen zijn mogelijk en meerdere patronen kunnen tegelijkertijd voorkomen. U kunt zich daarom in meerdere beschrijvingen herkennen. Ook heeft niet iedereen met hetzelfde patroon alle genoemde symptomen. Het patroon wordt vastgesteld op basis van het totale klachtenbeeld.
Meest voorkomende TCM-patronen bij maagpijn
Lever-Qi verstoort de Maag
Dit is een veelvoorkomend patroon wanneer maagklachten duidelijk reageren op spanning en emoties. Binnen TCM wordt gezegd dat vastzittende Lever-Qi de normale beweging van de Maag belemmert. Aanvankelijk kunnen de klachten vooral tijdens stress ontstaan, maar wanneer dit langdurig speelt kunnen ze steeds gemakkelijker terugkomen.
Veel voorkomende symptomen:
- krampende of drukkende pijn in de bovenbuik;
- een gespannen of opgeblazen gevoel;
- duidelijke verergering door stress;
- een ‘knoop in de maag’;
- veel boeren, waarbij boeren soms verlichting geeft;
- reflux of brandend maagzuur;
- prikkelbaarheid, frustratie of gespannenheid;
- soms constipatie afgewisseld met diarree.
Voorbeelden van westerse aandoeningen: functionele dyspepsie, stressgerelateerde maagklachten, gastritis, reflux en prikkelbare darm.
Kou in de Maag
Kou kan volgens TCM de normale beweging van Qi en Bloed vertragen en de maag doen verkrampen. Het patroon kan plotseling ontstaan, bijvoorbeeld na veel koud of rauw voedsel, maar kan ook voorkomen bij mensen met een van nature zwakkere en koudere spijsvertering.
Veel voorkomende symptomen:
- plotselinge, krampende maagpijn;
- duidelijke verbetering door warmte of warme dranken;
- verergering door druk bij een acuut Kou-patroon;
- weinig of geen dorst, of voorkeur voor warme dranken;
- misselijkheid of waterig braken;
- veel speeksel;
- soms diarree.
Voorbeelden van westerse aandoeningen: acute gastro-enteritis, maagkrampen, functionele dyspepsie en sommige vormen van gastritis.
Flegma-Damp in de Maag
Bij dit patroon worden vocht en voeding volgens TCM onvoldoende verwerkt, waardoor Damp en uiteindelijk Flegma kunnen ontstaan. Dit belemmert de normale beweging van de maag en geeft vaak meer een zwaar, vol en geblokkeerd gevoel dan scherpe pijn.
Veel voorkomende symptomen:
- doffe of zeurende maagpijn;
- sterk gevoel van volheid of blokkade;
- opgeblazen gevoel;
- klachten die erger kunnen zijn in de ochtend;
- vermoeidheid en zwaar gevoel in het lichaam;
- weinig eetlust;
- misselijkheid;
- wazig of zwaar gevoel in het hoofd;
- soms veel slijm of duizeligheid.
Voorbeelden van westerse aandoeningen: functionele dyspepsie, chronische gastritis, prikkelbare darm en langdurige spijsverteringsklachten.
Maag-Hitte
Bij Maag-Hitte is de maag volgens TCM overmatig geprikkeld en verwarmd. Voeding kan hierbij een rol spelen, maar Hitte kan ook ontstaan wanneer langdurige Qi-stagnatie zich verder ontwikkelt.
Veel voorkomende symptomen:
- brandende maagpijn;
- klachten die erger worden na eten of door druk;
- brandend maagzuur en zure oprispingen;
- onaangename of bittere smaak;
- slechte adem;
- dorst met voorkeur voor koude dranken;
- soms opvallend veel honger;
- constipatie;
- prikkelbaarheid of rusteloosheid.
Voorbeelden van westerse aandoeningen: gastritis, reflux, maagzweer en functionele dyspepsie.
Voedselstagnatie
Voedselstagnatie ontstaat wanneer voedsel zich volgens TCM tijdelijk of langdurig ophoopt in de maag. Dit kan bijvoorbeeld gebeuren na te veel of zwaar eten, maar kan bij een zwakkere spijsvertering ook gemakkelijker terugkeren.
Veel voorkomende symptomen:
- maagpijn met een sterk vol of opgeblazen gevoel;
- duidelijke verergering na eten;
- pijn of druk die kan verbeteren na boeren, braken of ontlasting;
- indigestie;
- zure oprispingen;
- sterk of onaangenaam boeren;
- slechte adem;
- misselijkheid of braken van onverteerd voedsel;
- constipatie of sterk ruikende ontlasting.
Voorbeelden van westerse aandoeningen: indigestie en functionele dyspepsie.
Bloedstase in de Maag
Bij langdurige maagklachten kan de circulatie van Bloed volgens TCM steeds verder stagneren. De pijn verandert dan vaak van een diffuus of gespannen gevoel naar een duidelijk aanwijsbare en scherpere pijn.
Veel voorkomende symptomen:
- vaste, scherp stekende of borende maagpijn;
- de pijn is duidelijk op één plaats aan te wijzen;
- verergering door druk;
- klachten kunnen 's nachts erger zijn;
- soms uitstraling naar de rug;
- bij ernstigere aandoeningen mogelijk bloedbraken of zwarte, teerachtige ontlasting.
Voorbeelden van westerse aandoeningen: chronische gastritis, maagzweer, chronische pancreatitis en andere langdurige aandoeningen van de maagstreek.
Bloedbraken of zwarte, teerachtige ontlasting kan wijzen op een bloeding in het maag-darmkanaal en vereist medische beoordeling.
Milt- en Maag-Yang-leegte
Hierbij is de spijsvertering volgens TCM langdurig verzwakt en ontbreekt voldoende verwarmende en activerende kracht. De pijn is daarom meestal minder scherp dan bij een acuut patroon van Kou en gaat vaker samen met vermoeidheid en andere tekenen van spijsverteringszwakte.
Veel voorkomende symptomen:
- chronische, doffe of zeurende maagpijn;
- verbetering door warmte, druk en warme dranken;
- klachten wanneer u moe bent of koud heeft;
- weinig eetlust;
- voorkeur voor kleine hoeveelheden warm eten;
- opgeblazen gevoel;
- losse ontlasting of diarree;
- vermoeidheid en zwaar gevoel na eten;
- koude handen en voeten.
Voorbeelden van westerse aandoeningen: chronische gastritis, functionele dyspepsie, chronische indigestie en sommige vormen van maagzweer.
Maag-Yin-leegte
Maag-Yin staat binnen TCM voor het voedende en bevochtigende aspect van de maag. Wanneer dit verzwakt, kan de maag gevoeliger en droger worden. Dit patroon ontstaat meestal geleidelijk na langdurige maagklachten.
Veel voorkomende symptomen:
- doffe, knagende of brandende maagpijn;
- klachten wanneer de maag leeg is;
- soms enige verbetering door eten of druk;
- pijn kan 's nachts erger zijn;
- droge mond en keel;
- lichte misselijkheid of droog kokhalzen;
- weinig eetlust, soms wel honger maar geen zin om te eten;
- droge ontlasting of constipatie.
Voorbeelden van westerse aandoeningen: chronische of atrofische gastritis, reflux, maagzweer en langdurige functionele maagklachten.
Wanneer is medisch onderzoek belangrijk?
Maagpijn is vaak onschuldig, maar pijn in de bovenbuik kan ook veroorzaakt worden door aandoeningen die medisch onderzocht moeten worden.
Neem contact op met een arts bij onder andere hevige of plotselinge pijn, aanhoudende of steeds erger wordende klachten, onverklaard gewichtsverlies, herhaald braken, slikproblemen, bloedbraken of zwarte teerachtige ontlasting. Ook nieuwe of onverklaarde maagpijn die langere tijd blijft bestaan verdient medische beoordeling.
Bij plotselinge hevige pijn in de bovenbuik in combinatie met bijvoorbeeld pijn of druk op de borst, benauwdheid, zweten of uitstraling naar arm, rug of kaak is spoedbeoordeling belangrijk.
Prognose
Het behandelverloop hangt sterk af van de oorzaak en de duur van de maagpijn. Acute klachten door bijvoorbeeld Kou, voedselstagnatie of tijdelijke Qi-stagnatie kunnen relatief snel veranderen. Bij langdurige gastritis, Maag-Yin-leegte, Bloedstase of een duidelijke verzwakking van de spijsvertering is meestal meer tijd nodig.
Als richtlijn wordt in het begin vaak één behandeling per week aangehouden. Bij hevige acute klachten kan tijdelijk vaker behandelen passend zijn. Wanneer de klachten verminderen, kan de frequentie worden afgebouwd. Bij chronische maagklachten zijn veranderingen in voeding, eetgewoonten en eventuele stressfactoren vaak een belangrijk onderdeel van het behandeltraject.
Contact
Heeft u regelmatig last van maagpijn en wilt u weten of acupunctuur of Chinese kruidengeneeskunde iets voor uw klachten kan betekenen? Neem gerust contact op. Tijdens de eerste afspraak bespreken we uw maagklachten, mogelijke uitlokkende factoren en uw algemene gezondheid om te bepalen welke behandeling het beste bij uw situatie past.