Reflux / brandend maagzuur
Reflux betekent dat maaginhoud terugstroomt richting de slokdarm. Dit kan een brandend gevoel achter het borstbeen geven, maar reflux kan zich ook uiten als zure oprispingen, veel boeren, een zure of bittere smaak in de mond, misselijkheid, een geïrriteerde keel of een drukkend gevoel in de bovenbuik.
Af en toe reflux hebben komt veel voor. Wanneer de klachten regelmatig terugkeren of de slokdarm geïrriteerd raakt, kan sprake zijn van gastro-oesofageale refluxziekte (GERD). Naast zure reflux bestaat ook galreflux, waarbij gal vanuit de dunne darm terugstroomt naar de maag en soms verder richting de slokdarm. Hierbij kunnen onder andere een bittere smaak, misselijkheid en pijn of een branderig gevoel in de bovenbuik optreden.
Voeding en eetgewoonten spelen vaak een rol, maar ook stress, overgewicht, zwangerschap, bepaalde medicijnen en aandoeningen van maag of slokdarm kunnen bijdragen. Binnen de Chinese geneeskunde wordt vervolgens gekeken waarom de maaginhoud omhoogkomt en welke andere klachten daarbij aanwezig zijn.
Veel voorkomende symptomen
Reflux kan zich onder andere uiten als:
- brandend gevoel achter het borstbeen of in de bovenbuik
- zure of bittere oprispingen
- terugstromen van maaginhoud naar de keel of mond
- boeren, een opgeblazen of vol gevoel
- misselijkheid
- zure of bittere smaak in de mond
- klachten na het eten, bij bukken of liggen, of 's nachts
- irritatie van keel, heesheid of hoesten
Niet iedereen ervaart reflux op dezelfde manier. Bij sommige mensen staat het brandende gevoel op de voorgrond, terwijl anderen vooral last hebben van oprispingen, boeren, misselijkheid of een vol gevoel.
Wanneer contact opnemen met de huisarts?
Aanhoudende reflux, slikproblemen, onverklaard gewichtsverlies, bloedbraken, zwarte ontlasting of nieuwe of hevige pijn op de borst zijn redenen om de klachten medisch te laten beoordelen. Ook nieuwe of veranderende klachten bij iemand die al langer stabiele reflux heeft, verdienen hernieuwde medische aandacht.
Mogelijke oorzaken
Bij zure reflux werkt de overgang tussen maag en slokdarm onvoldoende als barrière, waardoor maaginhoud gemakkelijker omhoog kan komen. Een middenrifbreuk kan hier bijvoorbeeld aan bijdragen.
Klachten kunnen worden uitgelokt of verergerd door grote of vetrijke maaltijden, alcohol, bepaalde voedingsmiddelen, laat eten en kort na de maaltijd gaan liggen. Ook overgewicht, zwangerschap en bepaalde medicijnen kunnen reflux bevorderen.
Stress veroorzaakt reflux niet per definitie, maar kan de spijsvertering en de gevoeligheid voor maag- en slokdarmklachten beïnvloeden. Sommige mensen merken daardoor duidelijk meer klachten tijdens periodes van spanning.
Bij galreflux stroomt gal vanuit de dunne darm terug naar de maag. Dit kan bijvoorbeeld samenhangen met een verstoorde werking van de maaguitgang of ontstaan na bepaalde operaties aan maag of galblaas. Zure reflux en galreflux kunnen ook tegelijkertijd voorkomen.
Wat kan acupunctuur doen bij reflux?
Bij acupunctuur wordt niet alleen gekeken naar het omhoogkomen van maaginhoud, maar ook naar het totale klachtenbeeld. Zo kan iemand vooral brandend maagzuur en dorst hebben, terwijl bij een ander een opgeblazen gevoel, boeren, misselijkheid of stressgerelateerde klachten op de voorgrond staan.
Tijdens en direct na een behandeling kan acupunctuur onder andere gericht zijn op:
- het ondersteunen van de normale neerwaartse beweging van de Maag, zodat oprispingen, boeren en misselijkheid kunnen verminderen\
- het verminderen van spanning en stagnatie wanneer reflux duidelijk samenhangt met stress of emoties\
- het verlichten van een branderig gevoel en irritatie bij Hitte- of Damp-Hittegerelateerde klachten\
- het verminderen van een opgeblazen of vol gevoel rond de maaltijd
Welke behandelprincipes belangrijk zijn, verschilt per persoon en kan gedurende het behandeltraject veranderen.
Wat kan Chinese kruidengeneeskunde doen bij reflux?
Chinese kruiden worden eveneens gekozen op basis van het totale klachtenbeeld. Twee mensen met dezelfde diagnose reflux kunnen daardoor verschillende kruiden krijgen. Anders dan acupunctuur worden kruiden dagelijks gebruikt, om de spijsvertering geleidelijk op te bouwen en te ondersteunen.
Afhankelijk van het patroon kan de kruidenbehandeling onder andere gericht zijn op:
- het structureel versterken van de Milt en Maag wanneer een zwakkere spijsvertering een belangrijke rol speelt\
- het verminderen van voedselstagnatie wanneer klachten vooral na grote of zware maaltijden ontstaan\
- het voeden van Yin wanneer langdurige klachten samengaan met droogte en tekenen van onvoldoende voeding van de maag\
- het weer beter laten bewegen van Qi en Bloed bij langdurige, meer vastzittende klachten
Kruiden kunnen dagelijks tussen de acupunctuurbehandelingen door worden gebruikt. De samenstelling wordt aangepast aan het patroon en aan veranderingen tijdens het behandeltraject.
Hoe kijkt de Chinese geneeskunde naar reflux?
Binnen de Chinese geneeskunde heeft de Maag een belangrijke functie bij het verwerken van voeding. De normale richting van Maag-Qi is daarbij naar beneden: de maaginhoud moet vanuit de maag verder het spijsverteringskanaal in bewegen.
Bij reflux is deze beweging verstoord. In TCM wordt dit vaak omschreven als rebellerende Maag-Qi: de beweging gaat omhoog in plaats van naar beneden. Dit kan zich uiten als reflux, oprispingen, boeren, misselijkheid of braken.
Waarom Maag-Qi omhooggaat, kan echter verschillen. Bij de ene persoon is er vooral Hitte in de Maag, bij een ander raakt de spijsvertering overbelast door voeding en bij weer een ander verstoort spanning vanuit het Lever-systeem de Maag. Bij langdurige klachten kan juist een tekort aan Qi of Yin ontstaan.
Ook de Milt speelt een rol. Binnen TCM vormen Milt en Maag samen een belangrijk onderdeel van de spijsvertering. Wanneer dit systeem verzwakt is, kunnen onder andere een vol of opgeblazen gevoel, verminderde eetlust, vermoeidheid en een neiging tot dunne ontlasting ontstaan.
Bij galreflux wordt daarnaast het Galblaas-systeem betrokken. De vrije afvoer van gal wordt binnen TCM onder andere verbonden met de Lever en Galblaas. Daarom kunnen patronen met Lever-Qi-stagnatie, Galblaas-Hitte of Damp-Hitte een grotere rol spelen wanneer een bittere smaak en galreflux op de voorgrond staan.
Bij langdurige klachten kan de Maag bovendien onvoldoende gevoed en bevochtigd raken. Dit wordt Maag-Yin-leegte genoemd. Bij zeer chronische of meer vastzittende klachten kan daarnaast Bloedstase ontstaan.
Een herkenbare combinatie van klachten, kenmerken van de tong en pols en andere symptomen wordt binnen de Chinese geneeskunde een TCM-patroon genoemd.
Hieronder worden de meest voorkomende patronen bij reflux besproken. Andere patronen zijn mogelijk en meerdere patronen kunnen tegelijkertijd voorkomen. U hoeft bovendien niet alle genoemde symptomen van een patroon te hebben. Het patroon wordt vastgesteld op basis van het totale klachtenbeeld.
Meest voorkomende TCM-patronen bij reflux
Lever-Qi valt de Maag aan
Bij dit patroon verstoort spanning in het Lever-systeem de normale neerwaartse beweging van de Maag. De klachten kunnen daardoor sterk wisselen en duidelijk toenemen tijdens stress, frustratie of emotionele belasting.
Veel voorkomende symptomen: reflux en oprispingen die toenemen bij stress, veel boeren, een drukkend of gespannen gevoel in de bovenbuik of onder de ribben, opgeblazen gevoel, misselijkheid, prikkelbaarheid of gespannenheid.
Voorbeelden van westerse aandoeningen: gastro-oesofageale refluxziekte (GERD), functionele dyspepsie en refluxklachten zonder duidelijke structurele afwijking.
Maag-Hitte / Lever-Maag-Hitte
Hier staat Hitte in de Maag op de voorgrond, soms gecombineerd met langdurige stagnatie vanuit het Lever-systeem. De klachten zijn meestal duidelijk brandend van karakter.
Veel voorkomende symptomen: sterk brandend maagzuur, zure oprispingen, brandende of pijnlijke bovenbuik, dorst, droge mond, slechte adem, prikkelbaarheid en soms constipatie.
Voorbeelden van westerse aandoeningen: GERD, refluxoesofagitis, gastritis en functionele dyspepsie.
Slijm-Damp in de Maag
Bij dit patroon hoopt zich Slijm (ook wel Fleem genoemd) op in de Maag, vaak in combinatie met Damp. Dit belemmert de normale neerwaartse beweging van Maag-Qi en geeft een zwaar, vol gevoel dat sterk kan verergeren door liggen en door zuivel, kaas of vet en romig voedsel. Dit patroon komt relatief vaak voor en gaat vaak samen met chronisch verstopte neusbijholtes of slijm op de borst.
Veel voorkomende symptomen: reflux met een duidelijk opgeblazen, vol gevoel in de bovenbuik, een zwaar en moe gevoel in armen en benen, een mistig hoofd en verminderde concentratie, misselijkheid, veel speekselvloed of het gevoel iets te moeten wegslikken, een neiging tot dikke of plakkerige ontlasting, en soms overgewicht.
Voorbeelden van westerse aandoeningen: GERD met veel slijmvorming, chronische sinusklachten in combinatie met reflux, en functionele dyspepsie.
Damp-Hitte in Maag en Galblaas
Bij Damp-Hitte worden tekenen van warmte gecombineerd met een gevoel van zwaarte, volheid of stagnatie. Wanneer de Galblaas betrokken is, kan vooral een bittere smaak opvallend zijn. Dit patroon kan daarom ook voorkomen bij galreflux.
Veel voorkomende symptomen: brandende reflux, bittere smaak, misselijkheid, een vol of zwaar gevoel in de bovenbuik, verminderde eetlust, plakkerige of afwijkende ontlasting en soms een zwaar gevoel in het lichaam.
Voorbeelden van westerse aandoeningen: GERD, galreflux, gastritis en galweg- of galblaasgerelateerde spijsverteringsklachten.
Voedselstagnatie
Wanneer de Maag tijdelijk of langdurig moeite heeft om voeding goed te verwerken, kan voedsel volgens TCM in de Maag blijven stagneren. Dit komt bijvoorbeeld voor bij te grote maaltijden, onregelmatig eten of veel zwaar en vet voedsel.
Veel voorkomende symptomen: reflux vooral na het eten, zure oprispingen, veel boeren, een sterk vol of opgeblazen gevoel, druk in de bovenbuik, misselijkheid, slechte adem en ontlasting die sterk kan ruiken.
Voorbeelden van westerse aandoeningen: reflux na maaltijden, functionele dyspepsie en vertraagde maaglediging.
Kou en Hitte vermengd in de Maag
Bij dit patroon komen kenmerken van zwakte of Kou en Hitte tegelijkertijd voor. Het spijsverteringssysteem functioneert onvoldoende krachtig, terwijl er plaatselijk ook irritatie of Hitte aanwezig is.
Veel voorkomende symptomen: reflux of brandend maagzuur gecombineerd met misselijkheid, een vol of geblokkeerd gevoel in de bovenbuik, wisselende eetlust en een combinatie van warmte- en koudekenmerken. De ontlasting kan wisselen of dun zijn.
Voorbeelden van westerse aandoeningen: GERD, gastritis, functionele dyspepsie en galreflux.
Milt- en Maag-Qi-leegte
Hier ligt meer nadruk op een verzwakte spijsvertering. De Maag heeft onvoldoende kracht om haar normale neerwaartse beweging goed te handhaven, en vocht en voeding worden minder efficiënt verwerkt.
Veel voorkomende symptomen: terugkerende reflux, een dof of vol gevoel in de bovenbuik, opgeblazen gevoel na het eten, weinig eetlust, vermoeidheid, slappe ledematen en een neiging tot dunne ontlasting. Warmte en lichte druk op de buik kunnen prettig aanvoelen.
Voorbeelden van westerse aandoeningen: chronische reflux, functionele dyspepsie, gastritis en reflux bij een middenrifbreuk.
Maag-Yin-leegte
Bij langdurige maagklachten kan de voedende en bevochtigende functie van de Maag verzwakken. Reflux gaat dan vaak samen met droogte en een gevoelige of geïrriteerde maag.
Veel voorkomende symptomen: chronische reflux, een branderig of zeurend gevoel in de bovenbuik, droge mond of keel, weinig eetlust ondanks soms een leeg of knagend gevoel, droge ontlasting en soms warmtegevoelens of nachtzweten.
Voorbeelden van westerse aandoeningen: chronische GERD, refluxoesofagitis, chronische of atrofische gastritis.
Qi-stagnatie en Bloedstase
Bloedstase speelt vooral een rol bij langdurige, hardnekkige klachten. De pijn en het ongemak zijn vaak duidelijker gelokaliseerd en minder wisselend dan bij gewone Qi-stagnatie. Dit patroon vraagt extra aandacht voor mogelijke structurele oorzaken van chronische klachten.
Veel voorkomende symptomen: langdurige reflux, vaste of stekende pijn in de bovenbuik of achter het borstbeen, pijn die erger kan zijn bij druk, en andere tekenen van stagnatie. Bij galreflux kan een bittere smaak of misselijkheid aanwezig blijven.
Voorbeelden van westerse aandoeningen: chronische refluxoesofagitis, littekenvorming of vernauwing van de slokdarm, chronische gastritis en klachten na operaties in de bovenbuik.
Zure reflux en galreflux
Zure reflux en galreflux kunnen vergelijkbare klachten geven, maar zijn niet hetzelfde. Bij zure reflux stroomt vooral zure maaginhoud richting de slokdarm. Bij galreflux stroomt gal vanuit de dunne darm terug naar de maag en eventueel verder omhoog.
Een bittere smaak, geelgroene gal bij braken en pijn of branderigheid in de bovenbuik kunnen bij galreflux voorkomen, maar zijn op zichzelf niet voldoende om de diagnose te stellen. Zure en galreflux kunnen bovendien naast elkaar bestaan.
Binnen TCM blijft het uitgangspunt daarom niet alleen wat er omhoogkomt, maar vooral waardoor de normale beweging van de spijsvertering verstoord raakt. Bij galreflux krijgen de Lever en Galblaas doorgaans meer aandacht, terwijl bij beide vormen Maag-Qi die onvoldoende daalt centraal staat.
Prognose
Het behandelverloop verschilt per persoon. Reflux die nog niet lang bestaat en duidelijk samenhangt met bijvoorbeeld voeding of stress kan anders reageren dan klachten die al jarenlang aanwezig zijn.
Bij chronische reflux, een middenrifbreuk, beschadiging of vernauwing van de slokdarm, langdurige gastritis of galreflux na een operatie kan een langer behandeltraject nodig zijn. In de beginfase wordt vaak ongeveer eenmaal per week behandeld; bij hevige klachten kan tijdelijk vaker behandelen passend zijn. Wanneer de klachten stabiel verbeteren, kan de frequentie meestal worden afgebouwd. Dit zijn richtlijnen en geen vaste behandelduur.
Voeding, maaltijdgrootte, het tijdstip van eten en andere factoren die reflux uitlokken kunnen belangrijk zijn voor het behandelresultaat. Medicatie tegen reflux moet niet zonder overleg met de voorschrijvend arts worden verminderd of gestopt.
Contact
Heeft u regelmatig last van reflux, brandend maagzuur, zure of bittere oprispingen of andere klachten van de bovenbuik? Tijdens een intake kijken we naar uw klachten, mogelijke uitlokkende factoren en het totale patroon volgens de Chinese geneeskunde. Op basis daarvan bespreken we welke behandeling bij uw situatie past.