Moeilijk urineren
Bij moeilijk urineren kost het moeite om de blaas leeg te plassen. Het kan bijvoorbeeld lastig zijn om de urinestraal op gang te brengen, de straal kan zwak of onderbroken zijn of u moet persen om te kunnen plassen. Soms blijft na het plassen het gevoel bestaan dat de blaas niet volledig leeg is.
Er zijn veel mogelijke oorzaken. Bij mannen kan bijvoorbeeld een vergrote prostaat de uitstroom van urine belemmeren, maar ook een urineweginfectie, nier- of blaasstenen, vernauwing van de urinebuis, bepaalde medicijnen of neurologische aandoeningen kunnen problemen veroorzaken.
Binnen de Chinese geneeskunde wordt onderscheid gemaakt tussen verschillende patronen die tot een verminderde urinestroom kunnen bijdragen. Acupunctuur en Chinese kruidengeneeskunde kunnen afhankelijk van de oorzaak en het klachtenbeeld aanvullend worden ingezet.
Mogelijke westerse aandoeningen
Moeilijk urineren is een symptoom en geen aandoening op zichzelf. Mogelijke oorzaken zijn onder andere:
- een vergrote prostaat (benigne prostaathyperplasie);
- urineweginfecties;
- prostatitis;
- nier-, urineleider- of blaasstenen;
- vernauwing of littekenvorming van de urinebuis;
- problemen met de werking van de blaasspier of sluitspier;
- verzakking van de blaas of baarmoeder;
- ernstige obstipatie waarbij de darm druk uitoefent op de urinewegen;
- neurologische aandoeningen die de aansturing van de blaas beïnvloeden;
- bepaalde medicijnen, waaronder geneesmiddelen met een anticholinerge werking.
Ook een lichamelijke obstructie van de urinewegen moet worden uitgesloten. Bij nieuwe, duidelijke of toenemende problemen met plassen is daarom medische beoordeling belangrijk.
Mogelijke oorzaken
De oorzaak hangt onder andere af van leeftijd, geslacht en bijkomende klachten.
Bij mannen wordt een zwakkere urinestraal op hogere leeftijd vaak veroorzaakt door een vergrote prostaat. Een infectie of ontsteking kan zwelling en irritatie veroorzaken, waardoor plassen eveneens moeilijker wordt. Stenen kunnen de urinestroom belemmeren en vaak ook pijn veroorzaken.
Soms is er geen duidelijke mechanische blokkade, maar werken de blaas en sluitspieren niet goed samen. Ook aandoeningen van het zenuwstelsel kunnen de aansturing van de blaas verstoren.
Bij vrouwen kunnen onder andere veranderingen rond de menopauze en een verzakking bijdragen aan problemen met plassen.
Wat kan acupunctuur doen bij moeilijk urineren?
De behandeling wordt afgestemd op de oorzaak van de klachten en het onderliggende TCM-patroon. Er wordt bijvoorbeeld gekeken naar de kracht van de urinestraal, hoeveel urine wordt geproduceerd, of persen nodig is en of er daarnaast pijn, warmte, koude, vochtophoping, stress of vermoeidheid aanwezig is.
Afhankelijk van het klachtenbeeld kan acupunctuur gericht zijn op:
- de functie van de Blaas binnen TCM ondersteunen;\
- de doorstroming van Qi in de onderbuik verbeteren;\
- Damp en Hitte verminderen wanneer tekenen van irritatie of ontsteking aanwezig zijn;\
- Milt-Qi versterken wanneer vermoeidheid en een zwakke vochthuishouding op de voorgrond staan;\
- Nier-Yin of Nier-Yang ondersteunen bij langdurige leegtepatronen;\
- de doorstroming van Qi en Bloed verbeteren wanneer stagnatie een rol speelt.
Wanneer de urinestroom door een lichamelijke obstructie wordt belemmerd, is behandeling van de onderliggende oorzaak belangrijk. Acupunctuur vervangt deze reguliere behandeling niet.
Wat kan Chinese kruidengeneeskunde doen bij moeilijk urineren?
Chinese kruiden worden net als acupunctuur gekozen op basis van het totale klachtenbeeld. Moeilijk urineren door Damp-Hitte vraagt binnen TCM bijvoorbeeld om een andere behandeling dan een zwakke urinestraal die samengaat met vermoeidheid, koude en algemene zwakte.
Afhankelijk van het patroon kan de kruidenbehandeling gericht zijn op:
- de urinelozing en vochthuishouding ondersteunen;\
- Damp en Hitte verminderen;\
- de vrije beweging van Qi ondersteunen;\
- Milt-Qi versterken;\
- Nier-Yang verwarmen en ondersteunen;\
- Nier-Yin voeden;\
- stagnatie van Bloed verminderen.
Kruiden kunnen dagelijks tussen acupunctuurbehandelingen door worden gebruikt. Bij nierproblemen, een lichamelijke obstructie van de urinewegen of gebruik van medicijnen is extra aandacht nodig voor de reguliere diagnose en behandeling.
Hoe kijkt de Chinese geneeskunde naar moeilijk urineren?
Binnen de Chinese geneeskunde is een goede urinelozing afhankelijk van een samenspel tussen verschillende lichaamsfuncties. Vooral de Blaas, Nier en Milt spelen hierbij een belangrijke rol.
De Blaas slaat urine op en zorgt binnen TCM voor de uiteindelijke uitscheiding ervan. De Nier ondersteunt de processen waarmee vloeistoffen worden verwerkt en uitgescheiden. De Milt speelt een rol bij de verwerking en verplaatsing van vocht door het lichaam.
Ook de Lever kan relevant zijn. De Lever is binnen TCM betrokken bij de vrije beweging van Qi. Wanneer deze doorstroming bijvoorbeeld onder invloed van spanning of stress stagneert, kan dit volgens TCM ook de functie van de onderbuik en Blaas beïnvloeden.
Moeilijk urineren kan daardoor grofweg op twee manieren ontstaan. Er kan sprake zijn van een voltepatroon, waarbij bijvoorbeeld Damp-Hitte, Qi-stagnatie of Bloedstase de normale urinestroom belemmert. Er kan ook sprake zijn van een leegtepatroon, waarbij onvoldoende Qi of Yang aanwezig is om de urine krachtig uit te scheiden.
Wat is een TCM-orgaansysteem?
Een TCM-orgaansysteem beschrijft een groep samenhangende lichaamsfuncties en is breder dan alleen het anatomische orgaan met dezelfde naam. Lees meer bij TCM Basisinformatie.
Wat is een TCM-patroon?
Een TCM-patroon is een herkenbare combinatie van klachten en lichamelijke kenmerken die aangeeft welke disbalans waarschijnlijk aan de klachten bijdraagt. Lees meer bij TCM Basisinformatie.
Hieronder worden alleen de meest voorkomende patronen besproken. Andere patronen zijn mogelijk en meerdere patronen kunnen tegelijkertijd voorkomen. Daardoor kunt u zich in verschillende beschrijvingen herkennen. Ook hoeft iemand met een bepaald patroon niet alle genoemde symptomen te hebben. Het patroon wordt vastgesteld op basis van het totale klachtenbeeld.
Meest voorkomende TCM-patronen
Lever-Qi-stagnatie
Korte uitleg
Bij Lever-Qi-stagnatie verloopt de beweging van Qi volgens TCM minder vrij. Dit kan ook de onderbuik en urinelozing beïnvloeden. Kenmerkend is dat de klachten duidelijk kunnen wisselen en vaak verergeren tijdens periodes van spanning of stress.
Bij vrouwen kan dit patroon soms rond de menstruatie duidelijker worden.
Veel voorkomende symptomen
- moeite om te beginnen met plassen;
- aarzelende of onderbroken urinestroom;
- klachten die erger worden door stress of frustratie;
- spanning of een opgezet gevoel in de onderbuik;
- prikkelbaarheid;
- zuchten of een beklemmend gevoel;
- gespannen buik of wisselende stoelgang;
- bij vrouwen eventueel meer klachten voor de menstruatie.
Voorbeelden van westerse aandoeningen
Dit patroon kan onder andere worden herkend bij functionele plasproblemen waarbij spanning van de bekkenbodem of sluitspieren een rol speelt en bij stressgevoelige urinewegklachten.
Damp-Hitte in de Blaas
Korte uitleg
Bij Damp-Hitte belemmert een combinatie van vochtophoping en Hitte volgens TCM de normale functie van de Blaas. De hoeveelheid urine is vaak verminderd en er zijn meestal ook tekenen van irritatie of warmte.
Wanneer pijn en een branderig gevoel sterk op de voorgrond staan, past het klachtenbeeld meer bij pijnlijk urineren.
Veel voorkomende symptomen
- moeilijk en moeizaam urineren;
- kleine hoeveelheden geconcentreerde urine;
- urine die druppelsgewijs komt;
- warm of branderig gevoel bij het plassen;
- druk of ongemak in de onderbuik;
- soms lage rugpijn;
- bittere smaak;
- misselijkheid of verminderde eetlust;
- soms constipatie.
Voorbeelden van westerse aandoeningen
Dit patroon kan onder andere worden aangetroffen bij cystitis, urethritis, prostatitis en andere urineweginfecties.
Milt-Qi-leegte
Korte uitleg
De Milt ondersteunt binnen TCM zowel de beweging van Qi als de verwerking van vocht. Wanneer Milt-Qi onvoldoende kracht heeft, kan de urinestroom zwak worden. De klachten zijn meestal langduriger en gaan vaker samen met vermoeidheid en spijsverteringsklachten.
Bij ernstigere of langdurige zwakte kan ook Milt-Yang of Nier-Yang betrokken raken.
Veel voorkomende symptomen
- moeite om de urinestroom op gang te brengen;
- zwakke of trage urinestraal;
- moeten persen om te blijven plassen;
- kleine hoeveelheden urine;
- klachten die erger zijn bij vermoeidheid;
- zwaar of zakkend gevoel in de onderbuik;
- vermoeidheid en lusteloosheid;
- weinig eetlust;
- opgeblazen buik;
- losse ontlasting;
- soms vocht vasthouden.
Voorbeelden van westerse aandoeningen
Een dergelijk patroon kan worden aangetroffen bij langdurige functionele plasproblemen en bij sommige klachten waarbij de blaas onvoldoende krachtig wordt geleegd.
Nier-Yang-leegte
Korte uitleg
Nier-Yang vertegenwoordigt binnen TCM onder andere de verwarmende en activerende kracht achter de verwerking van vocht en de urinelozing. Wanneer deze functie verzwakt, kan er onvoldoende kracht zijn om de blaas goed leeg te maken.
Veel voorkomende symptomen
- moeite om te beginnen met plassen;
- zwakke of onderbroken urinestraal;
- gevoel dat de blaas niet volledig leeg raakt;
- soms frequent aandrang maar moeite om urine uit te scheiden;
- moeten persen;
- kouwelijkheid;
- koude handen en voeten;
- vermoeidheid;
- koude of zwakke onderrug en knieën;
- vocht vasthouden, vooral in het onderlichaam;
- soms losse ontlasting.
Voorbeelden van westerse aandoeningen
Dit patroon kan onder andere worden aangetroffen bij langdurige plasproblemen, waaronder klachten bij een vergrote prostaat en sommige vormen van een verminderde blaasfunctie.
Nier-Yin-leegte
Korte uitleg
Bij Nier-Yin-leegte zijn volgens TCM de voedende en verkoelende aspecten van het Nier-systeem verminderd. Daardoor kunnen droogte en relatieve Hitte ontstaan. De urine is meestal beperkt en geconcentreerd en de klachten gaan vaker samen met tekenen van droogte en warmte.
Veel voorkomende symptomen
- moeite om de urinestroom op gang te brengen;
- kleine hoeveelheden geconcentreerde urine;
- vaker aandrang terwijl weinig urine komt;
- droge mond en keel;
- warmte van handpalmen en voetzolen;
- nachtzweten;
- rusteloosheid of slecht slapen;
- duizeligheid of oorsuizen;
- zwakte of pijn van onderrug en knieën;
- droge ontlasting of obstipatie.
Voorbeelden van westerse aandoeningen
Dit patroon kan onder andere voorkomen bij chronische urinewegklachten en bij urinewegklachten rond en na de menopauze.
Bloedstase
Korte uitleg
Bloedstase betekent binnen TCM dat de plaatselijke doorstroming van Bloed verstoord is. Bij moeilijk urineren wordt dit vooral overwogen wanneer de klachten langdurig zijn en er duidelijke tekenen van obstructie, vaste pijn of bloed in de urine aanwezig zijn.
Een mechanische obstructie moet bij dergelijke klachten altijd regulier worden onderzocht.
Veel voorkomende symptomen
- aarzelende of onderbroken urinestroom;
- dunne of zwakke straal;
- moeite om de blaas volledig te legen;
- plaatselijke stekende pijn in de onderbuik;
- pijn die erger kan zijn bij druk;
- soms bloed of bloedstolsels in de urine;
- donkere of paarsachtige verkleuring van de tong.
Voorbeelden van westerse aandoeningen
Een dergelijk klachtenbeeld kan onder andere voorkomen bij nier- of blaasstenen, chronische prostatitis, vernauwing van de urinebuis en andere aandoeningen die de uitstroom van urine belemmeren. Het TCM-patroon verklaart daarbij niet de lichamelijke obstructie; die moet afzonderlijk worden onderzocht en behandeld.
Wanneer contact opnemen met de huisarts?
Nieuwe of toenemende problemen met plassen verdienen medische beoordeling, vooral wanneer niet duidelijk is waardoor ze worden veroorzaakt.
Wanneer u helemaal niet of vrijwel niet meer kunt plassen terwijl de blaas vol aanvoelt, is snelle medische beoordeling noodzakelijk. Acute urineretentie kan schade aan de blaas en nieren veroorzaken en kan behandeling met een katheter noodzakelijk maken.
Neem ook contact op met de huisarts bij:
- bloed in de urine;
- koorts, koude rillingen of duidelijk ziek zijn;
- hevige pijn in de onderbuik, zij of rug;
- plotseling sterk verminderde urineproductie;
- een steeds zwakkere of onderbroken urinestraal;
- regelmatig het gevoel dat de blaas niet leeg raakt;
- terugkerende urineweginfecties;
- nieuwe plasproblemen in combinatie met neurologische klachten.
Bij deze klachten kan onderzoek van de urine, blaas, prostaat, nieren of urinewegen nodig zijn.
Prognose
Het behandelverloop hangt sterk af van de oorzaak. Functionele plasproblemen zonder lichamelijke obstructie kunnen anders reageren dan klachten door bijvoorbeeld een vergrote prostaat, stenen, een vernauwing van de urinebuis of een neurologische aandoening.
Bij klachten waarbij spanning en Qi-stagnatie duidelijk een rol spelen, kunnen veranderingen soms relatief snel optreden. Leegtepatronen van Milt of Nier ontwikkelen zich meestal geleidelijk en vragen doorgaans meer tijd. Wanneer een structurele obstructie aanwezig is, wordt de prognose vooral bepaald door de onderliggende aandoening en de reguliere behandeling daarvan.
In de beginfase is één acupunctuurbehandeling per week een gebruikelijke richtlijn. Bij klachten waarbij behandeling met acupunctuur passend is, kan afhankelijk van ernst en situatie tijdelijk vaker worden behandeld. Wanneer de klachten verminderen en stabieler worden, kan de frequentie worden afgebouwd. Chinese kruiden kunnen waar passend dagelijks tussen de behandelingen door worden gebruikt.
Contact
Heeft u regelmatig moeite met urineren en wilt u weten of acupunctuur en/of Chinese kruidengeneeskunde aanvullend bij uw klachten kan passen? Tijdens een eerste consult bespreken we de manier waarop u plast en andere relevante klachten en symptomen. Op basis van het totale klachtenbeeld wordt bekeken welk TCM-patroon waarschijnlijk op de voorgrond staat en welke behandeling daarbij past.
Bij nieuwe, duidelijke of toenemende problemen met urineren is het belangrijk om ook regulier te laten onderzoeken wat de oorzaak is.