Pijnlijk urineren
Pijnlijk urineren betekent dat u vóór, tijdens of na het plassen pijn, een branderig gevoel of ander ongemak ervaart. Vaak gaat dit samen met vaker moeten plassen, plotselinge aandrang of telkens kleine hoeveelheden urine.
Een urineweginfectie is een veelvoorkomende oorzaak, maar pijnlijk urineren kan ook voorkomen bij irritatie of ontsteking van de urinebuis, prostatitis, nier- of blaasstenen en andere aandoeningen van de urinewegen. Bij terugkerende klachten is het daarom belangrijk om niet automatisch aan een nieuwe blaasontsteking te denken.
Binnen de Chinese geneeskunde wordt gekeken naar de aard en het moment van de pijn, de kleur en hoeveelheid van de urine en bijkomende klachten. Een acuut brandend gevoel met donkere urine wordt bijvoorbeeld anders beoordeeld dan langdurig mild ongemak dat samengaat met vermoeidheid, koude of droogte.
Mogelijke westerse aandoeningen
Pijnlijk urineren is een symptoom en geen aandoening op zichzelf. Mogelijke oorzaken zijn onder andere:
- een urineweginfectie, zoals blaasontsteking;
- ontsteking of irritatie van de urinebuis (urethritis);
- nierbekkenontsteking;
- prostatitis;
- nier-, urineleider- of blaasstenen;
- vaginale ontsteking of irritatie;
- interstitiële cystitis / blaaspijnsyndroom;
- vernauwing van de urinebuis;
- seksueel overdraagbare infecties.
Rond en na de menopauze kunnen veranderingen van het slijmvlies van vagina en urinewegen eveneens bijdragen aan irritatie, aandrang en pijn bij het plassen.
Mogelijke oorzaken
Bij een urineweginfectie raken delen van de urinewegen ontstoken. Dit kan een branderig of pijnlijk gevoel veroorzaken, vaak in combinatie met frequente aandrang en kleine hoeveelheden urine.
Ook irritatie van de urinebuis of omliggende weefsels kan pijn veroorzaken. Bij nier- of urineleiderstenen is de pijn meestal duidelijk heviger en kan deze vanuit de zij of onderrug naar de onderbuik of lies uitstralen. Soms zit er bloed in de urine.
Bij terugkerende pijn zonder aantoonbare infectie kunnen andere oorzaken worden onderzocht, waaronder blaaspijnsyndroom, spanning van de bekkenbodem of veranderingen van de slijmvliezen rond de menopauze.
Wat kan acupunctuur doen bij pijnlijk urineren?
Binnen de Chinese geneeskunde wordt pijnlijk urineren niet altijd op dezelfde manier behandeld. Een belangrijk onderscheid is bijvoorbeeld of de klachten acuut en brandend zijn of juist chronisch, mild en terugkerend.
De behandeling kan afhankelijk van het klachtenbeeld gericht zijn op:
- Damp en Hitte verminderen bij acute brandende urinewegklachten;\
- de functie van de Blaas ondersteunen;\
- de doorstroming van Qi in de onderbuik verbeteren;\
- Lever-Qi reguleren wanneer stress en spanning de klachten beïnvloeden;\
- Nier-Yin ondersteunen bij langdurige klachten met droogte en relatieve Hitte;\
- Nier-Qi en Nier-Yang versterken bij chronische klachten met zwakte of koude;\
- Milt-Qi ondersteunen wanneer langdurige klachten samengaan met vermoeidheid en spijsverteringsproblemen;\
- Hart en Nier ondersteunen wanneer urinewegklachten sterk samengaan met mentale onrust en slaapproblemen.
Bij een bacteriële urineweginfectie of andere aandoening waarvoor reguliere behandeling nodig is, wordt acupunctuur aanvullend ingezet en niet als vervanging daarvan.
Wat kan Chinese kruidengeneeskunde doen bij pijnlijk urineren?
Chinese kruiden worden eveneens gekozen op basis van het onderliggende patroon. Bij acute klachten met duidelijke Hitte kan de behandeling bijvoorbeeld gericht zijn op het verminderen van Damp-Hitte en het ondersteunen van de urinelozing.
Bij langdurige of steeds terugkerende klachten kan het beeld veranderen. De oorspronkelijke Hitte kan minder duidelijk worden, terwijl bijvoorbeeld Nier-Yin, Nier-Qi of Milt-Qi verzwakt raakt. De kruidenbehandeling wordt dan aangepast aan deze combinatie.
Afhankelijk van het patroon kan Chinese kruidengeneeskunde gericht zijn op:
- Damp en Hitte verminderen;\
- irritatie van de Blaas en urinewegen verminderen;\
- de urinelozing ondersteunen;\
- Lever-Qi reguleren;\
- Nier-Yin voeden en lege Hitte verminderen;\
- Nier-Qi of Nier-Yang versterken;\
- Milt-Qi ondersteunen;\
- Hart en Nier ondersteunen bij chronische klachten met mentale onrust.
Bij terugkerende urineweginfecties is het belangrijk om reguliere diagnostiek niet over te slaan. Ook bij medicijngebruik en nierproblemen wordt rekening gehouden met de reguliere behandeling en mogelijke interacties.
Hoe kijkt de Chinese geneeskunde naar pijnlijk urineren?
Binnen de Chinese geneeskunde zijn vooral de Nier en Blaas betrokken bij de vorming, opslag en uitscheiding van urine. Bij pijnlijk urineren wordt daarnaast gekeken naar factoren zoals Damp, Hitte, stagnatie van Qi en verschillende vormen van leegte.
Het meest klassieke acute beeld is Damp-Hitte in de Blaas. Damp verwijst binnen TCM naar vocht dat niet goed wordt verwerkt, terwijl Hitte onder andere tot uiting kan komen als branderigheid, irritatie en donkere of geconcentreerde urine.
Niet iedereen met pijnlijk urineren heeft echter dit patroon. Wanneer klachten duidelijk worden beïnvloed door stress en spanning, kan de Lever betrokken zijn. Bij chronische of steeds terugkerende klachten kunnen juist leegtepatronen van de Nier of Milt ontstaan of op de voorgrond komen.
De bron maakt daarbij een nuttig onderscheid tussen de aard en timing van de pijn. Hevig brandende pijn past eerder bij Hitte of Damp-Hitte. Scherpe, plaatselijke pijn kan onder andere voorkomen bij stenen of Bloedstase. Mild, zeurend of leeg aanvoelend ongemak dat vooral na het plassen aanwezig is, past eerder bij een leegtepatroon.
Wat is een TCM-orgaansysteem?
Een TCM-orgaansysteem beschrijft een groep samenhangende lichaamsfuncties en is breder dan alleen het anatomische orgaan met dezelfde naam. Lees meer bij TCM Basisinformatie.
Wat is een TCM-patroon?
Een TCM-patroon is een herkenbare combinatie van klachten en lichamelijke kenmerken die aangeeft welke disbalans waarschijnlijk aan de klachten bijdraagt. Lees meer bij TCM Basisinformatie.
Hieronder worden alleen de meest voorkomende patronen besproken. Andere patronen zijn mogelijk en meerdere patronen kunnen tegelijkertijd voorkomen. Daardoor kunt u zich in verschillende beschrijvingen herkennen. Ook hoeft iemand met een bepaald patroon niet alle genoemde symptomen te hebben. Het patroon wordt vastgesteld op basis van het totale klachtenbeeld.
Meest voorkomende TCM-patronen
Damp-Hitte in de Blaas
Korte uitleg
Dit is binnen TCM het meest voorkomende acute patroon bij pijnlijk urineren. Damp en Hitte verstoren de functie van de Blaas en veroorzaken vooral branderigheid, sterke aandrang en geconcentreerde urine.
Bij langdurige of terugkerende klachten kan de verhouding tussen Damp en Hitte veranderen. Soms blijft vooral Damp aanwezig terwijl tegelijkertijd een leegtepatroon ontstaat.
Veel voorkomende symptomen
- brandende of duidelijke pijn tijdens het plassen;
- frequent urineren en sterke aandrang;
- telkens kleine hoeveelheden urine;
- donkere, geconcentreerde of sterk ruikende urine;
- soms troebele urine;
- gevoel dat de blaas niet volledig leeg is;
- druk of pijn in de onderbuik;
- soms lage rugpijn;
- bittere smaak;
- eventueel constipatie of wisselende ontlasting.
Voorbeelden van westerse aandoeningen
Dit patroon kan onder andere worden aangetroffen bij cystitis, urethritis, nierbekkenontsteking en prostatitis.
Lever-Qi-stagnatie met Hitte
Korte uitleg
Bij Lever-Qi-stagnatie verloopt de beweging van Qi volgens TCM minder vrij. Wanneer deze stagnatie langdurig aanwezig is, kan Hitte ontstaan. De urinewegklachten hebben dan vaak een duidelijke relatie met stress, frustratie of emotionele spanning.
Veel voorkomende symptomen
- pijnlijk of ongemakkelijk urineren;
- moeite om de urinestroom goed op gang te brengen;
- gevoel dat de blaas niet helemaal leeg is;
- spanning, druk of pijn in de onderbuik;
- klachten die ontstaan of verergeren tijdens stress;
- prikkelbaarheid of frustratie;
- veel zuchten of een beklemmend gevoel op de borst;
- gespannen gevoel rond de ribben;
- opgeblazen buik en wisselende stoelgang;
- bij vrouwen eventueel meer klachten rond de menstruatie.
Voorbeelden van westerse aandoeningen
Dit patroon kan onder andere worden herkend bij stressgevoelige dysurie en functionele urineweg- of bekkenbodemklachten.
Hart-Hitte
Korte uitleg
Binnen TCM kan sterke Hitte van het Hart via de verbinding met de Dunne Darm uiteindelijk ook de urinewegen beïnvloeden. Het onderscheidende kenmerk is dat de urinewegklachten samengaan met duidelijke tekenen van mentale onrust en Hitte.
In de bron wordt dit patroon onder andere in verband gebracht met langdurige angst, zorgen, emotionele spanning of een sterke emotionele schok.
Veel voorkomende symptomen
- brandend en pijnlijk urineren;
- frequent urineren en sterke aandrang;
- kleine hoeveelheden geconcentreerde urine;
- veel dorst en voorkeur voor koude dranken;
- rusteloosheid of gejaagdheid;
- slecht slapen en veel dromen;
- hartkloppingen;
- mond- of tongzweertjes;
- gevoel van warmte;
- klachten die kunnen verergeren tijdens emotioneel belastende perioden.
Voorbeelden van westerse aandoeningen
Een dergelijk klachtenpatroon kan onder andere worden aangetroffen bij sommige vormen van cystitis, urethritis en chronische urinewegklachten waarbij stress en mentale onrust duidelijk meespelen.
Nier-Yin-leegte
Korte uitleg
Bij Nier-Yin-leegte zijn volgens TCM de voedende en verkoelende aspecten van de Nier verminderd. Hierdoor kan relatieve Hitte ontstaan, waardoor de urinewegen gemakkelijker geïrriteerd raken.
Dit patroon komt vooral in beeld bij langdurige of terugkerende klachten en wordt in de bron onder andere beschreven bij vrouwen rond en na de menopauze.
Veel voorkomende symptomen
- terugkerend mild branderig of pijnlijk urineren;
- frequent urineren;
- geconcentreerde urine;
- droge mond en keel;
- warmtegevoel in handpalmen en voetzolen;
- opvliegers of nachtzweten;
- droge huid of slijmvliezen;
- droge ontlasting;
- zwakte of pijn van onderrug en knieën;
- duizeligheid of oorsuizen;
- klachten die erger kunnen worden bij vermoeidheid.
Voorbeelden van westerse aandoeningen
Dit patroon kan onder andere voorkomen bij chronische of terugkerende urinewegklachten, interstitiële cystitis/blaaspijnsyndroom en urinewegklachten rond en na de menopauze.
Nier-Qi- en Nier-Yang-leegte
Korte uitleg
Bij langdurige urinewegklachten kan volgens TCM de functie van de Nier verzwakken. De pijn is dan meestal niet scherp of sterk brandend, maar eerder mild, zeurend of ongemakkelijk.
Wanneer vooral Nier-Yang verzwakt is, zijn koude en algemene zwakte duidelijker aanwezig.
Veel voorkomende symptomen
- chronisch mild ongemak bij of rond het plassen;
- zeurend gevoel in de onderbuik;
- klachten die verbeteren door warmte;
- frequent urineren;
- heldere urine;
- soms druppelen of lichte incontinentie;
- vermoeidheid en zwakte;
- pijnlijke of zwakke onderrug;
- bij Nier-Yang-leegte: kouwelijkheid en koude ledematen;
- soms vocht vasthouden.
Voorbeelden van westerse aandoeningen
Een dergelijk patroon kan volgens de bron worden aangetroffen bij langdurige urineweg- en blaasklachten en sommige chronische nieraandoeningen.
Milt-Qi-leegte
Korte uitleg
Milt-Qi-leegte wordt vooral gezien bij chronische of steeds terugkerende klachten. De pijn is doorgaans mild en wordt eerder omschreven als een zeurend, leeg of trekkend ongemak dan als scherpe branderigheid.
Vermoeidheid en spijsverteringsklachten helpen dit patroon onderscheiden van de acute Hittepatronen.
Veel voorkomende symptomen
- frequent urineren;
- mild of zeurend ongemak rond de blaas;
- klachten vooral tijdens of na het plassen;
- klachten die verbeteren door warmte of lichte druk;
- urineverlies of nadruppelen kan voorkomen;
- klachten die erger zijn bij vermoeidheid of overbelasting;
- vermoeidheid;
- bleekheid;
- weinig eetlust;
- opgeblazen buik;
- losse ontlasting;
- soms een zwaar of zakkend gevoel in de onderbuik.
Voorbeelden van westerse aandoeningen
Dit patroon kan volgens de bron worden aangetroffen bij langdurige functionele urinewegklachten en sommige chronische blaasproblemen.
Hart- en Nier-Qi/Yin-leegte met Hitte
Korte uitleg
Dit is een meer chronisch patroon waarbij zowel onvoldoende Qi en Yin als relatieve Hitte aanwezig zijn. De urinewegen blijven gevoelig of geïrriteerd, terwijl tegelijkertijd vermoeidheid, angst of slaapproblemen op de voorgrond staan.
De bron beschrijft dit als een vorm waarbij de communicatie tussen Hart en Nier verstoord is.
Veel voorkomende symptomen
- chronische irritatie of pijn bij het plassen;
- voortdurend of vaak aandrang;
- telkens kleine hoeveelheden urine;
- gevoel dat de blaas niet volledig leeg is;
- klachten die verergeren door stress, angst of overbelasting;
- hartkloppingen;
- nervositeit of angst;
- slecht slapen en veel dromen;
- droge mond;
- soms mondzweertjes;
- vermoeidheid en kortademigheid.
Voorbeelden van westerse aandoeningen
Dit patroon kan volgens de bron onder andere worden aangetroffen bij terugkerende cystitis, interstitiële cystitis/blaaspijnsyndroom en andere langdurige urinewegklachten waarbij mentale onrust en vermoeidheid duidelijk samengaan met de lichamelijke klachten.
Stenen, scherpe pijn en bloed in de urine
Nier-, urineleider- of blaasstenen kunnen eveneens pijnlijk urineren veroorzaken. De pijn kan dan scherp of koliekachtig zijn en vanuit de zij of onderrug naar de onderbuik, lies of geslachtsorganen uitstralen. Ook bloed in de urine kan voorkomen.
Binnen TCM kunnen hierbij onder andere Damp-Hitte en Bloedstase worden onderscheiden. Voor de behandeling is echter eerst belangrijk om te weten of daadwerkelijk stenen of een andere lichamelijke obstructie aanwezig zijn.
Hetzelfde geldt voor zichtbaar bloed in de urine. Binnen TCM bestaan verschillende patronen waarbij pijn en bloedverlies samen voorkomen, maar bloed in de urine moet regulier worden beoordeeld en wordt niet uitsluitend vanuit een TCM-patroon verklaard.
Wat kunt u zelf doen?
Voldoende drinken is bij veel urinewegklachten belangrijk, tenzij u vanwege een medische aandoening een vochtbeperking heeft gekregen. Sterk geconcentreerde urine kan de urinewegen extra irriteren.
Wanneer u merkt dat bepaalde dranken de klachten verergeren, kan het zinvol zijn deze tijdelijk te beperken. De bron noemt met name alcohol en koffie bij Hittepatronen.
Bij mensen die gevoelig zijn voor urineweginfecties kan het helpen om:
- niet langdurig de urine op te houden;
- na geslachtsgemeenschap te plassen;
- van voor naar achter af te vegen na de ontlasting;
- voldoende te drinken.
Bij terugkerende klachten zonder infectie kan ook spanning van de bekkenbodem relevant zijn. In dat geval kan beoordeling door een bekkenfysiotherapeut zinvol zijn.
Wanneer contact opnemen met de huisarts?
Een branderig gevoel bij het plassen kan passen bij een eenvoudige urineweginfectie, maar soms is aanvullend onderzoek nodig.
Neem contact op met de huisarts bij:
- koorts, koude rillingen of duidelijk ziek zijn;
- pijn in de zij of nierstreek;
- zichtbaar bloed in de urine;
- hevige of koliekachtige pijn;
- moeite om te plassen of vrijwel geen urine meer kunnen produceren;
- klachten tijdens de zwangerschap;
- terugkerende urineweginfecties;
- pijnlijk urineren dat niet overgaat of regelmatig terugkomt;
- afscheiding uit de urinebuis of wanneer een seksueel overdraagbare infectie mogelijk is.
Bij mannen verdient nieuw pijnlijk urineren eveneens medische beoordeling, omdat onder andere prostaat- en urinewegaandoeningen een rol kunnen spelen.
Prognose
Het behandelverloop hangt sterk af van de oorzaak. Acute klachten door Damp-Hitte hebben binnen TCM een ander verloop dan langdurige klachten waarbij Nier-, Milt- of Hart-Nier-leegte op de voorgrond staat.
Bij een bacteriële infectie, nier- of blaasstenen of een andere aantoonbare aandoening wordt het verloop in belangrijke mate bepaald door de reguliere behandeling daarvan. Bij chronische of terugkerende klachten zonder acute infectie kan een langer behandeltraject nodig zijn, vooral wanneer meerdere patronen tegelijkertijd aanwezig zijn.
In de beginfase is één acupunctuurbehandeling per week een gebruikelijke richtlijn. Bij acute of hevige klachten kan tijdelijk twee of drie keer per week worden behandeld wanneer acupunctuur passend is, maar noodzakelijke medische behandeling heeft daarbij voorrang. Wanneer de klachten verminderen en stabieler worden, kan de frequentie worden afgebouwd. Chinese kruiden kunnen waar passend dagelijks tussen de behandelingen door worden gebruikt.
Contact
Heeft u regelmatig last van pijn of een branderig gevoel bij het plassen en wilt u weten of acupunctuur en/of Chinese kruidengeneeskunde aanvullend bij uw klachten kan passen? Tijdens een eerste consult bespreken we uw urinewegklachten en andere relevante symptomen. Op basis van het totale klachtenbeeld wordt bekeken welk TCM-patroon waarschijnlijk op de voorgrond staat en welke behandeling daarbij past.
Bij acute, hevige, onverklaarde of terugkerende klachten is het belangrijk om ook regulier te laten onderzoeken wat de oorzaak is.