Aambeien
Aambeien zijn opgezwollen bloedvaten en omliggend weefsel in of rond de anus. Ze komen veel voor en kunnen klachten geven zoals bloedverlies tijdens de stoelgang, jeuk, irritatie, zwelling of pijn. Soms zakken inwendige aambeien tijdens de ontlasting naar buiten.
Er wordt onderscheid gemaakt tussen inwendige en uitwendige aambeien. Inwendige aambeien bevinden zich in het anale kanaal en kunnen bij toenemende ernst verzakken. Uitwendige aambeien bevinden zich rond de anus en kunnen vooral pijnlijk worden wanneer er irritatie of een bloedstolsel ontstaat.
Binnen de Chinese geneeskunde wordt niet alleen gekeken naar de aambei zelf, maar ook naar factoren die het ontstaan of terugkeren ervan kunnen bevorderen, zoals obstipatie, veel persen, langdurige diarree of een verzwakte spijsvertering. Acupunctuur en Chinese kruiden worden vervolgens afgestemd op het totale klachtenbeeld en het onderliggende TCM-patroon.
Veel voorkomende symptomen
Aambeien kunnen lange tijd weinig klachten geven. Mogelijke symptomen zijn:
- helderrood bloed tijdens of na de stoelgang;
- bloed op het toiletpapier of aan de ontlasting;
- jeuk of irritatie rond de anus;
- een branderig of drukkend gevoel;
- zwelling of een voelbaar bobbeltje;
- pijn, vooral bij geïrriteerde of getromboseerde aambeien;
- aambeien die tijdens de stoelgang naar buiten komen;
- moeite om de ontlasting zonder persen kwijt te raken.
Bij aanhoudend of terugkerend bloedverlies is het verstandig dit door de huisarts te laten beoordelen. Bloedverlies uit de anus kan namelijk ook andere oorzaken hebben.
Mogelijke oorzaken
Aambeien ontstaan wanneer de druk op de bloedvaten en het ondersteunende weefsel rond de anus en endeldarm herhaaldelijk of langdurig toeneemt. Obstipatie en veel persen zijn belangrijke factoren. Harde ontlasting verhoogt niet alleen de druk, maar kan het gebied ook irriteren.
Ook langdurige diarree kan bijdragen. Andere factoren zijn zwangerschap en bevalling, overgewicht, langdurig zitten of staan en activiteiten waarbij regelmatig veel buikdruk ontstaat, zoals zwaar tillen of chronisch hoesten.
Voeding speelt vooral indirect een rol. Te weinig vezels en vocht kunnen obstipatie bevorderen. Voor een goed herstel is het daarom vaak belangrijk niet alleen aandacht te besteden aan de aambeien, maar ook aan eventuele problemen met de stoelgang.
Wat kan acupunctuur doen bij aambeien?
Bij acupunctuur wordt gekeken naar de aard van de aambeien en naar factoren die de klachten veroorzaken of in stand houden. Zo vraagt een rode, gezwollen en branderige aambei om een andere benadering dan een aambei die weinig pijn doet maar steeds naar buiten zakt.
Afhankelijk van het klachtenbeeld kan de behandeling gericht zijn op:
- de circulatie van Qi en Bloed rond het rectum verbeteren;\
- zwelling, pijn en irritatie verminderen;\
- Hitte en Damp-Hitte verminderen bij rode, branderige of geïrriteerde aambeien;\
- de darmfunctie ondersteunen bij obstipatie of diarree;\
- de Milt-Qi versterken wanneer aambeien gemakkelijk naar buiten zakken;\
- bloedverlies verminderen.
Daarbij hoeven niet alleen punten rond de anus te worden gebruikt. Veel acupunctuurpunten die bij aambeien worden gekozen bevinden zich bijvoorbeeld op de benen, armen, buik en rug.
Wat kan Chinese kruidengeneeskunde doen bij aambeien?
Ook Chinese kruiden worden gekozen op basis van het onderliggende patroon. Daarbij wordt onder andere gekeken naar bloedverlies, pijn, zwelling, verzakking en de vorm en frequentie van de ontlasting.
De kruidenbehandeling kan afhankelijk van het patroon gericht zijn op:
- bloedverlies verminderen;\
- Damp-Hitte en irritatie verminderen;\
- de ontlasting verzachten bij Droogte en obstipatie;\
- de Milt-Qi versterken bij verzakkende aambeien;\
- Qi en Bloed ondersteunen wanneer een tekort aanwezig is;\
- de circulatie van Qi en Bloed verbeteren bij chronische, pijnlijke aambeien.
Acupunctuur en kruiden kunnen afzonderlijk worden toegepast, maar kunnen elkaar ook aanvullen. Kruiden kunnen daarbij dagelijks tussen de behandelingen door ondersteuning geven.
Hoe kijkt de Chinese geneeskunde naar aambeien?
Binnen de Chinese geneeskunde zijn bij aambeien vooral het Dikke Darm- en Milt-orgaansysteem en de doorstroming van Qi en Bloed van belang.
De Dikke Darm is binnen TCM betrokken bij de vorming en uitscheiding van de ontlasting. Wanneer de ontlasting langdurig droog en hard is, kan veel persen nodig zijn. Langdurige diarree kan het gebied juist steeds opnieuw belasten.
Het Milt-orgaansysteem heeft binnen TCM onder andere een functie bij het ondersteunen en op zijn plaats houden van weefsels. Wanneer deze functie verzwakt, kan de Qi onvoldoende 'omhooghouden'. Dit wordt zinkende Milt-Qi genoemd en kan zich bij aambeien uiten in het gemakkelijk naar buiten zakken van het weefsel.
Andere patronen worden gekenmerkt door Damp-Hitte, waarbij zwelling, branderigheid en irritatie meer op de voorgrond staan, of door stagnatie van Qi en Bloed, waarbij de aambeien langduriger en pijnlijker kunnen zijn.
Wat is een TCM-orgaansysteem?
Een TCM-orgaansysteem beschrijft een groep samenhangende lichaamsfuncties en is breder dan alleen het anatomische orgaan met dezelfde naam. Lees meer bij TCM Basisinformatie.
Wat is een TCM-patroon?
Een TCM-patroon is een herkenbare combinatie van klachten en lichamelijke kenmerken die aangeeft welke disbalans waarschijnlijk aan de klachten bijdraagt. Lees meer bij TCM Basisinformatie.
Hieronder worden alleen de meest voorkomende patronen besproken. Andere patronen zijn mogelijk en meerdere patronen kunnen tegelijkertijd voorkomen. Daardoor kunt u zich in verschillende beschrijvingen herkennen. Ook hoeft iemand met een bepaald patroon niet alle genoemde symptomen te hebben. Het patroon wordt vastgesteld op basis van het totale klachtenbeeld.
Meest voorkomende TCM-patronen
Darm-Wind
Darm-Wind is binnen TCM een patroon dat vooral wordt gebruikt bij relatief milde of beginnende aambeien waarbij bloedverlies op de voorgrond staat. Er is vaak weinig pijn en de aambeien zijn meestal nog niet sterk gezwollen of verzakt.
Veel voorkomende symptomen: helderrood bloed tijdens of na de stoelgang, bloed op het toiletpapier of aan de ontlasting, weinig of geen pijn en weinig zwelling.
Dit patroon komt vooral voor bij: beginnende inwendige aambeien waarbij bloedverlies de belangrijkste klacht is.
Darm-Droogte
Bij Darm-Droogte is de ontlasting onvoldoende vochtig en daardoor harder en moeilijker uit te scheiden. Het herhaaldelijk persen verhoogt de druk rond het rectum en kan het ontstaan of terugkeren van aambeien bevorderen.
Veel voorkomende symptomen: droge of harde ontlasting, obstipatie, persen tijdens de stoelgang, een gevoel van onvolledige ontlasting en soms helderrood bloed of pijn tijdens de ontlasting. Er kunnen daarnaast andere tekenen van Droogte zijn, zoals een droge mond of huid.
Dit patroon komt vooral voor bij: aambeien die samenhangen met chronische obstipatie en harde, droge ontlasting.
Damp-Hitte in de Dikke Darm
Bij dit patroon zijn de aambeien meestal duidelijk geïrriteerd, gezwollen en pijnlijk. Binnen TCM wordt dit gekoppeld aan een combinatie van Hitte en Damp in het onderste deel van de darm. Hitte hangt vooral samen met roodheid, branderigheid en bloedverlies, terwijl Damp meer samenhangt met zwelling, irritatie en een zwaar of drukkend gevoel.
Veel voorkomende symptomen: rode en gezwollen aambeien, branderigheid, pijn of jeuk rond de anus, irritatie en helderrood tot donkerrood bloedverlies. De ontlasting kan moeizaam verlopen, maar kan ook zacht of los zijn.
Dit patroon komt vooral voor bij: rode, gezwollen, geïrriteerde of pijnlijke aambeien.
Milt-Qi-leegte en zinkende Milt-Qi
Binnen TCM helpt de Milt-Qi onder andere om weefsels op hun plaats te houden. Wanneer deze functie verzwakt, kunnen aambeien gemakkelijker naar buiten zakken. Dit patroon wordt vooral gezien bij langdurige of steeds terugkerende klachten en kan samengaan met een algemeen zwakkere spijsvertering.
Veel voorkomende symptomen: aambeien die tijdens de stoelgang, langdurig staan of inspanning gemakkelijk naar buiten komen, terugkerend bloedverlies, vermoeidheid, weinig eetlust, een opgeblazen gevoel en zachte of losse ontlasting.
Dit patroon komt vooral voor bij: langdurige of verzakkende aambeien, vooral wanneer daarnaast tekenen van een zwakke spijsvertering aanwezig zijn.
Yin-leegte met Darm-Droogte
Yin staat binnen TCM onder andere voor de voedende en bevochtigende aspecten van het lichaam. Wanneer deze onvoldoende aanwezig zijn, kan de darm droger worden en kan chronische obstipatie ontstaan. Dit kan het ontstaan of terugkeren van aambeien bevorderen.
Veel voorkomende symptomen: terugkerende aambeien, droge en harde ontlasting, obstipatie, droge mond of keel en soms een warm of geïrriteerd gevoel rond de anus. Andere tekenen van Yin-leegte, zoals nachtzweten of warmtegevoelens, kunnen eveneens voorkomen.
Dit patroon komt vooral voor bij: chronische aambeien die samengaan met langdurige Droogte en obstipatie, bijvoorbeeld vaker op latere leeftijd.
Qi-stagnatie en Bloedstase
Wanneer de lokale circulatie langdurig wordt belemmerd, kan volgens TCM naast stagnatie van Qi ook Bloedstase ontstaan. De klachten zijn dan meestal duidelijker pijnlijk en de aambeien kunnen donkerder of harder worden.
Veel voorkomende symptomen: langdurige of duidelijk pijnlijke aambeien, plaatselijke zwelling en spanning, donkerrode of paarsachtige verkleuring en soms een harde, zeer gevoelige aambei. Het bloedverlies kan donkerder zijn.
Dit patroon komt vooral voor bij: chronische, pijnlijke of getromboseerde aambeien.
Bij een plotseling ontstane zeer pijnlijke zwelling rond de anus kan sprake zijn van een getromboseerde aambei. Medische beoordeling kan dan zinvol zijn.
Wat kunt u zelf doen?
Een regelmatige en gemakkelijk passeerbare stoelgang is belangrijk om de druk op de aambeien te verminderen. Voldoende drinken en voldoende vezels uit bijvoorbeeld groenten, fruit, peulvruchten en volkoren producten kunnen daarbij helpen. Bouw extra vezels geleidelijk op wanneer u daar niet aan gewend bent.
Probeer langdurig persen en onnodig lang op het toilet zitten te vermijden. Regelmatig bewegen kan eveneens helpen om de darmfunctie te ondersteunen.
Bij geïrriteerde aambeien kan voorzichtig reinigen met lauw water prettiger zijn dan veelvuldig vegen. Wanneer obstipatie of langdurige diarree een belangrijke rol speelt, is het zinvol ook deze klachten aan te pakken. Zie hiervoor de pagina's Obstipatie (constipatie) en Diarree.
Wanneer contact opnemen met de huisarts?
Bloedverlies uit de anus wordt vaak door aambeien veroorzaakt, maar kan ook een andere oorzaak hebben. Laat nieuw, aanhoudend of terugkerend rectaal bloedverlies daarom beoordelen, zeker wanneer niet eerder is vastgesteld dat aambeien de oorzaak zijn.
Neem ook contact op met de huisarts bij veel bloedverlies, zwarte of teerachtige ontlasting, veranderingen in het ontlastingspatroon die aanhouden, onverklaarbaar gewichtsverlies, koorts of ernstige of toenemende pijn.
Prognose
Het behandelverloop hangt onder andere af van de ernst en duur van de aambeien, het onderliggende TCM-patroon en factoren zoals obstipatie, diarree en veel persen. Recent ontstane en relatief milde klachten kunnen doorgaans sneller veranderen dan grote, langdurig verzakte of steeds terugkerende aambeien.
In de beginfase is één acupunctuurbehandeling per week een gebruikelijke richtlijn. Bij acute of hevige klachten kan tijdelijk twee of drie keer per week worden behandeld. Wanneer de klachten verminderen en stabieler worden, kan de frequentie worden afgebouwd. Chinese kruiden kunnen, wanneer passend, dagelijks tussen de behandelingen door worden gebruikt. De duur en frequentie blijven altijd afhankelijk van de individuele situatie.
Bij grote of blijvend verzakte aambeien, ernstige trombose, aanzienlijk bloedverlies of klachten die onvoldoende verbeteren, kan reguliere medische behandeling nodig zijn.
Contact
Heeft u regelmatig last van aambeien en wilt u weten of acupunctuur en/of Chinese kruidengeneeskunde bij uw klachten kan passen? Tijdens een eerste consult bespreken we uw klachten, spijsvertering, stoelgang en andere relevante symptomen. Op basis van het totale klachtenbeeld wordt bekeken welk TCM-patroon waarschijnlijk op de voorgrond staat en welke behandeling daarbij past.