Prostatitis (prostaatontsteking)
Prostatitis is een verzamelnaam voor klachten waarbij de prostaat en het omliggende bekkengebied betrokken zijn. De klachten kunnen plotseling ontstaan, maar ook maanden of langer aanhouden. Veel voorkomende klachten zijn pijn of een branderig gevoel bij het plassen, vaker moeten plassen en pijn rond de prostaat, het perineum, de onderbuik of onderrug. Ook pijn bij of na een zaadlozing en seksuele klachten kunnen voorkomen.
Er bestaan verschillende vormen van prostatitis. Bij een acute bacteriële prostatitis is sprake van een infectie, terwijl bij chronische prostaatklachten lang niet altijd een bacterie wordt gevonden. Chronische prostaat- en bekkenpijn kan daardoor aanzienlijk complexer zijn.
Acupunctuur en Chinese kruidengeneeskunde kunnen aanvullend worden ingezet. Binnen de Chinese geneeskunde wordt daarbij gekeken naar het volledige klachtenbeeld en naar het onderliggende TCM-patroon.
Veel voorkomende symptomen
De klachten verschillen per vorm van prostatitis. Mogelijke symptomen zijn:
- pijn of een branderig gevoel tijdens of na het plassen;
- vaker of plotseling moeten plassen;
- moeite met plassen of een zwakkere urinestraal;
- nadruppelen of het gevoel dat de blaas niet volledig leeg is;
- pijn of een zeurend gevoel in het perineum, rond de prostaat, penis, balzak, onderbuik of onderrug;
- pijn tijdens of na een zaadlozing;
- erectie- of andere seksuele klachten;
- soms afscheiding uit de plasbuis;
- bij een acute infectie koorts, koude rillingen en een algemeen ziek gevoel.
Bij chronische prostatitis kunnen de klachten wisselen. Perioden met relatief weinig klachten kunnen worden afgewisseld met perioden waarin pijn en plasklachten duidelijker aanwezig zijn.
Mogelijke oorzaken
Een acute prostatitis wordt meestal veroorzaakt door een bacteriële infectie. Bij chronische prostatitis is de oorzaak minder eenduidig. Soms is sprake van een terugkerende bacteriële infectie, maar chronische prostaatklachten kunnen ook voorkomen zonder aantoonbare infectie.
Andere factoren die een rol kunnen spelen zijn chronische irritatie of ontsteking, spanning en pijn in de bekkenbodem, verstoring van de lokale zenuwfunctie en problemen met de doorbloeding van het bekkengebied. Ook prostaatstenen kunnen bijdragen aan aanhoudende irritatie.
Stress kan chronische klachten beïnvloeden. Vooral wanneer de bekkenbodem voortdurend gespannen is, kunnen pijn en problemen met plassen hierdoor worden onderhouden of versterkt.
Bij acute klachten met koorts, koude rillingen, ernstige pijn, niet kunnen plassen of een duidelijk ziek gevoel is medische beoordeling belangrijk. Een acute bacteriële prostatitis kan behandeling met antibiotica noodzakelijk maken.
Wat kan acupunctuur doen?
Acupunctuur kan aanvullend worden toegepast bij prostatitis, vooral wanneer klachten langdurig aanwezig zijn. De behandeling wordt afgestemd op de aard van de pijn, eventuele plasklachten, bijkomende symptomen en het onderliggende TCM-patroon.
Bij de ene persoon staan ontstekingsachtige klachten en irritatie op de voorgrond, terwijl bij iemand anders juist chronische pijn, spanning, vermoeidheid of koude een belangrijk onderdeel van het klachtenbeeld vormt.
Afhankelijk van het patroon kan de behandeling gericht zijn op:
- Damp-Hitte verminderen wanneer branderigheid, irritatie en ontstekingsachtige klachten op de voorgrond staan;\
- de doorstroming van Qi en Bloed in het bekkengebied verbeteren bij pijn en spanning;\
- spanning in het bekkengebied verminderen;\
- de functie van Blaas en Nieren ondersteunen;\
- Nier-Yin voeden bij chronische klachten met droogte en warmteverschijnselen;\
- Nier-Yang versterken bij klachten die samengaan met koude en vermoeidheid.
Bij chronische bekkenpijn kunnen ook lokale gespannen of gevoelige gebieden in de spieren van de bekkenbodem onderdeel van het klachtenbeeld zijn.
Wat kan Chinese kruidengeneeskunde doen?
Chinese kruiden kunnen dagelijks tussen de behandelingen door worden gebruikt en worden, net als acupunctuur, afgestemd op het onderliggende patroon. Bij prostatitis is dat belangrijk omdat een acute ontstekingsachtige presentatie een andere aanpak vraagt dan chronische klachten die al lange tijd bestaan.
Afhankelijk van het klachtenbeeld kan Chinese kruidengeneeskunde gericht zijn op:
- Damp-Hitte verminderen en de urinewegen ondersteunen;\
- chronische Damp en resterende Hitte verminderen;\
- Qi en Bloed bewegen bij pijn en stagnatie;\
- Nier-Yin voeden wanneer langdurige klachten samengaan met tekenen van Yin-leegte;\
- Nier-Yang verwarmen en versterken wanneer koude en zwakte overheersen.
Meerdere patronen kunnen tegelijkertijd aanwezig zijn. Zo kan chronische Damp-Hitte samengaan met Bloedstase of na verloop van tijd bijdragen aan een verzwakking van Nier-Yin.
Hoe kijkt de Chinese geneeskunde naar prostatitis?
De westerse geneeskunde maakt onder andere onderscheid tussen acute en chronische bacteriële prostatitis en chronische prostaat- of bekkenpijn waarbij geen bacteriële infectie wordt gevonden. Binnen de Chinese geneeskunde wordt daarnaast gekeken naar de onderliggende disbalans die het individuele klachtenbeeld veroorzaakt of in stand houdt.
Bij prostatitis spelen vooral de TCM-orgaansystemen Nier, Blaas, Lever en Milt en de circulatie van Qi en Bloed in het onderste deel van de buik en het bekken een rol.
De Nieren zijn binnen TCM onder andere betrokken bij de urinewegen, voortplanting en de functies van het bekkengebied. De Blaas is betrokken bij de opslag en uitscheiding van urine. De Lever speelt een belangrijke rol in de vrije doorstroming van Qi. Wanneer deze doorstroming verstoord raakt, kan volgens TCM spanning en stagnatie in het bekken ontstaan. De Milt speelt een rol in de verwerking en verdeling van lichaamsvloeistoffen. Wanneer deze functie verzwakt raakt, kan gemakkelijker Damp ontstaan.
Damp kan worden gezien als een ophoping van vocht en zwaarte in het lichaam. Wanneer dit samengaat met Hitte, spreekt men van Damp-Hitte. In het bekkengebied kan dit patroon zich bijvoorbeeld uiten in branderig plassen, irritatie, een zwaar gevoel of afscheiding.
Wanneer de circulatie van Qi en Bloed langdurig wordt belemmerd, kan Bloedstase ontstaan. Hierbij staat vaak meer plaatselijke, aanhoudende pijn op de voorgrond.
Een herkenbare combinatie van dergelijke klachten en kenmerken wordt binnen de Chinese geneeskunde een TCM-patroon genoemd.
Een TCM-orgaansysteem beschrijft een groep samenhangende lichaamsfuncties en is breder dan alleen het anatomische orgaan met dezelfde naam. Lees meer bij TCM Basisinformatie.
Een TCM-patroon is een herkenbare combinatie van klachten en lichamelijke kenmerken die aangeeft welke disbalans waarschijnlijk aan de klachten bijdraagt. Lees meer bij TCM Basisinformatie.
Hieronder worden alleen enkele veel voorkomende patronen bij prostatitis besproken. Andere patronen zijn mogelijk en meerdere patronen kunnen tegelijkertijd aanwezig zijn. Daardoor kunt u zich in meer dan één patroon herkennen. Ook heeft niet iedereen met hetzelfde patroon alle genoemde symptomen. Het patroon wordt vastgesteld op basis van het totale klachtenbeeld.
Meest voorkomende TCM-patronen
Damp-Hitte
Korte uitleg
Damp-Hitte is een belangrijk patroon bij prostatitis. Binnen TCM wordt hierbij een combinatie gezien van ophoping van vocht en warmte in het onderste deel van de buik en het bekken. Het patroon kan zowel bij acute als bij chronische klachten voorkomen.
Bij een acute presentatie zijn Hitteverschijnselen doorgaans duidelijker. Bij chronische prostatitis kunnen de klachten veel milder en langduriger zijn en kan Damp meer op de voorgrond komen.
Veel voorkomende symptomen
- branderig of pijnlijk plassen;
- frequent of dringend moeten plassen;
- pijn of een zwaar gevoel in het perineum, de balzak, onderbuik of onderrug;
- troebele urine of afscheiding uit de plasbuis;
- pijn bij de zaadlozing;
- bij acute Damp-Hitte eventueel koorts en koude rillingen;
- bij chronische Damp-Hitte eerder aanhoudende milde tot matige pijn en irritatie;
- soms misselijkheid, verminderde eetlust of wisselende ontlasting.
Voorbeelden van westerse aandoeningen: acute bacteriële prostatitis, chronische bacteriële prostatitis en sommige vormen van chronische prostatitis/chronisch bekkenpijnsyndroom.
Qi- en Bloedstase
Korte uitleg
Bij Qi- en Bloedstase is de plaatselijke circulatie volgens TCM belemmerd. Dit patroon komt vooral voor bij chronische prostaat- en bekkenpijn. Het kan ontstaan na langdurige Damp-Hitte, maar ook samenhangen met langdurige spanning of andere factoren die de lokale doorstroming verstoren.
De pijn is bij dit patroon vaak duidelijker en plaatselijker dan bij een leegtepatroon.
Veel voorkomende symptomen
- chronische pijn in het perineum, de onderbuik, balzak of onderrug;
- plaatselijke, stekende of aanhoudende pijn;
- gevoeligheid en spanning in het bekkengebied;
- pijn bij of na het plassen;
- pijn tijdens of na een zaadlozing;
- moeite met plassen of nadruppelen;
- soms bloed in de urine of het sperma.
Voorbeelden van westerse aandoeningen: chronische prostatitis, chronisch bekkenpijnsyndroom en prostatodynie.
Nier-Yin-leegte
Korte uitleg
Yin staat binnen TCM onder andere voor de voedende, verkoelende en bevochtigende functies van het lichaam. Bij langdurige prostaatklachten kan deze basis verzwakken. Nier-Yin-leegte wordt vooral gezien bij chronische klachten en kan ontstaan nadat langdurige Hitte of Damp-Hitte de lichaamsvloeistoffen heeft belast.
Veel voorkomende symptomen
- chronische milde pijn of irritatie rond het perineum, de penis of onderrug;
- lichte of wisselende plasklachten;
- nadruppelen;
- warmtegevoel in handen en voeten;
- nachtzweten;
- droge mond of keel;
- rusteloosheid of slecht slapen;
- duizeligheid of oorsuizen;
- zwakke of pijnlijke onderrug en knieën;
- neiging tot droge ontlasting.
Voorbeelden van westerse aandoeningen: chronische prostatitis en chronisch bekkenpijnsyndroom.
Nier-Yang-leegte
Korte uitleg
Yang vertegenwoordigt binnen TCM onder andere warmte en functionele activiteit. Bij Nier-Yang-leegte is deze verwarmende en activerende functie verzwakt. Het patroon wordt vooral gezien bij langdurige klachten waarbij koude, vermoeidheid en een verminderde urinefunctie op de voorgrond staan.
Veel voorkomende symptomen
- zeurende pijn of ongemak in het perineum, de onderbuik of onderrug;
- frequent moeten plassen;
- nadruppelen;
- zwakke urinestraal;
- koude onderrug, knieën, handen of voeten;
- snel koud hebben;
- vermoeidheid en weinig energie;
- erectieproblemen;
- soms troebele of melkachtige urine.
Voorbeelden van westerse aandoeningen: chronische prostatitis, chronisch bekkenpijnsyndroom en chronische plasklachten waarbij geen actieve infectie wordt gevonden.
Prognose
Het behandelverloop bij prostatitis hangt sterk af van de vorm en de duur van de klachten. Acute bacteriële prostatitis vraagt in eerste instantie om reguliere medische behandeling. Acupunctuur en Chinese kruidengeneeskunde kunnen eventueel aanvullend worden ingezet.
Bij chronische prostatitis en chronische bekkenpijn is het verloop meestal geleidelijker. Klachten die al maanden of jaren bestaan vragen doorgaans meer tijd dan recent ontstane klachten. In het begin kan bijvoorbeeld eenmaal per week worden behandeld; bij ernstigere klachten kan tijdelijk een hogere frequentie worden gekozen. Wanneer de klachten verbeteren, kan de frequentie worden afgebouwd.
Bij chronische klachten is het zinvol niet alleen naar de prostaat zelf te kijken. Bekkenbodemspanning, stress, langdurig zitten en andere factoren die de klachten uitlokken of onderhouden kunnen eveneens aandacht nodig hebben. Bekkenfysiotherapie kan daarom bij sommige vormen van chronische bekkenpijn een zinvolle aanvulling zijn.
Contact
Heeft u last van prostatitis of langdurige prostaat- en bekkenklachten en wilt u weten of acupunctuur of Chinese kruidengeneeskunde iets voor u kan betekenen? Tijdens een intake bespreken we uw klachten, gezondheid en mogelijke onderliggende patronen. Op basis daarvan wordt bekeken welke behandeling bij uw situatie past.