Zwellingen en knobbels in het scrotum
Een zwelling of knobbel in het scrotum kan verschillende oorzaken hebben. Vaak gaat het om een goedaardige aandoening, zoals een varicocèle (spataderen rond de zaadbal), hydrocele (vochtophoping), spermatocele (met vocht gevulde cyste bij de bijbal) of een cyste van de bijbal. Ook ontstekingen van de bijbal of zaadbal kunnen een zwelling veroorzaken.
De klachten verschillen sterk. Sommige zwellingen veroorzaken nauwelijks hinder, terwijl andere gepaard gaan met een zwaar of trekkend gevoel, pijn of gevoeligheid. Een varicocèle kan daarnaast invloed hebben op de kwaliteit van het sperma en daarmee op de vruchtbaarheid.
Acupunctuur en Chinese kruidengeneeskunde kunnen bij bepaalde goedaardige en reeds medisch beoordeelde scrotale klachten aanvullend worden ingezet. Daarbij wordt niet alleen gekeken naar de zwelling zelf, maar ook naar pijn, warmte of koude, eventuele urinewegklachten, spijsvertering en andere kenmerken.
Een nieuwe of onverklaarde knobbel in of rond de zaadbal moet altijd door een arts worden beoordeeld. Dit is belangrijk omdat aan een zwelling ook een aandoening ten grondslag kan liggen waarvoor reguliere medische behandeling nodig is.
Veel voorkomende symptomen
Afhankelijk van de oorzaak kunnen onder andere voorkomen:
- een voelbare knobbel of zwelling in het scrotum;
- vergroting van één zijde van het scrotum;
- een zwaar of trekkend gevoel;
- zeurende of drukkende pijn;
- gevoeligheid bij aanraking;
- een zachte of juist stevige zwelling;
- een zwelling die in grootte kan veranderen;
- verwijde of kronkelende aderen rond de zaadbal;
- warmte, roodheid en pijn wanneer een ontsteking aanwezig is;
- soms verminderde vruchtbaarheid, bijvoorbeeld bij een varicocèle.
Niet iedere zwelling veroorzaakt klachten. Een spermatocele of hydrocele kan bijvoorbeeld lange tijd vrijwel pijnloos aanwezig zijn.
Mogelijke westerse aandoeningen
Varicocèle
Hierbij zijn de aderen rond de zaadbal verwijd. Dit kan aanvoelen als een zachte, kronkelende massa en kan een zwaar of zeurend gevoel veroorzaken. Een varicocèle komt vaker links voor en kan bij sommige mannen samenhangen met een verminderde spermakwaliteit.
Hydrocele
Een hydrocele is een ophoping van vocht rondom de zaadbal. Hierdoor kan het scrotum geleidelijk groter worden. De zwelling is meestal niet pijnlijk.
Spermatocele of epididymale cyste
Dit is een met vocht gevulde zwelling bij de bijbal. Deze is meestal goedaardig en geeft vaak weinig klachten.
Ontsteking van de bijbal of zaadbal
Bij epididymitis of orchitis kunnen pijn, zwelling, warmte en roodheid optreden. Soms zijn er ook koorts of urinewegklachten.
Ook andere oorzaken zijn mogelijk. Daarom is het belangrijk dat een nieuwe zwelling eerst regulier wordt onderzocht.
Wat kan acupunctuur doen?
Acupunctuur kan aanvullend worden toegepast wanneer duidelijk is wat de zwelling veroorzaakt en er geen aandoening aanwezig is die andere medische behandeling vereist.
De behandeling wordt afgestemd op het soort zwelling en het onderliggende TCM-patroon. Bij de ene persoon ligt bijvoorbeeld stagnatie van Qi en Bloed op de voorgrond, terwijl bij een ander Damp, Damp-Hitte of een onderliggende leegte een grotere rol speelt.
Afhankelijk van het klachtenbeeld kan de behandeling gericht zijn op:
- de doorstroming van Qi en Bloed in de onderbuik en het genitale gebied ondersteunen;\
- stagnatie verminderen bij een zwaar, gespannen of pijnlijk gevoel;\
- Damp verminderen wanneer vochtophoping op de voorgrond staat;\
- Damp-Hitte verminderen bij warmte, roodheid of irritatie;\
- Milt-Qi ondersteunen wanneer vocht zich gemakkelijk ophoopt;\
- Nier-Qi, Nier-Yang of Nier-Yin ondersteunen wanneer een leegtepatroon aanwezig is.
Bij structurele afwijkingen, zoals een grotere hydrocele of varicocèle, is het niet vanzelfsprekend dat acupunctuur de zwelling zelf kan laten verdwijnen. Behandeling kan dan vooral gericht zijn op bijkomende klachten en het onderliggende patroon.
Wat kan Chinese kruidengeneeskunde doen?
Chinese kruiden worden eveneens gekozen op basis van het onderliggende patroon. De behandeling kan daardoor sterk verschillen tussen twee mannen die medisch gezien dezelfde soort zwelling hebben.
Bij een zachte zwelling met vochtophoping kan de nadruk bijvoorbeeld liggen op het reguleren van de vochthuishouding. Bij een harde of pijnlijke zwelling kan het verbeteren van de doorstroming van Qi en Bloed belangrijker zijn. Bij een warme, rode en gevoelige zwelling wordt binnen TCM eerder gedacht aan Damp-Hitte.
Afhankelijk van het patroon kan kruidengeneeskunde gericht zijn op:
- Qi in de onderbuik reguleren;\
- Bloedstase verminderen;\
- Damp en Flegma verminderen;\
- Damp-Hitte klaren;\
- vochtcirculatie ondersteunen;\
- Milt-Qi versterken;\
- Nier-Yang of Nier-Yin ondersteunen.
Bij acute ontstekingsverschijnselen of een nog niet onderzochte zwelling vervangt Chinese kruidengeneeskunde geen reguliere diagnostiek of noodzakelijke medische behandeling.
Hoe kijkt de Chinese geneeskunde naar zwellingen in het scrotum?
Binnen de Chinese geneeskunde wordt een zwelling in het scrotum niet alleen beoordeeld op basis van de medische diagnose. Er wordt gekeken naar het totaalbeeld en naar de processen die volgens TCM tot de zwelling of bijkomende klachten bijdragen.
Voor deze klachten zijn vooral de Lever, Nieren en Milt van belang. Dit zijn binnen TCM functionele systemen en niet precies hetzelfde als de anatomische organen met dezelfde naam.
De Levermeridiaan loopt door het genitale gebied. Wanneer de doorstroming van Lever-Qi verstoord raakt, kan volgens TCM spanning of stagnatie in de onderbuik en rond het scrotum ontstaan. Langdurige stagnatie kan samengaan met Bloedstase, waarbij de doorstroming van Bloed verminderd is.
De Milt speelt binnen TCM een belangrijke rol bij het verwerken en verdelen van lichaamsvochten. Wanneer deze functie verzwakt is, kan Damp ontstaan. Damp kan zich verder verdichten tot Flegma, wat binnen TCM niet alleen slijm betekent, maar ook gebruikt wordt om bepaalde verdikkingen en massa's te beschrijven.
De Nieren ondersteunen onder andere de voortplanting, de vloeistofhuishouding en de functies van de onderbuik. Vooral bij langdurige klachten kan een tekort aan Nier-Yang of Nier-Yin onderdeel van het patroon zijn.
Een herkenbare combinatie van dit soort verstoringen en bijbehorende symptomen wordt een TCM-patroon genoemd.
Een TCM-orgaansysteem beschrijft een groep samenhangende lichaamsfuncties en is breder dan alleen het anatomische orgaan met dezelfde naam. Lees meer bij TCM Basisinformatie.
Een TCM-patroon is een herkenbare combinatie van klachten en lichamelijke kenmerken die aangeeft welke disbalans waarschijnlijk aan de klachten bijdraagt. Lees meer bij TCM Basisinformatie.
Meest voorkomende TCM-patronen
Lever-Qi-stagnatie
Korte uitleg
Bij Lever-Qi-stagnatie verloopt de circulatie van Qi door de onderbuik en het genitale gebied volgens TCM minder vrij. De zwelling en het ongemak kunnen daardoor wisselen en duidelijk reageren op spanning of stress. Langdurige Qi-stagnatie kan bijdragen aan de ontwikkeling van Bloedstase of Flegma.
Veel voorkomende symptomen
- wisselende zwelling of een zwaar, trekkend gevoel in het scrotum;
- zeurende of gespannen pijn;
- klachten die toenemen bij stress of emotionele spanning;
- spanning of ongemak in de onderbuik;
- prikkelbaarheid of frustratie;
- soms zichtbare verwijde aderen.
Voorbeelden van westerse aandoeningen
Varicocèle, hydrocele en chronische epididymale of testiculaire klachten.
Flegma-Damp
Korte uitleg
Wanneer lichaamsvochten volgens TCM onvoldoende worden verwerkt, kan Damp ontstaan. Wanneer deze Damp zich verder verdicht, wordt gesproken van Flegma. Dit kan zich uiten als een zachte, rubberachtige of duidelijk begrensde zwelling.
Veel voorkomende symptomen
- ronde, zachte tot stevige of rubberachtige zwelling;
- weinig of geen pijn;
- zwaar gevoel in het lichaam;
- neiging tot vochtophoping;
- vermoeidheid;
- opgeblazen gevoel of andere spijsverteringsklachten;
- soms overgewicht.
Voorbeelden van westerse aandoeningen
Hydrocele, spermatocele en epididymale cyste.
Bloedstase
Korte uitleg
Bloedstase betekent binnen TCM dat de doorstroming van Bloed plaatselijk belemmerd is. Dit patroon is vooral relevant bij een varicocèle en bij klachten na een trauma, operatie of langdurige stagnatie.
Veel voorkomende symptomen
- stevige of harde zwelling;
- plaatselijke, vaak duidelijk aanwijsbare pijn;
- pijn of gevoeligheid bij druk;
- zichtbare, kronkelende of verwijde aderen;
- een zwelling die kan aanvoelen als een verzameling kronkelende vaatjes;
- donkerrode of paarse verkleuringen kunnen voorkomen.
Voorbeelden van westerse aandoeningen
Varicocèle, hematocele en chronische epididymale klachten.
Damp-Hitte
Korte uitleg
Bij Damp-Hitte is vochtophoping gecombineerd met kenmerken van warmte of ontsteking. Het patroon kan acuut ontstaan, maar ook langduriger aanwezig blijven. Bij acute klachten staan warmte en pijn doorgaans sterker op de voorgrond; bij chronische Damp-Hitte kunnen de klachten milder zijn en terugkeren.
Veel voorkomende symptomen
- warme, gevoelige of pijnlijke zwelling;
- roodheid van het scrotum;
- zwaar of drukkend gevoel;
- branderig of pijnlijk urineren;
- donkerder of geconcentreerde urine;
- bij acute klachten mogelijk koorts;
- bij chronische klachten terugkerende zwelling of irritatie.
Voorbeelden van westerse aandoeningen
Epididymitis, orchitis, testiculair of scrotaal abces en andere inflammatoire zwellingen.
Milt-Qi-leegte met verzakkende Qi
Korte uitleg
Bij dit patroon is volgens TCM zowel de verwerking van lichaamsvochten als het vermogen van Qi om weefsels op hun plaats te houden verzwakt. Daardoor kan een zachte of vochtige zwelling ontstaan die duidelijker wordt bij lang staan of vermoeidheid.
Veel voorkomende symptomen
- zachte of met vocht gevulde zwelling;
- zwaar of naar beneden trekkend gevoel;
- klachten erger na lang staan of bij vermoeidheid;
- verbetering door liggen of rust;
- vermoeidheid en weinig energie;
- verminderde eetlust;
- opgeblazen buik en losse ontlasting.
Voorbeelden van westerse aandoeningen
Hydrocele, varicocèle en liesbreuk met uitbreiding richting het scrotum.
Lever- en Nier-leegte
Korte uitleg
Bij langdurige klachten kan volgens TCM een verzwakking van Lever en Nieren meespelen. Bij Yang-leegte staan vooral koude en verminderde circulatie en vochthuishouding op de voorgrond. Bij Yin-leegte overheersen eerder droogte en relatieve warmte.
Veel voorkomende symptomen
Bij Yang-leegte kunnen voorkomen:
- chronische zwelling met een zwaar of trekkend gevoel;
- koude genitaliën;
- koude handen en voeten;
- lage rug- en knieklachten;
- vermoeidheid;
- vaker urineren;
- verminderd libido of erectieproblemen.
Bij Yin-leegte kunnen eerder voorkomen:
- langdurige of moeilijk herstellende zwelling;
- droge mond of keel;
- warmtegevoel in handpalmen of voetzolen;
- nachtzweten;
- rusteloosheid;
- lage rug- of knieklachten.
Voorbeelden van westerse aandoeningen
Langdurige hydrocele en chronische epididymale of testiculaire klachten.
Prognose
Het behandelverloop hangt sterk af van de oorzaak en het soort zwelling. Klachten die vooral functioneel zijn, zoals pijn, spanning of een wisselend zwaar gevoel, kunnen anders reageren dan een duidelijk structurele afwijking zoals een hydrocele, cyste of grotere varicocèle.
Bij chronische of structurele zwellingen is doorgaans een langer behandeltraject nodig en is volledige verdwijning van de zwelling niet altijd een realistisch behandeldoel. Bij een varicocèle kan bovendien reguliere behandeling nodig zijn wanneer er duidelijke pijn, testiculaire veranderingen of verminderde vruchtbaarheid aanwezig zijn.
In de beginfase wordt acupunctuur vaak ongeveer één keer per week toegepast. Bij acute of uitgesproken klachten kan tijdelijk vaker behandelen passend zijn. Bij kruidengeneeskunde wordt na verloop van tijd beoordeeld of de klachten en eventuele meetbare afwijkingen voldoende veranderen om de behandeling voort te zetten.
Wanneer naar de huisarts?
Laat een nieuwe knobbel of zwelling in het scrotum altijd medisch beoordelen, ook wanneer deze geen pijn veroorzaakt.
Neem sneller contact op met een arts bij:
- plotseling ontstane hevige pijn in een zaadbal of het scrotum;
- snel toenemende zwelling;
- een harde knobbel in de zaadbal;
- roodheid, warmte en koorts;
- misselijkheid of braken in combinatie met acute pijn;
- bloed in de urine of het sperma;
- aanhoudende of toenemende klachten.
Plotselinge hevige pijn in een zaadbal kan onder andere passen bij een torsio testis (zaadbalverdraaiing). Dit is een medisch spoedgeval en moet direct worden beoordeeld.
Contact
Heeft u last van een zwelling of knobbel in het scrotum en is de oorzaak medisch onderzocht? Dan kan tijdens een eerste afspraak worden bekeken welke klachten aanwezig zijn, welk TCM-patroon daarbij past en of acupunctuur en/of Chinese kruidengeneeskunde in uw situatie een passende aanvulling kan zijn.