Hoofdpijn en migraine
Hoofdpijn kan zich op veel manieren uiten. De pijn kan drukkend, zeurend, stekend of bonzend zijn en bijvoorbeeld op het voorhoofd, bij de slapen, achter de ogen, op de kruin of vanuit de nek worden gevoeld. Bij migraine kunnen daarnaast klachten optreden zoals misselijkheid en overgevoeligheid voor licht en geluid.
Sommige mensen hebben incidenteel hoofdpijn, bijvoorbeeld na een slechte nacht of een periode van veel spanning. Bij anderen keren de klachten regelmatig terug en hebben ze invloed op werk, concentratie, sport en dagelijkse activiteiten.
Acupunctuur en Chinese kruidengeneeskunde kunnen worden ingezet bij verschillende vormen van hoofdpijn en migraine. De behandeling wordt afgestemd op het type hoofdpijn, het karakter en de locatie van de pijn, mogelijke triggers en andere klachten die tegelijkertijd aanwezig zijn.
Westerse aandoeningen waarbij hoofdpijn kan voorkomen
Hoofdpijn is een symptoom en hoeft niet altijd onderdeel te zijn van een specifieke aandoening. Bij primaire hoofdpijn is de hoofdpijn zelf de aandoening. Bij secundaire hoofdpijn ontstaat de pijn als gevolg van een andere aandoening of oorzaak.
Veelvoorkomende vormen en oorzaken zijn:
- spanningshoofdpijn;
- migraine, met of zonder aura;
- cervicogene hoofdpijn, waarbij de pijn samenhangt met structuren in de nek;
- clusterhoofdpijn;
- hoofdpijn door medicatie-overgebruik;
- hoofdpijn bij verkoudheid of ontsteking van de neusbijholten.
Hoofdpijn kan daarnaast bij veel andere aandoeningen voorkomen. Nieuwe, ongewoon hevige of duidelijk veranderde hoofdpijn kan daarom reden zijn voor medisch onderzoek.
Mogelijke oorzaken
De oorzaak van hoofdpijn verschilt per type en vaak spelen meerdere factoren tegelijk een rol. Bij spanningshoofdpijn kunnen bijvoorbeeld langdurig beeldschermwerk, houding en spanning in nek, schouders of kaak bijdragen aan de klachten. Pijn vanuit spieren en gewrichten in de nek kan ook naar het hoofd uitstralen.
Bij migraine kunnen verschillende factoren een aanval uitlokken. Voorbeelden zijn slaaptekort, stress, alcohol, het overslaan van maaltijden en hormonale veranderingen rond bepaalde perioden van de menstruatiecyclus. Ook vermoeidheid, onvoldoende drinken en bepaalde voedingsmiddelen kunnen bij sommige mensen invloed hebben.
Welke factoren relevant zijn verschilt per persoon. Het bijhouden van wanneer de hoofdpijn ontstaat, hoe lang deze duurt en welke omstandigheden eraan voorafgaan, kan helpen om persoonlijke patronen en triggers te herkennen.
Wat kan acupunctuur doen bij hoofdpijn en migraine?
Bij acupunctuur wordt gekeken naar het type hoofdpijn, de locatie en het karakter van de pijn, de frequentie van de klachten en mogelijke triggers. Ook bijkomende klachten en factoren zoals nek- en schouderspanning, slaap, stress of de menstruatiecyclus kunnen worden meegenomen. De behandeling kan tijdens het traject worden aangepast.
Acupunctuur kan onder andere gericht zijn op:
- de frequentie en intensiteit van terugkerende hoofdpijn of migraine verminderen;
- pijn en spanning tijdens of tussen hoofdpijnaanvallen verminderen;
- spanning in nek, schouders en kaak verminderen;
- de beweeglijkheid van de nek ondersteunen wanneer nekklachten bijdragen aan de hoofdpijn;
- ontspanning en herstel ondersteunen wanneer stress of onvoldoende slaap invloed heeft;
- factoren behandelen die bij u samenhangen met het terugkeren van de hoofdpijn.
Wanneer nek- en schouderklachten een belangrijke rol spelen, kunnen lokale gespannen spieren en pijnpunten onderdeel zijn van de behandeling. Acupunctuur kan daarnaast worden gecombineerd met bijvoorbeeld fysiotherapie of oefentherapie wanneer houding, spierbelasting of nekklachten bijdragen aan de hoofdpijn.
Wat kan Chinese kruidengeneeskunde doen bij hoofdpijn en migraine?
Chinese kruiden kunnen naast acupunctuur worden gebruikt, vooral wanneer hoofdpijn regelmatig terugkeert of samenhangt met andere klachten. Omdat kruiden dagelijks worden ingenomen, kunnen ze ook tussen de acupunctuurbehandelingen door ondersteuning bieden.
Afhankelijk van het onderliggende patroon kan Chinese kruidengeneeskunde gericht zijn op:
- spanning en een verstoorde doorstroming behandelen wanneer stress of emotionele belasting de hoofdpijn beïnvloedt;
- opstijgende warmte en spanning reguleren bij hevige, bonzende hoofdpijn;
- zwaarte, misselijkheid en een vol of mistig gevoel behandelen wanneer deze met de hoofdpijn samengaan;
- de doorstroming ondersteunen bij scherpe, stekende of steeds op dezelfde plaats aanwezige hoofdpijn;
- herstel en voeding ondersteunen wanneer hoofdpijn samengaat met vermoeidheid, duizeligheid of verminderde belastbaarheid;
- onderliggende patronen behandelen wanneer hoofdpijn samenhangt met bijvoorbeeld de menstruatiecyclus, slaap of spijsvertering.
De samenstelling wordt afgestemd op uw klachten en algemene gezondheid en kan gedurende het behandeltraject worden aangepast. Acupunctuur en kruiden kunnen afzonderlijk worden toegepast, maar kunnen elkaar ook aanvullen wanneer dat bij de klachten past.
Hoe kijkt de Chinese geneeskunde naar hoofdpijn en migraine?
Binnen de westerse geneeskunde wordt onderscheid gemaakt tussen verschillende vormen van hoofdpijn, zoals migraine, spanningshoofdpijn en cervicogene hoofdpijn. De traditionele Chinese geneeskunde (TCM) kijkt daarnaast naar de manier waarop de hoofdpijn zich uit: waar zit de pijn, hoe voelt deze, wanneer ontstaat deze en waardoor wordt deze beter of erger?
Bij hoofdpijn zijn de meridianen die over het hoofd lopen en de doorstroming van Qi en Bloed belangrijk. Meridianen worden binnen TCM gezien als verbindingen door het lichaam waarlangs Qi en Bloed circuleren. Verschillende meridianen lopen over het voorhoofd, de slapen, de zijkant van het hoofd, de kruin en het achterhoofd. De plaats van de pijn kan daarom aanwijzingen geven over welke meridianen betrokken zijn, maar wordt nooit op zichzelf beoordeeld.
Een belangrijk uitgangspunt binnen TCM is dat hoofdpijn kan ontstaan wanneer de vrije doorstroming van Qi en Bloed wordt belemmerd. Dit kan bijvoorbeeld samengaan met spanning in nek en schouders of langdurige stress. Hoofdpijn kan echter ook ontstaan wanneer het hoofd volgens TCM onvoldoende wordt gevoed, of wanneer bepaalde processen te sterk naar boven gericht zijn.
Bij hoofdpijn speelt ook het Lever-orgaansysteem regelmatig een rol. Met een TCM-orgaansysteem wordt niet alleen het anatomische orgaan bedoeld, maar een verzameling lichaamsfuncties en onderlinge relaties. Het Lever-orgaansysteem wordt onder andere verbonden met een soepele beweging van Qi en Bloed. Dit kan relevant zijn wanneer hoofdpijn samenhangt met stress, emotionele spanning of de menstruatiecyclus.
Een herkenbare combinatie van dergelijke kenmerken wordt een TCM-patroon genoemd. Twee mensen met dezelfde diagnose, bijvoorbeeld migraine, kunnen daardoor verschillende patronen hebben en anders worden behandeld.
Hieronder worden alleen de meest voorkomende patronen besproken. Andere patronen zijn mogelijk en meerdere patronen kunnen tegelijkertijd voorkomen. Niet iedereen met hetzelfde patroon heeft alle genoemde symptomen. Het patroon wordt vastgesteld op basis van het totaalbeeld van uw klachten.
Wat is een meridiaan?
Meest voorkomende TCM-patronen bij hoofdpijn en migraine
Lever Qi-stagnatie
Bij Lever Qi-stagnatie verloopt de beweging van Qi volgens TCM minder soepel. Dit patroon past vooral bij hoofdpijn die duidelijk samenhangt met stress, emotionele spanning of perioden waarin het lichaam gespannen aanvoelt. Ook nek-, schouder- en kaakspanning kunnen hierbij een rol spelen.
Veel voorkomende symptomen: drukkende of gespannen hoofdpijn, gespannen nek en schouders, klachten die toenemen tijdens perioden van stress, prikkelbaarheid en soms hoofdpijn rond bepaalde perioden van de menstruatiecyclus.
Voorbeelden van westerse aandoeningen: spanningshoofdpijn, migraine en hoofdpijn waarbij nek-, schouder- of kaakspanning een duidelijke rol speelt.
Stijgend Lever Yang
Bij Stijgend Lever Yang beweegt Yang volgens TCM te sterk naar boven. De hoofdpijn is daardoor vaak heviger en meer bonzend dan bij alleen Qi-stagnatie. Stress, spanning en vermoeidheid kunnen de klachten uitlokken of versterken.
Veel voorkomende symptomen: bonzende of kloppende hoofdpijn, vaak aan de zijkant van het hoofd of bij de slapen, duizeligheid, prikkelbaarheid en soms oorsuizen. De klachten kunnen plotseling sterker worden.
Voorbeelden van westerse aandoeningen: migraine en terugkerende bonzende hoofdpijn.
Damp en Flegma
Bij Damp en Flegma is er volgens TCM sprake van een ophoping die de normale helderheid en beweging naar het hoofd belemmert. De hoofdpijn voelt hierdoor vaak eerder zwaar en drukkend dan scherp.
Veel voorkomende symptomen: een zwaar of mistig hoofd, drukkende hoofdpijn, duizeligheid, misselijkheid, vermoeidheid en soms een vol of opgeblazen gevoel. Het hoofd kan moeilijk helder aanvoelen.
Voorbeelden van westerse aandoeningen: migraine met misselijkheid en terugkerende hoofdpijn waarbij zwaarte en duizeligheid op de voorgrond staan.
Qi- en Bloeddeficiëntie
Wanneer volgens TCM onvoldoende Qi en Bloed beschikbaar zijn om het hoofd goed te ondersteunen en te voeden, ontstaat vaker een doffe en minder hevige hoofdpijn. De klachten zijn meestal duidelijker wanneer iemand vermoeid is of veel energie heeft verbruikt.
Veel voorkomende symptomen: doffe of zeurende hoofdpijn, vermoeidheid, duizeligheid, een licht gevoel in het hoofd en klachten die erger worden na inspanning of een lange dag en verbeteren door rust.
Voorbeelden van westerse aandoeningen: terugkerende hoofdpijn bij vermoeidheid en sommige vormen van chronische spanningshoofdpijn.
Bloedstase
Bij Bloedstase is de plaatselijke doorstroming van Bloed volgens TCM sterk belemmerd. Dit patroon past vooral bij scherpe, hardnekkige hoofdpijn die steeds op dezelfde plaats terugkomt. Het kan bijvoorbeeld ontstaan na een trauma of zich ontwikkelen bij langdurige klachten.
Veel voorkomende symptomen: scherpe of stekende hoofdpijn, pijn op een vaste plaats, duidelijke lokale gevoeligheid en langdurige klachten. Soms is er een voorgeschiedenis van een val, ongeval, whiplash of ander nek- of hoofdletsel.
Voorbeelden van westerse aandoeningen: posttraumatische hoofdpijn, cervicogene hoofdpijn en chronische hoofdpijn met een duidelijk gelokaliseerde pijnplek.
Prognose
Hoe snel hoofdpijn of migraine verbetert, hangt onder andere af van het type hoofdpijn, hoe vaak de klachten optreden, hoe lang ze bestaan en welke factoren de aanvallen uitlokken of in stand houden. Recente of relatief eenvoudige hoofdpijn kan sneller veranderen dan migraine of hoofdpijn die al maanden of jaren regelmatig terugkeert.
In de beginfase wordt vaak ongeveer één keer per week behandeld. Bij frequente of hevige klachten kan tijdelijk vaker behandelen passend zijn. Wanneer de hoofdpijn minder vaak optreedt, minder hevig wordt en stabieler blijft, kan de frequentie meestal worden afgebouwd. Dit zijn richtlijnen; het behandelverloop wordt afgestemd op uw situatie.
Bij terugkerende hoofdpijn is het daarnaast zinvol om persoonlijke triggers en beïnvloedende factoren in kaart te brengen. Afhankelijk van de situatie kunnen bijvoorbeeld voldoende slaap, regelmatige maaltijden, voldoende drinken, beweging, stressregulatie en behandeling van nek- en schouderklachten onderdeel zijn van de aanpak.
Wanneer is medisch onderzoek belangrijk?
De meeste terugkerende hoofdpijn heeft geen ernstige oorzaak. Sommige vormen van hoofdpijn vragen echter om snelle medische beoordeling.
Zoek medische hulp bij plotselinge zeer hevige hoofdpijn die binnen korte tijd maximaal wordt, hoofdpijn na ernstig hoofdletsel of hoofdpijn die samengaat met bijvoorbeeld krachtsverlies, verlamming, problemen met spreken, verwardheid of bewustzijnsverlies.
Ook nieuwe of duidelijk veranderde hoofdpijn, aanhoudende hoofdpijn met koorts en nekstijfheid of hoofdpijn die steeds erger wordt, is reden om medisch te laten beoordelen wat er aan de hand is.
Contact
Heeft u last van hoofdpijn of migraine en wilt u weten of acupunctuur iets voor u kan betekenen?
Tijdens een eerste consult bespreken we uitgebreid uw klachten, medische voorgeschiedenis en eventuele onderliggende factoren. Op basis daarvan wordt een behandelplan opgesteld dat aansluit bij uw situatie.
U kunt direct online een afspraak maken of contact opnemen voor meer informatie.