Sportblessures
Sporten is gezond, maar soms raakt een spier, pees, band, gewricht of ander weefsel overbelast of beschadigd. Een blessure kan plotseling ontstaan door een verkeerde beweging, val of botsing, maar ook geleidelijk door herhaalde belasting. Pijn, stijfheid of bewegingsbeperking kunnen vervolgens niet alleen het sporten, maar ook dagelijkse activiteiten bemoeilijken.
Veel sportblessures herstellen goed met voldoende herstel en een geleidelijke opbouw van de belasting. Soms blijven klachten echter langer aanwezig of keren ze terug zodra u weer intensiever gaat sporten.
Acupunctuur en Chinese kruidengeneeskunde kunnen worden ingezet om pijn te verminderen en het herstel te ondersteunen. Daarbij wordt gekeken naar het soort blessure, de fase van het herstel en factoren die de klachten mogelijk in stand houden.
Heeft u vooral pijn in een specifiek lichaamsgebied? Lees dan ook de pagina over bijvoorbeeld kniepijn, hielpijn, elleboogpijn, schouderpijn, nekpijn of lage rugpijn.
Acute blessures en overbelastingsblessures
Sportblessures kunnen grofweg op twee manieren ontstaan.
Acute blessures ontstaan plotseling, bijvoorbeeld door een val, botsing, verdraaiing of explosieve beweging. Hierbij kunt u denken aan een verstuiking, kneuzing, spierverrekking of ander letsel aan spieren, pezen, banden of gewrichten.
Overbelastingsblessures ontwikkelen zich meestal geleidelijk. De belasting is dan gedurende langere tijd groter dan wat het lichaam voldoende kan herstellen. Voorbeelden zijn een tenniselleboog, achillespeesklachten, fasciitis plantaris, hardlopersknie en shin splints.
In beide gevallen is het belangrijk om niet alleen naar de pijn te kijken, maar ook naar de oorzaak van de blessure en de factoren die het herstel beïnvloeden.
Mogelijke oorzaken
Een sportblessure ontstaat vaak door een combinatie van belasting en belastbaarheid. Een trainingsprikkel die normaal geen probleem geeft, kan bijvoorbeeld toch klachten veroorzaken wanneer de belasting snel wordt verhoogd of wanneer er onvoldoende tijd is voor herstel.
Factoren die kunnen bijdragen zijn:
- een plotselinge verkeerde beweging, val of botsing;
- een snelle verhoging van trainingsduur, intensiteit of frequentie;
- langdurige, herhaalde of eenzijdige belasting;
- onvoldoende herstel tussen trainingen;
- verminderde kracht, mobiliteit of belastbaarheid;
- een eerdere blessure;
- vermoeidheid, stress, ziekte of onvoldoende slaap.
Bij aanhoudende of terugkerende klachten kan het daarom zinvol zijn om naast de plaats van de pijn ook te kijken naar trainingsopbouw, techniek, kracht, mobiliteit en herstel.
Wat kan acupunctuur doen bij sportblessures?
Acupunctuur kan worden ingezet bij zowel acute sportblessures als langdurige overbelastingsklachten. Welke behandeling passend is, hangt onder andere af van het soort blessure, hoe lang de klachten bestaan en in welke fase van het herstel u zich bevindt.
Acupunctuur kan onder andere gericht zijn op:
- pijn en gevoeligheid in het aangedane gebied verminderen;
- overmatige spierspanning rond het geblesseerde gebied verminderen;
- stijfheid verminderen en de beweeglijkheid ondersteunen;
- het herstel na overbelasting of een blessure ondersteunen;
- de belastbaarheid tijdens het herstel geleidelijk helpen verbeteren;
- langdurige of terugkerende klachten ondersteunen.
Acupunctuur vervangt niet de opbouw van kracht en belastbaarheid die bij veel sportblessures nodig is. Juist daarom kan behandeling worden gecombineerd met bijvoorbeeld fysiotherapie, oefentherapie, krachttraining of een ander revalidatieprogramma.
Wat kan Chinese kruidengeneeskunde doen bij sportblessures?
Chinese kruiden kunnen als aanvulling op acupunctuur worden gebruikt, vooral wanneer een blessure langer aanhoudt, regelmatig terugkomt of het herstel moeizaam verloopt. Omdat kruiden dagelijks worden ingenomen, kunnen ze ook tussen de acupunctuurbehandelingen door ondersteuning bieden.
Afhankelijk van het onderliggende patroon kan Chinese kruidengeneeskunde gericht zijn op:
- de lokale doorstroming ondersteunen bij pijn, stijfheid of zwelling na een blessure;
- hardnekkige pijn behandelen wanneer klachten na een eerdere blessure blijven bestaan;
- pijn en stijfheid behandelen wanneer kou of vochtig weer de klachten duidelijk beïnvloedt;
- het herstel van spieren, pezen en andere weefsels ondersteunen;
- de algemene belastbaarheid en het herstel ondersteunen wanneer blessures gemakkelijk terugkeren of herstel langzaam verloopt.
De samenstelling wordt afgestemd op de blessure, de fase van het herstel en uw algemene gezondheid en kan gedurende het behandeltraject worden aangepast. Kruiden zijn niet bij iedere sportblessure nodig; bij een voornamelijk lokale klacht kan de nadruk bijvoorbeeld liggen op acupunctuur en een passende revalidatie.
Hoe kijkt de Chinese geneeskunde naar sportblessures?
Binnen de westerse geneeskunde wordt bij een sportblessure gekeken welk weefsel is aangedaan en wat de ernst van het letsel is. De traditionele Chinese geneeskunde (TCM) kijkt daarnaast naar de plaats en het karakter van de klachten en naar de omstandigheden waaronder de blessure is ontstaan.
Bij sportblessures staan vooral de meridianen en de doorstroming van Qi en Bloed centraal. Meridianen worden binnen TCM gezien als verbindingen door het lichaam waarlangs Qi en Bloed circuleren. Welke meridianen betrokken zijn, hangt onder andere af van de plaats van de blessure.
Een belangrijk uitgangspunt binnen TCM is dat pijn ontstaat wanneer de vrije doorstroming in een gebied wordt belemmerd. Na een acute blessure kan deze verstoring duidelijk zijn. Een val, botsing of verdraaiing kan bijvoorbeeld samengaan met pijn, zwelling, blauwe verkleuring en bewegingsbeperking. Binnen TCM wordt dit beschreven als stagnatie van Qi en Bloed en, wanneer de stagnatie sterker is, als Bloedstase.
Bij langdurige blessures wordt daarnaast gekeken waarom een klacht blijft bestaan of steeds terugkomt. Reageert de pijn sterk op kou? Blijft een specifieke plek gevoelig na een oude blessure? Of herstelt iemand opvallend langzaam na inspanning? Het antwoord op dergelijke vragen helpt bepalen welke behandeling passend is.
Een herkenbare combinatie van deze kenmerken wordt een TCM-patroon genoemd. Twee sporters met dezelfde achillespeesklacht kunnen daardoor verschillende patronen hebben en anders worden behandeld.
Hieronder worden alleen enkele algemene patronen besproken. Op de specifieke klachtpagina's wordt uitgebreider ingegaan op de patronen die bij pijn in een bepaald lichaamsgebied kunnen voorkomen.
Wat is een meridiaan?
Veelvoorkomende TCM-patronen bij sportblessures
Qi- en Bloedstagnatie
Bij Qi- en Bloedstagnatie is de lokale doorstroming in het aangedane gebied belemmerd. Dit kan ontstaan door herhaalde overbelasting, maar ook direct na een blessure.
Veel voorkomende symptomen: plaatselijke pijn en gevoeligheid, spanning of stijfheid en klachten die toenemen bij bewegen of belasten. Bij een acute blessure kunnen ook zwelling en bewegingsbeperking aanwezig zijn.
Voorbeelden van westerse aandoeningen: spier- en peesoverbelasting, tenniselleboog, achillespeesklachten, fasciitis plantaris en andere overbelastingsblessures.
Bloedstase
Bij Bloedstase is de plaatselijke stagnatie sterker. Dit patroon wordt vooral gezien na een duidelijk trauma of bij blessures waarbij pijn lange tijd op dezelfde plaats blijft bestaan.
Veel voorkomende symptomen: scherpe of stekende pijn, een duidelijk afgebakende pijnplek, sterke gevoeligheid bij druk en soms zwelling of blauwe verkleuring. Bij oudere blessures kan de pijn hardnekkig op dezelfde plaats aanwezig blijven.
Voorbeelden van westerse aandoeningen: kneuzingen, verstuikingen, spier- of bandletsel en langdurige pijn na een eerdere sportblessure.
Koude en Damp
Volgens TCM kunnen kou en vocht de vrije beweging in spieren, pezen en gewrichten belemmeren. Dit patroon is vooral relevant bij langdurige blessures waarbij weersomstandigheden duidelijk invloed hebben.
Veel voorkomende symptomen: pijn en stijfheid, een zwaar gevoel in het aangedane gebied, verergering bij koud of vochtig weer en verbetering door warmte en rustig bewegen.
Voorbeelden van westerse aandoeningen: langdurige spier-, pees- en gewrichtsklachten waarbij kou en stijfheid een duidelijke rol spelen.
Verminderde belastbaarheid en herstel
Wanneer blessures gemakkelijk terugkeren of herstel opvallend langzaam verloopt, wordt binnen TCM ook naar de algemene conditie van het lichaam gekeken. Hier kunnen verschillende deficiëntiepatronen achter zitten, afhankelijk van het soort blessure en welke andere klachten aanwezig zijn.
Veel voorkomende symptomen: langzaam herstel na inspanning, vermoeidheid, spierzwakte, snel opnieuw overbelast raken of het gevoel dat het aangedane gebied onvoldoende herstelt tussen trainingen.
Dit is geen enkel specifiek TCM-patroon. Afhankelijk van het totaalbeeld kan bijvoorbeeld een tekort aan Qi of Bloed een rol spelen, terwijl bij langdurige klachten van pezen, botten of gewrichten ook andere patronen relevant kunnen zijn.
Op de specifieke klachtpagina's, zoals kniepijn, hielpijn, elleboogpijn, schouderpijn of lage rugpijn, wordt uitgebreider besproken welke TCM-patronen bij die klachten kunnen voorkomen.
Prognose
Het herstel van een sportblessure hangt sterk af van het soort letsel, de ernst en duur van de klachten, de trainingsbelasting en de algemene belastbaarheid. Een lichte acute blessure heeft een ander herstelverloop dan een peesklacht die al maanden aanwezig is.
In de beginfase wordt vaak ongeveer één keer per week behandeld. Bij een acute of hevige blessure kan tijdelijk twee tot drie keer per week behandelen passend zijn. Bij langdurige overbelastingsklachten is meestal meer tijd nodig en speelt een geleidelijke opbouw van de belasting een belangrijke rol. Wanneer de pijn afneemt en de belastbaarheid verbetert, kan de behandelfrequentie meestal worden afgebouwd. Dit zijn richtlijnen; het behandelverloop wordt afgestemd op de blessure en uw situatie.
Een belangrijk doel is niet alleen dat de pijn vermindert, maar ook dat het aangedane gebied weer voldoende belastbaar wordt voor sport. Een geleidelijke terugkeer naar training, eventueel met gerichte kracht- en mobiliteitsoefeningen, blijft daarom belangrijk.
Wanneer is medisch onderzoek belangrijk?
Bij een vermoedelijk ernstige blessure is het belangrijk om eerst te laten beoordelen wat er beschadigd is. Dit geldt bijvoorbeeld bij een zichtbare standsafwijking, forse of snel toenemende zwelling, duidelijke instabiliteit, gevoels- of krachtsverlies of wanneer u het aangedane lichaamsdeel na een blessure niet normaal kunt gebruiken of belasten.
Ook bij een plotselinge knap of scheurend gevoel gevolgd door duidelijk functieverlies, of wanneer klachten ondanks voldoende herstel blijven verergeren, kan verder onderzoek nodig zijn.
Contact
Heeft u last van een sportblessure en wilt u weten of acupunctuur iets voor u kan betekenen?
Tijdens een eerste consult bespreken we uitgebreid uw klachten, medische voorgeschiedenis, sportbelasting en eventuele factoren die het herstel beïnvloeden. Op basis daarvan wordt een behandelplan opgesteld dat aansluit bij uw situatie.
U kunt direct online een afspraak maken of contact opnemen voor meer informatie.